Wspinaczka

Najtrudniejsze buldery na świecie - prezentacja i kwestia wycen

Poza zestawieniem i przybliżeniem charakteru najtrudniejszych, niezdegradowanych do tej pory bulderów, niniejszy artykuł ma na celu przedstawić kluczowe kwestie będące powodem rozbieżności wycen, zarówno w aspekcie historycznym jak i w aspekcie wypowiedzi topowych wspinaczy działających na "małych formach". Zapraszamy do przeczytania całości artykułu :) Data aktualizacji: 26 listopad 2016.

Ilość osób pokonujących buldery z najwyższych przedziałów skali trudności ciągle rośnie. Bardzo powoli zaczyna iść to w parze z powtarzaniem a jeszcze wolniej z ugruntowaniem do niedawna najwyższego stopnia trudności, czyli 8C+. Najwyższego do niedawna, bo w październiku 2016 roku, Nalle Hukkataival proponuje zupełnie przełomową cyfrę 9A dla swojego bulderu w Lappnor (Finlandia). W dalszym ciągu jednak czytając różne opracowania i newsy dotyczące najtrudniejszych bulderów na świecie (zwłaszcza w internecie), zauważyć można specyficzny chaos panujący w ich wycenach. W 2002 roku pierwszy raz zaproponowano okolice stopnia 8C+ dla jednego z nowo otwartych bulderów. Tymczasem w dalszym ciągu nie ma żadnego bulderu za 8C+ o ugruntowanej wycenie a dopiero w 2016 roku wyceny dwóch z takich bulderów (niezdegradowanych do tej pory) zostały potwierdzone jednym powtórzeniem. 

 

Mélissa Le Nevé w Rocklands (źródło: climbandmore.com)

 

Pierwsze w swoim stopniu

Wg. ukbouldering.com kolejne poziomy trudności pokonywane były w następujących latach:

Rok powstania Wycena Nazwa bulderu Rejon Autor
1934 5+ Fissure des Alpinistes Fontainebleau (Francja) Pierre Allain
1934 5+/6A Angle Allain Fontainebleau (Francja) Pierre Allain
1946 6A La Marie Rose Fontainebleau (Francja) Rene Ferlet
1950 6B La Stalingrade Fontainebleau (Francja) Paul Jouy
1950 6C/6C+ La Carre d’As Fontainebleau (Francja) Paul Jouy
1953 7A Le Joker Fontainebleau (Francja) Robert Paragot
1960 7A+ L'Abattoir Fontainebleau (Francja) Michel Libert
1958 7B Gill Right Problem Tetons (Wyoming, USA) John Gill
1959 7C Gill Dynamic Route Tetons (Wyoming, USA) John Gill
1978 7C+ The Groove Bacon Hole (Colorado, USA) John Gill
1977 8A Meathook Colorado (USA) Jim Hollaway
1975 8A+ Trice Flagstaff Mountain (Colorado, USA) Jim Hollaway
1977 8B Slapshot Flatirons (Colorado, USA) Jim Hollaway
1997 8B+ Nanuk Berchtesgaden (Niemcy) Klem Loskot
2002 8C Gossip Frankenjura (Niemcy) Markus Bock
2002 8C Monkey Wedding Rocklands (RPA) Fred Nicole
2002 8C Viva la Evolution Tyrol (Austria) Bernd Zangerl
2002 8C Walk Away Fairysteps (UK) John Gaskins
2002 8C Emotional Landscapes Maltatal (Austria) Klem Loskot
2010 8C+ Hypnotized Minds RMNP (Colorado, USA) Daniel Woods
2016 9A Burden of Dreams Lappnor (Finlandia) Nalle Hukkataival

 

 

8C

8C to od wielu lat wycena zarezerwowana dla najtrudniejszych bulderów. Niektórzy uważają nawet, że człowiek nie jest w stanie przejść niczego trudniejszego. Pierwszy bulder wyceniony pierwotnie na 8C powstał w 2000 roku w Cresciano (Szwajcaria) za sprawą Freda Nicole. Mowa o legendarnym Dreamtime, który obecnie uznawany jest za 8B+. Niektórzy uważają, że został podkuty i dlatego obecnie jest łatwiejszy, inni natomiast są zdania, że zawsze miał 8B+ a autorsko został źle wyceniony.

 

James Webb na Dreamtime w Cresciano (fot. Stefan Kürzi, źródło: klettern.de)

 

W 2002 roku powstało kilka bulderów o autorskiej, lub obowiązującej obecnie wycenie 8C. W kwietniu Markus Bock otwiera Gossip na Frankenjurze (Niemcy). Bulder posiada powtórzenia, w tym pierwsze dość kontrowersyjne, dokonane przez Johna Gaskinsa (kilka faktów na temat wspomnianych kontrowersji po kliknięciu w link). W sierpniu za sprawą Freda Nicole powstają Monkey Wedding i Black Eagle SD w Rocklands (RPA). Monkey Wedding, chociaż wycenione pierwotnie na 8B+, uznawane jest przez wielu powtarzających problem za niełatwe 8C. Black Eagle natomiast zupełnie odwrotnie. Autorska wycena 8C się nie utrzymała i mimo obrywów, Black Eagle to obecnie 8B+. Trudności Monkey Wedding dobrze ukazuje film z przejścia Daniela Woodsa. Pozostali pogromcy Monkey Wedding to Adam Ondra, Nano Sánchez, Shawn Raboutou, Vadim Timonov, Nalle Hukkataival i David Graham.

 

Nano Sánchez na Monkey Wedding w Rocklands (fot. David Le, źródło: nacho-boulder.blogspot.com)

 

We wrześniu 2002 roku Bernd Zangerl otwiera Viva la Evolution w Tyrolu (Austria), a John Gaskins w październiku Walk Away SD w rejonie Fairysteps (UK). Obydwa buldery nie mają prawdopodobnie do tej pory żadnego powtórzenia. Ostatni bulder za 8C z 2002 roku, to otwarty w listopadzie przez Klema Loskota Emotional Landscapes w Maltatal (Austria). W 2014 roku Nalle Hukkataival podwyższa autorską wycenę z 8B+ na 8C, co potwierdza wcześniejsze spekulacje na temat trudności Emotional Landscapes. Warty obejrzenia film z przejścia Fina po kliknięciu w link. Przed Nalle, bulder powtórzył prawdopodobnie tylko Martin Moser w 2004 roku.

 

Nalle Hukkataival na Emotional Landscapes w Maltatal (źródło: epictv.com)

 

Obecnie istnieje co najmniej kilkadziesiąt bulderów o tak wysokiej wycenie. Nie wszystkie z nich zostały zweryfikowane powtórzeniami.

 

8C+

Już w 2002 drugim roku usłyszeć można było sugestie na temat powstania bulderu o jeszcze wyższej wycenie, a mianowicie 8C+. Taką wycenę miała mieć Amandla w Rocklands otwarta przez Freda Nicole, ceniona obecnie na łatwe 8B+.

W 2004 roku Dai Koyamada łączy trawersy Under Siege 8B+ (lub 8B) oraz Sleepy Rave 8C (lub 8B+), będące już same w sobie kombinacją innych bulderów, w trawers całej Hollow Mountain Cave w Grampians (Australia). Długi trawers typu tzw. "monster bulder", liczący 60 przechwytów nazwał The Wheel of Life i wycenił na 8C+ (później zmienił zdanie i stanęło na 8C). The Wheel of Life obecnie posiada co najmniej 9 powtórzeń (Christopher Webb-Parsons, Ethan Pringle, James Kassay, Benjamin Cossey, David Graham, Ian Dory, Alexander Megos, Daniel Woods oraz Alex Barrows) i bardzo różne wyceny - od 8B+ do 8C+, ale też od "linowego" 9a do 9a+, bo wg. niektórych długość The Wheel of Life powoduje, że bulderem nazwać go nie można... Warto obejrzeć ruchy, które składają się na trudność całego trawersu na filmie oraz wersję direct, otwartą przez Jamesa Kassay (po kliknięciu w link). James Kassay zasugerował dla wersji direct wycenę 8C+, natomiast autor jedynego zarejestrowanego powtórzenia, Jorg Verhoeven, 8C.

 

Jorg Verhoeven na The Wheel of Life w wersji direct (fot. Jon Glassberg?, źródło: ukcclimbing.com)

 

Ósmy pogromca The Wheel of Life, Alex Megos otworzył dodatkowo w Grampians nową kombinację o nazwie Wheelchair, która startuje tak samo jak The Wheel of Life, po czym w połowie Sleepy Hollow (składowa kombinacji Sleepy Rave) trawersuje do Stimulation za 8B (lub 8A+). Całość wycenił na 9a+ (twierdząc, że wycena "linowa" bardziej pasuje do charakteru Wheelchair). Poza autorem i wspomnianym ósmym pogromcą, The Wheel of Life mają na swoim koncie: Christopher Webb-Parsons, Ethan Pringle, James Kassay, Benjamin Cossey, David Graham, Ian Dory oraz Daniel Woods.

 

Alex Megos na Wheelchair w Grampians (fot. Dorothea Karalus, źródło: climb.pl)

 

Również w 2004 roku dla swojego bulderu o nazwie Tonino'78 w rejonie Meschia (Włochy), przełomową cyfrę 8C+ zaproponował Włoch Mauro Calibani. Tonino'78 to przedłużona wersja bulderu Leonardo Da Vinci za 8B+. Kolejne powtórzenia obniżyły jednak wycenę zaproponowaną przez byłego mistrza świata w bulderingu.

W 2005 roku powstaje Memento Bernda Zangerla w Silvrettcie (Austria), który decyduje się wycenić bulder na 8C+. Memento to siedmioruchowy problem, z których kluczowym jest specyficzna bania. Obecnie Memento posiada kilka powtórzeń i ugruntowaną wycenę - 8B+.

W 2006 roku Fred Nicole pokonuje kolejny bulder sugerując początkowo 8C+. Mowa o Terremer w Hueco Tanks (Texas, USA). Terremer to połączenie startu Mer Diaphane (8A+) z dachem Terre de Sienne (8B+). Obecnie krawądkowy problem posiada powtórzenia i ugruntowaną wycenę - 8C a jak dokładnie wygląda, zobaczyć można na filmie z pierwszego powtórzenia, którego dokonał w 2008 roku Paul Robinson. Pozostałe powtórzenia należą do Daniela Woodsa (2010), Daniela Bealla (2013) i Simona Partona (2015).

 

Paul Robinson w dachu Terre de Sienne, drugiej części kombinacji Terremer w Hueco Tanks (fot. James Martin, źródło: climbing.com)

 

W 2008 roku Romain Desgranges otwiera Keizer Sauzé w lasach Argentiére niedaleko Chamonix (Francja). Rozwiązanie problemu kosztowało Desgrangesa 2,5 roku pracy a wycena jaką zaproponował to 8C/+, chociaż uważał że zasługuje na 8C+. Bulder został zniszczony w wyniku aktu wandalizmu, o którym można przeczytać po kliknięciu w link.

2009 rok to przejście przez Toniego Lamprechta 27mio ruchowej kombinacji Bokassa's Fridge-Assassin, Monkey and Man w Kochel (Niemcy), wycenionej przez niego na 8C+. Bokassa's Fridge to bulder z 2006 roku wyceniony autorsko na 8C. Taką samą wycenę posiada druga składowa kombinacji, czyli Assasin, Monkey and Man otwarta w 2008 roku. Zarówno cała kombinacja jak i poszczególne składowe, prawdopodobnie nie zostały jeszcze przez nikogo powtórzone. Film z pierwszego przejścia po kliknięciu w link. Wcześniej (w 2004 roku), w tym samy rejonie powstała inna kombinacja, Marla Singer, również autorstwa Toniego Lamprechta, którą wycenił na 8C.

 

Tony Lamprecht na Bokassa's Fridge-Assassin, Monkey and Man w Kochel (fot. Bruno Axhausen, źródło: climbing.com)

 

2010 rok przyniósł dwa nowe buldery wycenione pierwotnie na 8C+ – The Game w Boulder Canyon (Colorado, USA) Daniela Woodsa i Lucid Dreaming w Buttermilks (California, USA) Paula Robinsona. The Game to 8 wytężających przechwytów w dachu. Po znalezieniu lepszych patentów i rzekomym powiększeniu chwytów na skutek inwazyjnego ich czyszczenia, obecnie zarówno autor jak i powtarzający bulder (Carlo Traversi, Jon Cardwell i James Webb) są zgodni co do nieco niższej wyceny - 8C. Historię pierwszego przejścia zobaczyć można na filmie.

 

Daniel Woods na The Game w Boulder Canyon (źródło: climb.pl)

 

Taka sama wycena (8C) stanęła ostatecznie przy Lucid Dreaming, czyli wersji SD do Rastaman Vibration za 8A+. Główna trudność skumulowana jest na dwóch ruchach, o których autor wypowiadał się jako dwóch najtrudniejszych jakie zrobił do tamtej pory. Lucid Dreaming posiada obecnie trzech pogromców. Poza Paulem Robinsonem, trudności bulderu pokonał Daniel Woods oraz Alex Megos. Film z nocnego przejścia Daniela Woodsa.

 

Paul Robinson na Lucid Dreaming w Buttermilks (fot. Wills Young, źródło: bouldering.pl)

 

Również w 2010 roku Dai Komayada dokonuje pierwszego powtórzenia przełomowego bulderu Dave'a Grahama z 2005 roku - The Story of Two Worlds (8C). Po jakimś czasie okazało się, że wystartował z innych chwytów niż Dave i wraca do Cresciano w celu przejścia bulderu z poprawnym startem. W 2012 roku dodaje niższy start, uznając taką wersję za najbardziej naturalną i sugeruje wycenę 8C+, która nie została jednak przyjęta, tak samo jak nowy wariant startowy. Nie mniej jednak historię przejścia i charakter samego bulderu warto zobaczyć na filmie (krótszy i lepszej jakości film, uwieczniający powtórzenie Martina Stráníka oryginalnej wersji bulderu po kliknięciu w link). The Story of Two Worlds to wersja SD do słynnego The Dagger 8B+ (jakiś czas temu zdegradowanego do 8B) Toniego Lamprechta. Bulder od początku wyznaczał nowy standard 8C, a przez jakiś czas uważany był nawet nieoficjalnie za wzorzec 8C+.

 

Jernej Kruder na The Story of Two Worlds w Cresciano (źródło: krudrozaver.blogspot.com)

 

Ze wszystkich pozostałych realizacji Dave'a Grahama, 8C dzierżą tylko trzy linie - dwie szwajcarskie linie: popularne From Dirt Grows the Flowers w Chironico (2005) i Foundation’s Edge w Fionnay (2013) oraz Topaz (2016) w Wild Basin (RMNP, Colorado, USA). From Dirt Grows the Flowers to dolna partia za 8B i z pozoru łatwiejsza, bo za 8A+, końcowa mantla. Mimo tego, to właśnie mantla, opisana przez Nalle Hukkataivala jako jedna z najfajniejszych i najbardziej skomplikowanych jakie do tej pory wykonał, stwarzała próbującym najwięcej problemów. Oryginalną wersję bulderu (istnieje również wersja wychodząca lewą stroną, ceniona na 8B+) powtórzyło do tej pory 9 osób: Bernd Zangerl, Radovan Souček, Adam Ondra, Nalle Hukkataival, Rok Klančnik, Manuel Brunn (film z przejścia), Nils Favre, Kilian Fischhuber oraz Jan Hojer. Tylko Ondra zaproponował 8B+/C, reszta powtarzających (poza Kilianem Fischhuberem, którego opinia nie jest znana) potwierdziła autorskie 8C. Foundation's Edge nie posiada do tej pory odnotowanych powtórzeń a Topaz, trikowy bulder w dachu, powtórzyli do tej pory Daniel Woods i Paul Robinson.

 

Dave Graham na Topaz w Rocky Mountain National Park (fot. Paul Robinson źródło: wspinanie.pl)

 

W drugiej połowie 2010 roku Daniel Woods otworzył w Rocky Mountain National Park (w skrócie RMNP) w Colorado (USA) bulder Hypnotized Minds, sugerując dla niego wycenę 8C. Wielu próbujących powtórzenia bulderu sugerowało, że wycena powinna być wyższa a sam autor podniósł w końcu wycenę na 8C+. W 2016 roku Rustam Gelmanov, jako pierwszy i do tej pory jedyny, powtórzył Hypnotized Minds. Jest to pierwszy bulder za 8C+, który posiada powtórzenie potwierdzające tak wysoką wycenę. Na czym polega jego trudność najlepiej zobaczyć na filmie.

 

W 2011 roku Adam Ondra otwiera 12sto ruchowy trawers w Holštejn o nazwie Terranova, biegnący po bardzo małych chwytach i jeszcze gorszych stopniach. Chociaż, jak sam przyznaje, nie tak powinien wyglądać buldering, nie mógł tak po prostu zostawić zaczętego projektu. Po 12 dniach pracy przechodzi problem, który do tamtej pory kosztował go najwięcej czasu oraz wysiłku i dlatego zaproponował wycenę 8C+. Wcześniej Czech przeszedł 6 bulderów za 8C: Big Paw (uznawane obecnie za 8B+), From Dirt Grows the Flowers (którego trudność odczuł porównywalnie do trudności Big Paw - w jego opinii 8B+/C), Monkey Wedding, Practice of the Wild, a także autorskie, niepowtórzone do tej pory Pata Ledovce i Cháron) Tego samego roku Ondra powtarza Gioię Christiana Core w Varazze we Włoszech (film z przejścia Adama Ondry obu tych problemów po kliknięciu w link), sugerując podwyższenie wyceny na 8C+ (pierwotnie 8C). Gioia to dodatkowe 7 ruchów po krawądkach do oryginalnej wersji ze stania wycenianej na 8B. 3 lata później Gioię powtarza również Nalle Hukkataival stawiając przy niej cyfrę 8C/+ (film). Mimo prób wielu mocnych zawodników, Gioia posiada w dalszym ciągu tylko 2 powtórzenia.

 

Nalle Hukkataival Na Gioii w Varazze (źródło: scottnoy.wordpress.com)

 

W 2011 roku powstaje także Asagimadara w rejonie Mizugaki (Japonia), dla której autor Tokio Muroi proponuje po 100 dniach pracy nad projektem wycenę 8C+. Po pierwszym powtórzeniu, Toru Nakajima w 2013 roku zaproponował obniżenie wyceny do 8C. Bulder powtórzył również Toshi Takeuchi w 2015 roku i potwierdził skorygowaną wycenę. W marcu 2016 roku na topie zameldował się również Sachi Amma, Chon Jongwon oraz Adam Ondra, który postawił na łatwe 8C. W drugiej połowie 2016 roku Asagimadarę przeszedł jeszcze Ryuichi Murai, co zobaczyć można na filmie.

 

Toschi Takeuchi na Asagimadara w Mizugaki (fot. Hiroshi Asada, źródło: ukclimbing.com)

 

W 2013 roku za sprawą Bernda Zangerla powstaje Shantaram (Osen, Norwegia), bulder ochrzczony przez autora jego największym projektem, najtrudniejszym i najpiękniejszym, bez możliwości porównania do czegokolwiek co zrobił do tamtej pory. Długi bulder (ok. 15m), łączący wiele trudnych ruchów bez restu (podobno 26), zobaczyć można na filmie z przejścia. Shantaram kosztowało Zangerla wiele dni prób na przestrzeni 3 lat. Crux znajduje się zaraz na starcie, po czym trudności wcale nie odpuszczają, wymagając wykonania ruchów za 8A+. Mimo tego, że autor zrezygnował z podania propozycji wyceny, spekuluje się że trudność Shantaram to co najmniej górna granica 8C.

 

Bernd Zangerl na Shantaram w Osen (fot. Radec Capek, źródło: zebloc.com)

 

Wiosną 2014 roku, Nalle Hukkataival przechodzi wersję SD głośnego Bügeleisen 8B+ Klema Loskota w Maltatal (Austria). Wersję ze stania powtórzyły do tamtej pory tylko 3 osoby, z czego przejście Markusa Bocka poddawane jest pod wątpliwość. Z wypowiedzi wszystkich powtarzających wnioskować można było, że już Bügeleisen ze stania może być nieco trudniejsze niż sugeruje autorska wycena. Z tego względu i relacji Nalle'go z przejścia wersji SD, spodziewano się trudności 8C+, której Fin po raz kolejny unika poprzestając na wycenie 8C/+. Filmowa historia przejścia po kliknięciu w link. W pierwszej połowie 2015 roku, Bügeleisen w wersji z siadu pokonuje również Jakob Schubert (film) proponując wycenę 8C, nie mając jednak w tym stopniu trudności żadnego punktu odniesienia...

 

Nalle Hukkataival na Bügeleisen w Maltatal (źródło: epictv.com)

 

Początek 2015 roku to kolejne przełomowe przejście. Daniel Woods wytycza The Process, które biegnie południową, przewieszoną ścianą kilkunastometrowego głazu Grandpa Peabody, na którym znajduje się również Lucid Dreaming. Bulder stanowi połączenie Social Distortion (8B) Matta Bircha, odcinek 8B+ doprowadzający do krawędzi kamienia i na koniec psychiczne, płytowe wyjście (+/- 7 metrów) za ok. 7C+ na top. Woods mówi o bulderze jako największej przeszkodzie jaką przyszło mu tej pory pokonać w życiu, sugerując że w przypadku The Process, które jest jak najbardziej w jego stylu, wycena 8C+ będzie najbardziej adekwatna. Z jednej strony nie jest zestawem najtrudniejszych ruchów jakie zrobił, ale połączenie trzech bulderów: 8B, 8B+ i 7C+, dodatkowo ze sporym wyzwaniem mentalnym spowodowanym dużą wysokością i czujnymi ruchami na połogiej końcówce, zasługuje wg. niego na tak wysoką wycenę. Posiada duże doświadczenie w stopniach 8B-8C a przez ostatnią dekadę trenował w 60cio stopniowym dachu. Dodając do tego zdolność do zapinania małych chwytów w dużym przewieszeniu, z której jest znany, opinia na temat trudności The Process wydaje się być rozsądna. Przejście asekurowane było 25cioma crash padami, co wznowiło pytania o to gdzie leży granica między bulderingiem a solowaniem… Przejście The Process zobaczyć można na filmie High and Mighty, wchodzącym w skład Reel Rock Tour 10 (trailer).

 

Daniel Woods na The Process w Buttermilks (fot. David Clifford, źródło: linkedin.com)

 

Również w 2015 roku, Bernd Zangerl otwiera kolejny, wydaje się ekstremalnie trudny bulder - Die Versorgungslinie w Silvapark Galtür (Austria). Austriak unika po raz kolejny podania propozycji wyceny, jednak praca nad problemem zajęła mu 5 lat (w sumie ok. 150 prób), co mówi samo za siebie. Ilość prób spowodowana jest z jednej strony obrywem oraz rezygnacją z patentowania na wędkę cruxa znajdującego się 4ry metry nad ziemią, z drugiej strony Zangerl opisuje Die Versorgungslinie jako swoje najtrudniejsze pierwsze przejście (wywiad po kliknięciu w link).

 

Bernd Zangerl na Die Versorgungslinie (fot. Ray Demski, źródło: wspinanie.pl)

 

Pod koniec 2015 roku, Pirmin Bertle proponuje 8C+ dla bulderu (a w zasadzie trawersu) Drop a Line w rejonie Cousimbert (Szwajcaria). Drop a Line to 20 przechwytów w piaskowcu a charakter bulderu oddaje najlepiej film z przejścia. Nie jest to pierwsze przejście Szwajcara, dla którego zaproponował bardzo wysoką wycenę. Jego specyficzne podejście do wyceniania (o którym można poczytać na jego blogu), przerwa od ekstremalnego wspinania i opisywana przez niego droga powrotu do tak wysokiej formy (na jaką wskazują jego propozycje wycen), budzą pewne kontrowersje co do rzeczywistych trudności jego realizacji. W 2013 roku zaproponował dla swojego trawersu o nazwie Minimalomania w Lindental (film) kosmiczny stopień 8C+/9A, zaraz po Drop a Line, przy kombinacji dwóch sportowych dróg swojego autorstwa stawia cyfrę 9b (Meiose w Charmey) a później dla trawersu Mediomalomania (film), znajdującym się tak samo jak Minimalomania w Lindental, proponuje cyfrę 8C. Poza Drop a Line, w Cousimbert znajduje się jeszcze jeden problem autorstwa Pirmina, dla którego zaproponował wysoką wycenę (8C), a mianowicie Wintertime Love, któremu poświęcił 20 dni pracy.

 

Pirmin Bertle na Drop the Line w Cousimbert (źródło: goryonline.com)

 

W styczniu 2016 roku, w Fontainebleau powstaje Le Pied à Coulisse autorstwa Guillaume Glairon Mondeta. Praca nad drogą zajęła francuzowi ok. 25 sesji rozłożonych na 3 lata a sam bulder składa się z kilku naprawdę mocnych ruchów i kluczowej, najbardziej z całego bulderu loteryjnej mantli. Doświadczony w ekstremach znajdujących się w lasach pod Paryżem, Guillaume Glairon Mondet jest przekonany, że linia Le Pied à Coulisse jest zdecydowanie trudniejsza od najtrudniejszych bulderów w rejonie i wprowadza do Fontainebleau nowy poziom trudności. Stąd po raz kolejny pada propozycja stopnia 8C+. Jak wygląda bulder oraz pierwsze jego przejście zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link. Nie trzeba było długo czekać na pierwsze powtórzenia, których dokonali w lutym James Webb i Charles Albert. Wg. Webba Le Pied à Coulisse jest na pewno jednym z najtrudniejszych bulderów w lasach Fontaine, ale wycena 8C byłaby bardziej odpowiednia. Charles Albert natomiast przeszedł bulder na boso, bardziej na wprost, omijając w ten sposób 6 ruchów. Taka wersja jest możliwa do przejścia prawdopodobnie tylko bez butów wspinaczkowych (wymaga owinięcia palcem u nogi małego występu skalnego wewnątrz dziurki) i wg. niego zasługuje na 8B+.

 

Guillaume Glairon-Mondet na Le Pied à Coulisse w Fontainebleau (źródło: guillaumeglaironmondet.blogspot.com)

 

We wrześniu 2016 roku Daniel Woods otwiera w Chaos Canyon (RMNP, Colorado, USA) bulder Creature form the Black Lagoon, czyli sit start za ok. 8C do istniejącego bulderu za 8A, w który wchodzi się bez restu. Woods uważa, że bulder jest trudniejszy niż większość 8C jakie robił, dlatego proponuje wycenę 8C+. Miesiąc później, po ponad dwóch tygodniach prób, Na topie Creature from the Black Lagoon melduje się również Dave Graham potwierdzając autorską wycenę.

 

Dave Graham na Creature from the Black Lagoon w Rocky Mountain National Park (fot. Cameron Maier źródło: wspinanie.pl)

 

Również w 2016 roku, w Torrelodenos (Albarracin, Hiszpania), powstaje kolejny bulder wyceniony autorsko na 8C+. Mowa o problemie La Teoría del Todo, otwartym przez Alberto Rocasolano. Autor posiada już na swoim koncie kilka bulderów za 8C (warto dodać, że tylko hiszpańskich), a nowość biegnąca rysą w dachu kosztowała go zdecydowanie więcej pracy, stąd tak wysoka wycena. Film z przejścia po kliknięciu w link.  

 

9A

Od kilku lat wiadomo było o supertrudnych projektach fińskiego mistrza Nalle'go Hukkataivala. Pierwszym, prawdopodobnie najtrudniejszym z nich, okazał się Sisu Project, bulder na którym Nalle po 4rech dniach patentowania był w stanie wykonać tylko pierwszy, i to najłatwiejszy, z ok. 10ciu kluczowych ruchów. Również po dłuższym zapoznaniu, startując z pomocą spotterów z różnych części ściany, Nalle jest w stanie tylko trzymać się chwytów, bez możliwości wykonania pojedynczych ruchów. Drugim projektem, na którym Nalle spędzał wiele czasu był Lappnor Project. Co jakiś czas na profilu fb Fina przeczytać można było o niewielkich postępach w pracy nad projektem. Wiadomo było, że jest coraz bliżej i że jeżeli się uda będzie to na pewno jeden z najtrudniejszych bulderów na świecie. W końcu w marcu 2016 nastąpił ważny przełom. James Webb znalazł patent z małym stopniem, którego Nalle nie brał pod uwagę, uznając że znajduje się zbyt daleko na prawo by być użyteczny. Mijały jednak kolejne miesiące a Lappnor Project pozostawał dalej projektem. Aż tu nagle 23 października 2016 roku:

"Dnie zamieniały się w tygodnie, tygodnie w miesiące, miesiące w lata, niezliczone wizyty, wzloty i upadki, pewność zmieniona w wątpliwości. (...) Siedząc pod bulderem czuję jego ciężar. Startując czuję jakbym miał déjà vu. Zawsze zaczyna się tak samo i tak samo kończy. Z wyjątkiem tego razu. Tym razem było inaczej. (...)  Wiszę na szczycie bulderu zdezorientowany, serce bije jak szalone. (...) Staram się pojąć w jaki sposób się tam dostałem. Wiele uczuć naraz: zaskoczenie, ulga, szczęście, dezorientacja". 

Nalle Hukkataival pokonuje w końcu swój wieloletni projekt i nazywa go Burden of Dreams. Znany z bardzo rozsądnego, często nawet zbyt zachowawczego podejścia do tematu proponowanych wycen, tym razem wprowadza nowy, w pełni zasadny poziom trudności - 9A! Więcej o pracy nad projektem i aspektem mentalnym związanym z przełamywaniem kolejnych barier trudności w bardzo ciekawym wywiadzie, który można przeczytać na stronie UKClimbing po kliknięciu w link.

 

Nalle Hukkataival na Burden of Dreams w Lappnor (źródło: ukclimbing.com)

 

Przechwytów na Burden of Dreams próbowali już James Webb i Daniel Woods. Jednak z powodu trudności bulderu i jego lokalizacji, na kolejne powtórzenia trzeba będzie trochę poczekać. Czas poświęcony próbom, ogromne doświadczenie Nalle'go, wysoki poziom oraz wspomniane wyżej podejście do wyceniania pozwalają sądzić, że zaproponowana wycena się utrzyma. W wielu jednak przypadkach, dotyczących najwyższych stopni trudności, autorska wycena się nie utrzymała.

 

Powody degradacji wycen

Z wielu problemów o autorskiej wycenie 8C+, tylko dwa posiadają potwierdzenie tak wysokich trudności w postaci powtórzenia, po którym nie zasugerowano obniżenia wyceny. Pozostałe albo nie posiadają powtórzeń, albo powtarzający zasugerowali niższą wycenę. W przypadku stopnia 8C, istnieje już wiele bulderów z dużą ilością powtórzeń i względnie ugruntowaną wyceną. Zdarza się jednak, że i te bywają degradowane. Zdarzały się też przypadki, że pierwsze powtórzenia weryfikowały wycenę, obniżając ją o cały stopień czy nawet półtora! Niewiele jest przypadków, w których zasugerowano podniesienie wyceny. Rodzi się więc pytanie dlaczego tak się dzieje? Wycena zawsze była, jest i będzie kwestią subiektywnej oceny trudności we wspinaczce. Autorskie wyceny często nie są w stanie przetrwać próby czasu, ponieważ po kilku powtórzeniach bulderu pojawia się więcej sugestii dotyczących trudności. Wyceny stabilizują się na konkretnym, uśrednionym zazwyczaj poziomie. Chodzi to u to, że trudność odczuwana przez większość powtarzających będzie najbardziej obiektywną wyceną dla danego bulderu. Zawsze znajdą się opinie, że coś jest trudniejsze lub łatwiejsze, ale będą one w mniejszości. Propozycja wyceny często opiera się na ilości wysiłku i czasu jaki włożyło się w pracę nad pokonaniem danego bulderu. Autorzy pierwszego przejścia zawsze muszą wykonać dużo większą pracę niż powtarzający. Pomijając wszystkie czynności związane z przygotowaniem bulderu do wspinaczki, praca nad nim polega przede wszystkim na rozpracowaniu odpowiedniej sekwencji. Na to powtarzający nie muszą już poświęcać tak dużo czasu lub czasami nawet w ogóle, mając podane wszystko jak na tacy na filmie z przejścia lub dzięki "sprzedanym" przez autora patentom. Z czasem wkładanym w rozpracowanie sekwencji nierozłącznie wiąże się duży wysiłek. W przypadku autorskich problemów, ilość włożonego czasu i wysiłku często są jednak nieadekwatną miarą trudności.

Dodatkowo coś co nam się wydaje bardzo trudne, dla innych może być tylko trudne. Na taki stan rzeczy może mieć wpływ wiele kwestii. Ktoś może się czuć lepiej w danej formacji czy preferować właśnie taki typ chwytów, które przeważają, lub są kluczowe na danym bulderze. Ktoś może być w lepszej formie danego dnia, czy też jego wzrost powoduje, że jest łatwiej gdzieś sięgnąć lub wręcz przeciwnie - przez to, że jest wyższy, ciężej jest mu się "poskładać". Są to oczywiście tylko niektóre czynniki mające wpływ na odczucie trudności.

Drugim ważnym powodem rozbieżności w propozycjach wycen jest punkt odniesienia. Jako przykład można podać bulder New Base Line w Magic Wood, który autor Bernd Zangerl wycenił na górną granicę 8C. Stwierdził, że taka wycena będzie adekwatna, porównując New Base Line do Dreamtime, w czasach kiedy uznawane było ono jeszcze jako bulder o trudności 8C. Obecnie oba buldery cenione są na 8B+.

 

Carlo Traversi na New Base Line w Magic Wood (fot. Mary Mecklenburg, źródło: wspinanie.pl)

 

Z jednej strony, proponując wyższą wycenę porównując bulder do innego, warto żeby tamten miał ugruntowaną wycenę, z drugiej rodzą się pytania o kwestię pojemności danego stopnia. Czy to, że coś jest dużo trudniejsze w naszym odczuciu od innych pokonanych w tym stopniu problemów, znaczy że zasługuje już na wyższą cyfrę? Coraz częściej poruszanym problemem, przy okazji licytowania najwyższych stopni trudności, jest wpływ mediów i sponsorów (głodnych rozgłosu, który zapewnia przełamywanie kolejnych barier trudności). Pokonanie kolejnego bulderu za 8C nie jest już niczym niesamowitym, przez to że zdarza się stosunkowo często i dotyczy większej grupy ludzi niż jeszcze kilka lat temu.

Kiedy tylko coś wydawało się bardzo trudne, bo ktoś poświęcił temu dużo więcej czasu niż innym problemom, często słyszało się od autora pierwszego przejścia że to właśnie 8C+.

 

Porządkowanie bulderowej skali trudności

Wśród najlepszych wspinaczy zauważyć można jednak grupę, która zamiast licytować od razu najwyższe cyfry, podchodzi do tematu ostrożnie, starając się porządkować bulderową skalę trudności. Chodzi o takie znane postacie jak np. Nalle Hukkataival, Dave Graham i James Webb. Nalle bardzo ostrożnie wycenia swoje a także powtarzane buldery. W 2010 roku, w czasie kiedy co najmniej 7 bulderów posiadało autorską wycenę 8C+, pisał że stopień 8C nie został jeszcze ugruntowany. Mimo tego, że odczuwał pokonany rok wcześniej problem o nazwie Livin Large w Rocklands jako coś najtrudniejszego co do tej pory zrobił (nawet dużo trudniejszego od wszystkich pokonanych do tej pory przez siebie bulderów za 8C), nie uważał że powinien zalicytować wyższą wycenę. Przy okazji nie wykluczał faktu, że może być to 8C+.

 

Nalle Hukkataival (źródło: epictv.com)

 

W 2012 roku Adam Ondra twierdzi, że 8C to dalej cholernie trudna rzecz do zrobienia i mimo tego, że możliwe jest że 8C to na tamte czasy szczyt ludzkich możliwości w bulderingu (głównie z powodu wysokich standardów tej cyfry), wg. niego Gioia Christiana Core'a jest sporo trudniejsza od wszystkich 8C jakie zrobił... Patrząc na to, że buldery za 8B+ pokonywane są obecnie coraz częściej flashem a bywa że i 8C czasem bardzo szybko, należy założyć że poziom poszedł mocno w górę. Nie wiąże się to jednak z powstawaniem zbyt wielu 8C+. Wg. Ondry powodem może być to, że wielkość chwytów i zatrzymująca na dłuższy czas trudność ruchów na bulderach za 8C+ (czy potencjalnie za 9A), powoduje że nie są one zbyt przyjemne i niewiele osób ma ochotę się z nimi mierzyć. Niemożność wykonania ruchów przez parę dni pod rząd może być bardzo frustrująca. Szczególnie, że podczas pokonywania takich trudności, można nie mieć siły lub skóry żeby wykonać więcej niż kilka prób w ciągu jednego dnia.

Wracając do porządkowania najwyższych poziomów bulderowej skali trudności, należy wspomnieć również o Davidzie Grahamie. Mimo tego, że kilka wycenionych przez niego bulderów na 8C poszło w dół, dołożył swoje trzy grosze w porządkowaniu bulderowej skali trudności wprowadzając w 2005 roku, jak to sam określił, "nowy standard". Jak wiadomo otworzył wtedy jeden z najbardziej znanych bulderów na świecie (jeżeli nie najbardziej znany) - The Story of Two Worlds w Cresciano. Mimo tego, że bulder wykraczał poza trudność wszystkiego co do tamtej pory pokonał, zaproponował "tylko" 8C.

 

Dave Graham (źródło: theblindmonkey.com)

 

Z topowych wspinaczy pokonujących dużo problemów cenionych na 8C i to często w bardzo krótkim czasie, wyróżnia się również James Webb. Przecenia jeden bulder za drugim, odważnie mówiąc o swoich odczuciach zamiast upajać się sukcesem. Dotyczy to często niekwestionowanych do tamtej pory bulderów o topowej cyfrze. Jako przykłady można podać The Kingdom, From Dirt Grows the Flowers (wersja wyjściem w lewo, oryginalna linia posiada ugruntowaną wycenę - 8C), Big Paw, Insanity of Grandeur, The Bridges of Ashes, Jade, Jour de Chasse, Meadowlark Lemon, wszystkie zdegradowane z 8C na 8B+, a także L'alchemiste i Entlige, oba z autorskiego 8C na 8B (dla L'alchemiste wcześniej w 2016 roku Charles Albert sugeruje obniżenie wyceny do 8B+ a dla Entlige 8B+ zaproponował w 2011 roku Daniel Woods po pokonaniu bulderu flashem).

Pod koniec 2014 roku skala bulderowa, włącznie z najwyższymi jej stopniami, wydawała się być względnie uporządkowana. Wiele bulderów otrzymało liczne powtórzenia, a te które jeszcze ich nie miały były w większości problemami znajdującymi się w mało popularnych lub słabo dostępnych rejonach. Dodatkowo część z nich stanowiła kombinacje, które generalnie cieszą się dużo mniejszym zainteresowaniem. Kiedy Adam Ondra sugeruje podniesienie wyceny Gioii w Varazze na 8C+ a wersja SD do Bügeleisen w Maltatal posądzana jest nie bez powodu o topowe trudności, Nalle Hukkataival sugeruje dla obydwu 8C/C+. Początek 2015 roku przynosi nowe 8C+ a jego kolejne miesiące prawdziwy wysyp propozycji za 8C oraz kilka o potencjalnie większych trudnościach. W 2016 roku podziało się naprawdę wiele. Powstają nowe buldery o najwyższych wycenach a wiele już istniejących otrzymało powtórzenia i weryfikacje trudności. Nikt jednak nie spodziewał się, że w tym roku powstanie zupełnie nowa jakość. 23 października 2016 roku nastąpił bowiem wielki przełom w światowym bulderingu i światło dzienne ujrzał pierwszy bulder o wycenie 9A...

Przy okazji powstania Burden of Dreams Nalle Hukkataival podzielił się po raz kolejny cennymi przemyśleniami dotyczącymi wycen. We wspomnianym już w tym artykule wywiadzie dla UKClimbing, wspomina, że wyceniając bulder miał do wyboru dwie opcje: zaproponować 9A, bądź 8C+. Po długim namyśle wybrał pierwszą opcję, dodając że byłby hipokrytą mówiąc, że osiągnął nowy poziom nie proponując adekwatnej wyceny. Uważa że proponując 8C+, jak to miało miejsce w przypadku wielu bulderów w przeciągu ostatnich 12 lat, nie odda właściwie trudności bulderu. Zwraca też uwagę, że przez długi czas wszystko co najtrudniejsze było wrzucane do jednego worka jako 8C i że ten worek pęka już w szwach. Są na świecie 8C, których powtórzenia liczone są w dwucyfrowych liczbach, i takie, których jedynie kilku najlepszych wspinaczy na świecie może spróbować. Nie trzeba być geniuszem, żeby dojść do wniosku że to nie może być ta sama trudność. W gronie najlepszych bulderowców na świecie dyskutowali na ten temat oraz na temat postępującej stagnacji bulderowych wycen. Jasnym jest, że jedynym sposobem na przywrócenie logiki w górnych zakresach bulderowych wycen, jest uznanie kilku najtrudniejszych bulderów jako w pełni uznane 8C+. W ostatnich latach pojawiły się buldery wycenione na 8C+, których nikt nie zakwestionował. Problemem jest to, że porównując jest to starych 8C, nie ma między nimi większej różnicy. Wg. logiki stosowanej w ostatnich latach, należałoby wszystko zrównać z powrotem do poziomu 8C. Błędne koło. Jedynym rozwiązaniem wg. Fina jest podniesienie wyceny wybranych, starych 8C, które wyraźnie odstają trudnością od pozostałych, uznając że 8C+ istnieje od jakiegoś czasu zamiast rezerwować ta wycenę tylko dla nowo powstających bulderów. Podsumowując - wybierając bezpieczną opcję wyceny Burden of Dreams jako 8C+, Nalle uważa że narobiłby więcej szkód w bulderowej skali trudności niż pożytku.

 

Zestawienie bulderów za 8C i więcej

Listę najtrudniejszych problemów na świecie otwierają: Burden of Dreams (9A), Hypnotized Minds (8C+), The Process (8C+), Creature from the Black Lagoon (8C+) , Gioia (8C/+ lub 8C+), Bügeleisen SD (8C/+) oraz kilka wysoko wycenionych trawersów, które stanowią zupełnie osobny wątek. Bulderów, dla których autorzy zalicytowali 8C lub 8C+ jest obecnie ponad 100. W dalszej części artykułu przybliżone zostaną w skrócie najciekawsze i najbardziej wiarygodne z nich, pomijając buldery opisane w pierwszej części artykułu.

 

Ekstremy Dai'ego Koyamady

W Japonii znajduje się ok. 10 bulderów, których trudności sięgają stopnia 8C. Większość z nich otworzył Dai Koyamada (rocznik 1976). W 2003 roku powstaje Byak-dou (8C) w Hourai, powtórzone w 2015 roku przez Motoshiego Nagao. Film z przejścia po kliknięciu w link.

Poza opisywanym wcześniej, legendarnym The Wheel of Life, w 2004 roku powstało również Methuselahzation (8C) w Yatsue. Problem liczy 25 przechwytów w dużym przewieszeniu i nie posiada do tej pory prawdopodobnie żadnego powtórzenia.

Rok później w rejonie Shiobara powstaje Hydrangea, której wg. Dai'ego bliżej jest do 8C+. Hydrangea to kolejny długi, bo równiez 25cio przechwytowy problem w dachu, który po 8 latach doczekał się powtórzenia przez Daniela Woodsa. Amerykanin wycenił problem na 8C z górnej półki. Bulder powtórzyli również Sachi Amma (2014), Motoshi Nagao (2015) oraz Ryuchi Murai (2016). Wycena 8C wydaje się być ugruntowana a powagę Hydrangei i ilość wysiłku, którą musiał włożyć w jej pokonanie jeden z najlepszych bulderowców na świecie, zobaczyć można na filmie.

 

Daniel Woods na Hydrangea w Shiobara (fot. Eddie Gianelloni, źródło: wspinanie.pl)

 

Również w Shiobara, w 2006 roku powstaje Hyper Ballad a w Kanoto Orochi, obie autorsko wycenione na 8C. Hyper Ballad nie posiada do tej pory odnotowanych powtórzeń, a Orochi powtórzyli Makoto Yamauchi (2014), Alex Megos, Toshi Takeuchi oraz Ryuichi Murai (wszyscy trzej w 2015). Alex Megos odczuł Orochi jako nieco łatwiejsze niż 8C.

W 2009 roku w Hourai Dai Koyamada otwiera kolejny bulder, który wycenia na 8C, czyli Epitaf, określając go jednym z najpiękniejszych i najtrudniejszych z jakimi do tej pory się zmierzył. Tego samego roku po pucharze świata w Kazo, Nalle Hukkataival spróbował swoich sił na Epitafie. Po tym jak dowiedział się, że kluczowy chwyt już dwa razy się oberwał a jego próby nie rokowały szans szybkiego przejścia, zrezygnował z dalszych wstawek. Ani nowy bulder Dai'ego ani sam rejon nie wywarły pozytywnego wrażenia na Hukkataivalu.

 

Nalle Hukkataival na Epitafie (źródło: nalle-hukkataival.blogspot.com)

 

2012 rok to powstanie Shanbary w Toyocie, która jest dodaniem wersji SD do Agarthy (8B+). Kluczowym ruchem na bulderze pozostaje bania z Agarthy, ale według autora dodanie czterech ruchów w dachu czyni problem o stopień trudniejszy. Bulder powtórzył w 2015 roku Ichimiya Daisuke (film).

W 2013 roku w Hinokage powstaje Eternal, dla którego Dai pierwotnie proponuje 8C/+, zmieniając później wycenę na 8C, którą potwierdza Kazuma Watanabe w 2015 roku.

Rok później Dai otwiera kolejną 8C - Vanitas na Mount Horai. Charakter bulder biegnącego po małych krawądkach i dziurkach autor porównuje do skał Frankenjury a jego pokonanie zajęło mu 4 lata. Vanitas powtórzyli w marcu 2016 roku Ryuichi Murai oraz Ichimiya Daisuke potwierdzając autorską wycenę.

W maju 2015 roku powstaje kolejny wielki bulder Japończyka. Mowa o Horizon na Mount Hiei na wyspie Kiusiu. Horizon to rysa w dachu, przechodząca w płytowe wyjście. Razem 30 przechwytów. Mimo tego, że po pokonaniu bulderu Dai stwierdził, że było to jego najtrudniejsze przejście, przy Horizon postawił ostatecznie 8C. W marcu 2016 roku Horizon powtarza Ashima Shiraishi (w wieku 14 lat)!

 

Ashima Shiraishi na Horizon w rejonie Mount Hiei (fot. Brett Lowell, źródło: climbing.com)

 

Również w marcu 2016 roku, Koyamada dodaje trzy startowe ruchy do bulderu Meikyoushisui (8B+/C), znajdującego się w Toyamagawie (okolice Nagano). Powstał w ten sposób bulder o nazwie Rokudou i proponowanej wycenie 8C.

Nie wymienione w tym zestawieniu buldery wycenione przez Dai'ego Koyamadę autorsko na 8C lub więcej, jak na przykład Tokoyo lub Babel, zostały zdegradowane. Poza wieloma powtórzeniami znanych 8C na całym świecie, Japończyk otworzył na Frankenjurze w 2007 roku bulder Bongo (również 8C). Bongo posiada przynajmniej jedno powtórzenie (Fabian Christof, 2008), które nie potwierdziło autorskiej wyceny. Fabian Christof ze względu na charakter bulderu (ok. 40 ruchów w dachu) zaproponował wycenę 9a. Innym bulderem Frankenjury o autorskiej wycenie 8C jest Montecore, które posiada kilka powtórzeń i co najmniej dwie sugestie obniżenia wyceny na 8B+. Trzecie powtórzenie bulderu Markusa Bocka, którego dokonał Manuel Brunn zobaczyć można na filmie.

 

8C w Korei

W listopadzie 2016 roku, Jongwon Chon pokonuje 10cio metrowy problem w Mudeungsan National Park i proponuje wycenę 8C. Obecnie jest to najtrudniejszy bulder w Korei Południowej. Trudność powstałego Eternal Sunshine, autor mógł odnieść do Asagimadary (również highball za 8C), którą przeszedł tego samego roku.

 

Austriackie 8C Bernharda Schweigera

Istnieje 5 bulderów, dla których Bernhard Schweiger (rocznik 1975) zaproponował 8C (w tym przy jednym z nich okolice 8C/+). 4 z nich znajdują się w jego ulubionym rejonie Saalachtal. Jako pierwsze powstało Zunami w 2003 roku, powtórzone przez jego brata Hermanna, Klema Loskota, Floriana Shmalzla oraz Tamása Zupána. Zunami to 12 przechwytów w dużym przewieszeniu po małych lub obłych chwytach i słabych stopniach.

W 2009 roku powstają kolejne dwa wysoko wycenione problemy - Dust Devil (8C/+) w Saalachtal oraz Hurricane (8C) w Birgkar. Obydwie składają się z 10 przechwytów a film z Dust Devil zobaczyć można na filmie.

Rok później rozwiązane zostają kolejne dwa problemy o proponowanej wycenie 8C w Saalachtal - Pipe Dream z siadu oraz Whirlwind. Pipe Dream SD to dodanie tylko jednego przechwytu do Pipe Dream otwartego w 2003 roku (film). Whirlwind z kolei, biegnie dachem po mikrokrawądkach (film).

 

Fontainebleau

Fontainebleau jest największym i najbardziej wyeksplorowanym rejonem bulderowym na świecie. Znajduje się 90 km na południe od Paryża. W lasach otaczających Fontainebleau znajduje się mnóstwo piaskowcowych skał bardzo dobrej jakości. Rejon oferuje tysiące bulderów na każdym poziomie zaawansowania.

 

Jeden z klasyków Fontainebleau - L'Elephant (źródło: rebellion.nerdfitness.com)

 

Już w 2003 roku za sprawą Sébastiena Frigaulta w Fontainebleau powstał bulder za 8C o nazwie Trip Hop. Posiada co najmniej 4 powtórzenia (Thomas Willenberg, Paul Robinson, Guillaume Glairon-Mondet, Jan Hojer) i ugruntowaną wycenę. Trip Hop to około 20 przechwytów, stanowiących połączenie bulderu Hip Hop w wersji SD za ok. 8B, z 2-metrowym trawersem dojściowym za ok. 8A. Na filmie przejście Trip Hop w wykonaniu Guillaume Glairon-Mondeta.

W 2009 roku Thomas Willenberg pokonuje Shivę, dla której zaproponował 8C. Mimo tego, że wcześniej powtórzył inne buldery za 8C a także otwarł w 2003 roku Tranzendans (proponowana wycena 8C lub 8C+ w zależności od źródła) w Sachsen (Niemcy), jego autorskie problemy nie zyskały rozgłosu adekwatnego do ich trudności. Wywiad z mało znanym Thomasem Willenbergiem przeczytać można po kliknięciu w link.

 

Niepowtórzona do tej pory Shiva o autorskiej wycenie 8C w Fontainebleu (źródło: ukclimbing.com)

 

Druga 8C, o ugruntowanej obecnie wycenie, powstała w Fontainebleau dopiero w 2010 roku. Vincent Pochon przedłużył wtedy o dwa ruchy The Island, znany problem Dave'a Grahama z 2008 roku. The Big Island omija głaz, o który opiera się przy starcie w The Island, startując nieco z prawej. Samo Island to seria długich ruchów po oblakach w dużym przewieszeniu. Aktualnie problem posiada co najmniej 12 powtórzeń (Lucas Ménégatti, Arjan de Kock, Guillaume Glairon-Mondet, Jan Hojer, Toru Nakajima, Christopher Schulte, Griffin Whiteside, Niccolò Ceria, Edward Feehally, Michiel Nieuwenhuijsen, James Webb i Jonas Winter) a pierwsze przejście zobaczyć można na filmie. Obecnie trwają prace nad wersją SD, która dodaje 10 ruchów, które same w sobie tworzą bulder za 8B+.

 

Lucas Menegatti na The Big Island w Fontainebleau (źródło: lucasmenegatti.blogspot.com)

 

W 2013 roku Jan Hojer otwiera Jour de Chasse, stanowiące dodanie trudniejszej końcówki do Mécanique Élémentaire (8B+, pierwotnie 8C). Zamiast skończyć bulderem Opium (8A), dodał nieco trudniejsze wyjście bardziej na wprost bulderem Narcotic (8A+). Dla takiej kombinacji zaproponował wycenę 8C (z komentarzem, że może być to dolna granica stopnia). Film z przejścia po kliknięciu w link. Po 6 koljenych przejściach bulderu (Guillaume Glairon-Mondet, Iker Arroitajauregi, James Webb, Edward Feehally, Niccolò Ceria oraz Kevin Lopata), połowa powtarzających zaproponowała obniżenie wyceny do 8B+.

W 2014 roku Jan Hojer pokonuje bulder, który stanowi lekko przewieszony trawers kończący się wyjściem przez L’Arête de Boissy za 7C+. Całość nazywa Le Marathon de Boissy i wycenia na 8C. Bulder posiada już jedno powtórzenie, którego dokonał Guillaume Glairon-Mondet co zobaczyć można na filmie.

W lutym 2015 roku, Nalle Hukkataival dokonuje drugiego powtórzenia (pierwsze z 2011 roku należy do Paula Robinsona) bulderu La Force du Destin Kevina Lopaty. Przez 10 lat problem przeszły tylko 3 osoby a Nalle sugeruje, że wycena 8C byłaby bardziej adekwatna niż autorskie 8B+. Jak wygląda problem zobaczyć można na filmie z powtórzenia Albana Leviera, który przeszedł bulder w styczniu 2016 roku.

Miesiąc później Nalle powtarza L’alchimiste, bulder Marca Le Menestrela z 1996 roku. Marc wycenił problem na 8B i w tamtym czasie był to jeden z najtrudniejszych bulderów w Fontainebleau, którego nikt nie był w stanie powtórzyć. Niedługo po tym jeden z kluczowych chwytów został skuty w niewyjaśnionych okolicznościach. Z tego powodu powtórzenie problemu wydawało się tym bardziej niemożliwe. Już w 2014 roku Nalle był bliski rozwiązania zagadki polegającej na pokonaniu nowej wersji L’alchimiste. Z powodu dużego wpływu charakteru problemu na konieczność wystąpienia odpowiednich warunków atmosferycznych, przejście udało się sfinalizować dopiero w marcu 2015 roku. Ilość prób i komentarz Fina pozwalają sądzić, że trudność L’alchimiste to co najmniej 8C... Warto zapoznać się z bulderem i jego ciekawą historią na filmie. W styczniu 2016 roku Alban Levier powtarza L’alchimiste i potwierdza wycenę 8C. W tym samym miesiącu bulder pokonał również Charles Albert (w wieku 18 lat) i to na boso(!). Hukkataival oraz Levier pokonali końcówkę bulderu prawą stroną, natomiast Albert lewą, tak jak oryginalnie Le Menestrel. Dodatkowo zasugerował obniżenie wyceny do 8B+. Co ciekawe oryginalna końcówka posądzana była o większe trudności niż wyjście prawą stroną a sam Charles Albert (znany również jako Mowgli - wywiad po kliknięciu w link), przeszedł L'alchemiste kolejne dwa razy na boso pod rząd. Neil Hart, który sfilmował przejście, powiedział: "jest tak silny, że wyglądało to jakby robił 6A". W lutym 2016 roku, pierwszego dnia wyjazdu, James Webb powtarza L'alchemiste w 3ciej próbie i wycenia bulder na 8B(!). Kilka dni później L'alchemiste wyjściem w prawo pokonuje również Lucas Ménégatti (film), który również odczuł trudność bulderu jako 8B. Ponieważ trafił w idealne warunki, zaproponował ostatecznie wycenę 8B+.

 

Nalle Hukkataival na L'alchimiste w Fontainebleau (fot. Neil Hart, źródło: planetgrimpe.com)

 

Charles Albert, który wspina się bez butów wspinaczkowych od 16tego roku życia, pokonał w ten sposób wiele trudnych problemów w Fontainebleau, w tym trawers za 8C - La Valse Aux Adieux (prolongée), autorstwa Jean-Pierre Bouvier z 2010 roku. Sam trawers oraz ciekawą postać niezwykłego wspinacza zobaczyć można na filmie.

W Fontainebleau znajduje się wiele trawersów o wysokich wycenach (8C-9A). Przejście bulderu Misti, które miało miejsce pod koniec lutego 2016 roku, wywołało niemałe zamieszanie w temacie trawersów i ich wycen. Markus Jung, któremu udało się przejść Misti określane często mianem trawersu, zaproponował wycenę 8A (wcześniej wszyscy powtarzający - Nalle Hukkataival, Jérémy Bonder, Rubén Díaz Torres oraz Kevin Lopata - potwierdzili autorską wycenę 8C). Przy okazji newsa nt. przejścia Junga, portal 8a.nu podał informację, że trudności trawersów są w rzeczywistości o stopień lub dwa niższe niż wskazywałaby ich wycena (link do postu na forum oraz wywołanej przez niego dyskusji). Chodzi tu o porównanie wycen trawersów (określanych dopiskiem trav, bądź traverse) do wycen "klasycznych" bulderów.

 

Kevin Lopata na Misti w Fontainebleau (źródło: vimeo.com)

 

Kevin Lopata, który pokonał Misti (film z przejścia po kliknięciu w link) przed Markusem Jungiem, w odpowiedzi na sugestię aż tak niskiej wyceny, odwołuje się do kilku faktów. Po pierwsze stwierdza, że problem jest w stylu Junga, który jest mistrzem wspinaczki po krawądkach z olbrzymim Frankenjurajskim doświadczeniem. Po drugie Misti wg. Lopaty nie może mieć mniej niż 8B+, dlatego wycena 8C którą potwierdzili wszyscy poprzedni powtarzający, nie jest niedorzeczna a odczucia jednego wspinacza nie mogą spowodować obniżenia wyceny problemu. Całość komentarza Lopaty przeczytać można na profilu Fanatic Climbing na Facebooku po kliknięciu w link. Samo Misti biegnie diagonalnie od dołu do góry (tak samo jak Gioia w Varazze), dlatego wiele opinii sugeruje traktowanie problemu jako bulder - nie trawers. Dodatkowo wspomniana wyżej dyskusja na portalu 8a.nu zawiera kilka opinii sugerujących ujednolicenie wycen bulderów i trawersów, dzięki czemu niepotrzebne zamieszanie przestałoby istnieć. Kevin Lopata stwierdza również, że nie ma różnicy między wycenami trawersów i "klasycznych" bulderów w Fontainebleau, dlatego odczucia Junga nie są spowodowane innym sposobem wyceny trawersów, a z takimi sugestiami też można było się spotkać. Wypowiedź Lopaty dotycząca braku różnic w wycenach bulderów i trawersów w Fontaine rodzi pewne kontrowersje. Zestawienie najtrudniejszych trawersów w lasach pod Paryżem na portalu hardclimbs.info otwierają dwa trawersy wycenione na 9A (Fou Rire en aller-retour oraz Le Voyage de Zhong Kui en aller-retour) oraz dwa wycenione na 8C+ (Amazonia i Fou Rire). Gdyby nie było różnic w wycenach bulderów i trawersów byłyby to najtrudniejsze buldery na świecie a tymczasem mało kto o nich słyszał. Inne ekstremalnie wysoko wycenione trawersy, nie wspomniane do tej pory w niniejszym artykule, to: E La Nave Va Più Avanti (Lindental, Szwajcaria), Santa Linya Never Ending Story (Santa Linya, Hiszpania) oraz Kaizen w Torrelodenos (Hiszpania, film z przejścia po kliknięciu w link), wszystkie trzy wycenione na 9A a także La Travesía de Baltzola Sin Pegado (Baltzola, Hiszpania), trawers wyceniony na 8C+.

Często długie buldery (precyzyjniej rzecz ujmując trawersy) wyceniane są, jak już wspomniano w przypadku The Wheel of Life, Wheelchair albo Bongo, w skali linowej. Zależność między wyceną w skali linowej i bulderowej, podawanymi często zamiennie w przypadku dróg o takim charakterze, jest bardzo ciężko jednoznacznie zdefiniować.

I tak na przykład, w 2015 roku dla liczącego 60 ruchów trawersu w Golobove Pečine (Słowenia), Jernej Kruder zaproponował wycenę 9a+ oraz nazwę Massacrate. W tym przypadku linowa wycena 9a+ przeliczana jest na bulderowe 8C. Przejście tego długiego bulderu, a tak naprawdę drogi wspinaczkowej biegnącej blisko ziemi, zobaczyć można na filmie.

 

Jernej Kruder na Massacrate (źródło: siked.nl)

 

W lutym 2016 roku Alban Levier pokonuje nową wersję bulderu Satan i Helvete i proponuje wycenę 8C (film z przejścia). Oryginalnie linia wyceniona była na 8B, ale na starcie urwał się stopień.

Pod Paryżem znajduje się jeszcze jeden rejon (traktowany jako sektor Fontainebleau), w którym znajdują się propozycje za 8C, a mianowicie The Toît d'Orsay zwany też Orsay Roof. W 2008 roku Rémy Bergasse połączył dwa tamtejsze buldery autorstwa Jacky'iego Godoffa (L'acte 1 - 7C+/8A i L'acte 2 - 8B) i wycenił na 8C. Mimo tego, że L'acte 2 (zwany również Quoi de Neuf acte 2) za 8B zyskało swojego czasu sporo powtórzeń (Guillaume Glairon-Mondet, Alban Levier, Rémi Samyn, Mickaël Mawem), nikomu przez długi czas nie udało się powtórzyć całej linii. Dopiero w październiku 2015 Seb Bouin, znany raczej z mocnych przejść z liną, odhacza kombinację wymagającą obracania się w dachu w każdym kierunku (film z przejścia). Całość to 12 ruchów za 8A przechodzące w klasyczne wyjście za 8B. Co ciekawe oba odcinki wydały się Bouinowi tak samo trudne, a całość linii odczuł porównywalnie do linowego 8c+. Co jeszcze ciekawsze, nie był nawet blisko zrobienia 8B, które próbował w innym sektorze Fonatinebleau. Jaka więc jest adekwatna wycena l'intégrale du Toît d'Orsay, trawersu w dachu nazywanego ostatnio częściej Quoi de Neuf? Niedługo po Bouinie, kolejnego powtórzenia dokonuje Alban Levier. Dodatkowo na początku 2016 roku dodaje do bulderu trudniejszą końcówkę a całość kombinacji o nazwie La Force wycenia na 9a. Trudniejsza końcówka to wyjście bulderem Morpheus za 7C, zamiast oryginalnego wyjścia za 7B. Inaczej mówiąc, La Force to istniejący już wcześniej bulder Vertical’Art (8B+) z niższym startem. Całość liczącą ok. 30 przechwytów zobaczyć można na filmie. Mimo zdania Leviera, że gdyby nie długość La Force, dodanie bulderu za 7C do kombinacji za 8C mogłoby tworzyć trudność 8C+, jego wycena 9a (warto podkreślić, że chodzi o "linowe 9a" a nie błąd w wielkości litery) potwierdza spekulacje na temat oryginalnej linii Quoi de Neuf, zakładające że nie zasługuje ona na autorskie 8C. Quoi de Neuf acte 2, odnośnie którego padały nawet sugestie podwyższenia wyceny do 8B/+, pokonane zostało w pierwszym kwartale 2016 roku flashem przez Jamesa Webba oraz Jana Hojera, którzy odczuli trudności bulderu jako 8A+.

 

Alban Levier w jaskini Orsay (fot. Gilles Puyfagès, źródło: planetgrimpe.com)

 

Przy okazji Quoi de Nef i Seba Bouina rodzi się kilka pytań ujawniających pewne nieścisłości. Skoro jest w stanie pokonać potencjalne 8C, które pozostawało zresztą długo bez powtórzenia (mimo prób mocnych zawodników), dlaczego nie był nawet blisko pokonania 8B w innym sektorze Fontainebleau? Pomijając fakt, że Quoi de Nef to długa linia, na której pomaga wytrzymałość będąca mocną stroną Bouina a 8B, które próbował mogło mu zupełnie nie pasować, ciekawy argument w tej dyskusji wnosi krótki artykuł, który ukazał się na początku 2016 roku na portalu 8a.nu. Jego sens oddaje w skrócie poniższe tłumaczenie:

Można powiedzieć, że buldering został wynaleziony w Fontainebleau a sam rejon jest wciąż największym i najczęściej odwiedzanym na świecie. Pierwsze topo zostało stworzone w 1945 roku, ale już w XIX w. wspinano się na głazy w lasach Fontaine pod Paryżem. Mówi się o cyfrze w skali Fb, że jest miękka, tzn. że buldery wycenione w tej skali są łatwą cyfrą, ale w rzeczywistości świadczy to tylko o powstaniu innej skali trudności poza Fontainebleau (mimo tego, że wygląda i nazywa się zupełnie tak samo). Na świecie w 1996 i 2000 roku powstały pierwsze  8B+ i 8C (rozbieżności względem tabelki zamieszczonej na początku artykułu wynikają z wielu powodów, częściowo już opisanych), powtórzone od tamtej pory wiele razy. Przypuszcza się, że w tamtych czasach co najmniej kilku lokalsów Fontainebleau pokonało buldery wycenione na 8A-8B, posiadające taką samą trudność jak te, wyceniane wtedy na 8B+-8C+ w innych częściach globu (Ticino, Rocklands , Hueco Tanks, itd.).

 

Zagadkowe 8C na Wyspach

Poza wspomnianym na początku Walk Away SD, w Wielkiej Brytanii powstały jeszcze dwa buldery, dla których John Gaskins zaproponował 8C. Mowa o Shadowplay w Kentmere i Il Pirata w Throwbarrow. Żaden z nich nie ma powtórzenia, co w połączeniu z kontrowersjami dotyczącymi ich autora rodzi wiele wątpliwości...

Na początku 2015 roku, na Impossible Roof w Roche Abby (Yorkshire) powstaje za sprawą Mike'a Adamsa Serenata, stanowiąca połączenie 8B+ z 7C+ (w jej skład wchodzą buldery Serenity oraz Serenade Extension). Autorska wycena brzmi 8C a do tej pory bulder powtórzył Ned Feehally (pod koniec 2015 roku) i Dawid Skoczylas (początek 2016), dla którego jest to najtrudniejszy bulder w dorobku. Razem z opisanym poniżej wyczynem Łukasza Dudka, jest to przejście najwyżej wycenionego bulderu jakiego dokonał Polak.

 

Dawid Skoczylas na Serenata w Roche Abbey (fot. Monika Janicka-Skoczylas, źródło: ukclimbing.com)

 

Obsesja, polskie 8C

W listopadzie 2015 roku Łukasz Dudek przechodzi Obsesję w Diabelskim Schronisku w Kusiętach. Obsesja to kombinacja istniejących bulderów (Forest Gump 6C, Szatańskie Wersety 8A/+ oraz Egzekutor 7B+) oraz 12stu niezależnych, nowych ruchów, które w całym bulderze są najtrudniejsze. Ten najbardziej wszechstronny z naszych najlepszych wspinaczy, Obsesję wycenił na 8C i skomentował:

"Po około 40-50 dniach spędzonych na projekcie, wreszcie udaje mi się połączyć wszystkie przechwyty w jeden ciąg. Pierwszy raz miałem okazję mierzyć się z problemem, który przytrzymał mnie tak długo. Nie wiem, jak to jest trudne. Mogę być tylko pewien, że doszedłem do kresu swoich fizycznych możliwości. Ani w przeszłości, ani w przyszłości nie będę w stanie zrobić nic trudniejszego. Problem zawładnął moim umysłem, stał się swego rodzaju obsesją… Cieszę się, że jestem już wolny…"

 

Łukasz Dudek na Obsesji w Diabelskim Schronisku (fot. Jacek Matuszek, źródło: wspinanie.pl)

 

8C Chrisa Sharmy

Do pojawienia się na scenie wspinaczkowej Adama Ondry (rocznik 1993), niekwestionowanie najlepszym wspinaczem na świecie był Amerykanin Chris Sharma (rocznik 1981). Poza wieloma powtórzonymi i otwartymi najtrudniejszymi drogami na świecie, Sharma otworzył również trzy buldery o potwierdzonej wycenie 8C. Pierwszy z nich powstał w Magic Wood (Szwajcaria) w 2004 roku. Practice of the Wild biegnie po obłych chwytach w dachu i posiada co najmniej 13 powtórzeń (Tyler Landman, Daniel Woods, Adam Ondra, Carlo Traversi, James Webb, Nalle Hukkataival, Anthony Gullsten, Martin Stráník, Toshi Takeuch, Dave MacLeod, Gabriele Moroni oraz Baptiste Ometz). Dwóch ostatnich powtarzających zasugerowało obniżenie wyceny do 8B+. Jedno z przejść w wykonaniu Dave'a MacLeoda oraz cały proces przygotowań, zobaczyć można na filmie.

Rok później w Ozark Mountains (Arkansans, USA) powstaje Witness the Fitness, 14-sto metrowy dach, na którym przeważają krawądki i nacieki w kształcie grzybków. Witness the Fitness przeszli jeszcze Fred Nicole i Daniel Woods a kolejne powtórzenia mogą nie nastąpić zbyt szybko, z powodu licznych obrywów. Warto zobaczyć film przybliżający charakter bulderu.

 

Chris Sharma na Witness the Fitness w Arkansas (fot. Corey Rich, źródło: bigupproductions.com)

 

Na początku 2016 roku, w Cova de Ocell (Katalonia, Hiszpania) Sharma otwiera Catalan Witness the Fitness (film), na które składa się odcinek za 8B/B+ przechodzący w 8A+. Sharma nie był pewien wyceny, ale spekulowało się że trudność bulderu kształtuje się na poziomie 8C. Nacho Sánchez, któremu udało się przejść pierwszą partię drogi, urwał chwyt w cruxie co zwiększyło trudności tego odcinka do 8B+. Miesiąc po otwarciu bulderu na topie melduje się Alberto Rocasolano. Wycenia problem na 8C, ale mówi że z powodu jego długości (24 ruchy) równie dobrze pasowała by wycena 9a/+. Nie wiele później bulder pokonują jeszcze Felipe Camargo oraz Nano Sánchez (film z przejścia), który potwierdza sugestie, że problem może zasługiwać na łatwe 8C.

 

Chris Sharma na Catalan Witness the Fitness w Cova de Ocell (fot. Riccardo Giancola, źródło: ukclimbing.com)

 

Czeskie propozycje

W Czechach istnieją 3 bouldery (poza trawersem Petra Rescha - Knocking on Heavens Door), dla których autorzy zaproponowali 8C. Żaden z nich prawdopodobnie nie doczekał się do tej pory powtórzenia. Są to: Poslední mažoret Rosty Štefánka z 2007 roku w Łabskich Piaskowcach oraz Cháron w Petrohradzie i Pata Ledowce w Holštejn, oba z 2011 roku autorstwa Adama Ondry.

 

Młoda krew z USA

W temacie tego co najtrudniejsze na świecie, kolejnymi mocno wyróżniającymi się nazwiskami są Daniel Woods (rocznik 1989), Paul Robinson i James Webb (obydwoje rocznik 1987). Wszyscy pochodzą ze Stanów Zjednoczonych i wszyscy poza tym, że powtarzają najtrudniejsze buldery na świecie, otwierają swoje projekty licytując dla nich wyceny z górnej granicy skali trudności. Daniel Woods jest aktualnie autorem największej ilości potwierdzonych 8C na świecie.

Listę 8C Woodsa otwiera In the Search of Time Lost w Magic Wood (Szwajcaria) z 2008 roku. Jest to bulder w dachu po krawądkach łączący Left Hand of Darkness 8A z Remembrance of Things Past 8B+. Posiada co najmniej 3 powtórzenia (Dai Koyamada, Carlo Traversi i Tamás Zupán).

2010 rok to dla Woodsa 2 autorskie problemy za 8C. The Game, wycenione pierwotnie na 8C+, opisane zostało w pierwszej części artykułu oraz Desperanza. Desperanza znajduje się w Hueco Tanks (Texas, USA) i jest dołożeniem startu z siadu do Esperanzy 8B+ Freda Nicole z 2001 roku. Dodanie 5 ruchów za ok. 7B, wydawało się autorowi wystarczające do podniesienia wyceny. Potem jednak zmienił zdanie i wycenił bulder na trudne 8B+  W 2012 roku Desperanzę powtórzył Chris Webb Parsons i uznał bulder za łatwe 8C lub 8B+. W 2015 roku Sam Davis potwierdził wycenę 8B+ z adnotacją hard.

W 2011 roku powstaje La Force Tranquille w Magic Wood. Bulder biegnie 45-stopniowym przewieszeniem po małych, obłych krawądkach i kiepskich stopniach. Do tej pory został powtórzony prawdopodobnie tylko przez Nalle Hukkataivala (uznał bulder za jeden z najlepszych na świecie) a autorskie przejście można zobaczyć na filmie.

 

Daniel Woods na La Force Tranquille w Magic Wood (źródło: youtube.com)

 

W 2012 roku Woods otwiera dwa kolejne buldery za 8C, z których każdy został zweryfikowany do tej pory powtórzeniami. Mowa o Paint it Black i White Noise, obie w RMNP (Colorado, USA). Mocno przewieszone Paint it Black powstaje w pierwszej połowie roku i prowadzi siłowymi ruchami po niezbyt komfortowych chwytach oraz wymaga wykonania skomplikowanej sekwencji pracy nóg. Zarówno sam autor jak i powtarzający (Paul Robinson, Dave Graham, Ian Dory oraz Toru Nakajima) mocno komplementują bulder określając go nawet jako jeden z najlepszych w USA. Film z przejścia Dave'a.

We wrześniu powstaje White Noise, trawers liczący 24 przechwyty, opisywany przez Woddsa w następujący sposób: „najprawdziwszy trawers, jaki kiedykolwiek robiłem, z psychiczną końcówką. Idealne chwyty i ruchy”. Pierwsze powtórzenie należy do Matty Honga, który zaproponował 8B+. Kolejne dwa powtórzenia (Dave Graham i Paul Robinson) potwierdzają autorską wycenę (chociaż Paul Robinson stwierdził, że trudne 8B+ też mogło by być) a ostatnie powtórzenie Adama Ondry z 2015 roku przyniosło kolejną sugestię trudnego 8B+ (potrzebował zaledwie 3-4 próby). Około tygodniową walkę Dave'a Grahama z White Noise ukazuje film.

2013 rok to trzy autorskie 8C Woodsa, które nie zostały zdegradowane (dwie posiadają już co najmniej po jednym powtórzeniu). Po pokonaniu technicznego, przewieszonego kantu w Guanella Pass (Colorado, USA), Ice Knife Dave'a Grahama, Woods zasugerował obniżenie wyceny na 8B+ (z autorskiej 8C). Po tym zabrał się za pracę nad wersją SD, dodającą cztery siłowe ruchy za ok. 8A+. Po kilkunastu dniach pracy udało mu się dokonać pierwszego przejścia bulderu, dla którego zaproponował 8C. Kolejne powtórzenia Ice Knife ze stania wydają się potwierdzać odczucia Woodsa odnośnie nieco niższej wyceny niż autorska, jednocześnie spekulując wycenę 8C dla wersji z siadu. Kto wie czy nie więcej... Długi i bardzo przyjemny film z pracy nad otwarciem oryginalnej wersji Ice Knife po kliknięciu w link.

Niedługo po otwarciu Ice Knife z siadu, Woods otwiera bulder Defying Gravity w Thunder Ridge (Colorado, USA), stanowiący siłowe i dalekie ruchy w dużym przewieszeniu. Autorską wycenę 8C potwierdza James Webb. Warto zobaczyć widowiskowy film z jego przejścia. Defying Gravity należy dodatkowo do kilku bulderów pretendujących do podniesienia wyceny.

 

James Webb na Defying Gravity w Thunder Ridge (źródło: youtube.com)

 

Jeszcze w 2013 Woods otwiera The Nest w Red Rocks (Nevada, USA). Pracował nad problemem z Jamesem Webbem oraz Nalle Hukkataivalem. Webb pokonał bulder niedługo po Woodsie. Hukkataival natomiast, z powodu kontuzji, powtarza problem dopiero na początku 2015 roku. Co do wyceny, wszyscy pogromcy tej wyjątkowej linii (poza trzema wspomnianymi, The Nest pokonał jeszcze Paul Robinson) wydają się być zgodni. The Nest i kilka innych bulderów zobaczyć można na filmie.

 

Nalle Hukkataival na The Nest w Red Rocks (fot. Cameron Maier, źródło: wspinanie.pl)

 

2014 rok to tylko jedno autorskie przejście Daniela Woodsa za 8C - El Diablo w Peñoles (Meksyk). El Diablo to dość mocno przewieszona linia, składająca się ze startowej rysy za 7C+, ciągu przechwytów za 8B+ i wymagającego psychicznie wyjścia na top. Highball (wysoki bulder, wykraczający poza typowe standardy), nie posiada prawdopodobnie do tej pory żadnych powtórzeń. Jak wygląda wspinaczka po El Diablo zobaczyć można na filmie.

W lipcu 2015 roku, Daniel Woods otwiera w Rocklands Spray of Light, kolejny bulder dla którego pada propozycja 8C. Spray of Light to lewy wariant wyjściowy klasyka Ray of Light za 8B, dodający do niego kolejny crux, również za 8B. Miesiąc później pierwszego powtórzenia dokonuje Dave Graham. Rok później na topie Spray of Light stanęli również Shawn Raboutou, Tosci Takeuchi oraz Ryuichi Murai.

Wiele pierwszych przejść, dla których zasugerowano 8C czy 8C+, ma na swoim koncie również Paul Robinson. Z jego autorskich problemów posiadających powtórzenia, 8C zostało jednak tylko przy opisywanym w pierwszej części artykułu bulderze Lucid Dreaming. Potencjalnym problemem za 8C Robinsona jest niepowtórzony jeszcze do tej pory The New Chapter w Ozark Mountains (Arkansas, USA) z 2013 roku. New Chapter to wersja SD do Child’s Play (8B) Daniela Woodsa. Całość to siłowy, mocno wybierający bulder w dużym przewieszeniu z bardzo słabymi stopniami. Różne wyceny spotkać można przy In the Depths of Solitude otwartego przez Robinsona w Rocklands w 2014 roku. Początkowo wyceniony na 8B+, później rzekomo zmieniony na 8C. Najczęściej jednak podawana wycena to 8B+ lub 8B+/C. W 2016 roku, również w RPA, tym razem w Cederbergu nie w Rocklands, Paul Robinson otworzył Dragon's Guardian i wycenił na 8C. Niedługo później nowość powtórzył Nalle Hukkataival i stwierdził, że może nie jest to do końca 8C, ale bulder jest z pewnością wspaniały.

 

Paul Robinson na the New Chapter w Ozark Mountains (źródło: prana.com)

 

Znany z wielu mocnych przejść, w tym w pierwszej próbie i licznych korekt wycen, James Webb posiada na razie trzy autorskie realizacje, przy których stoi cyfra 8C. Pierwsze dwa to The Wheel of Wolvo i Delirium w Mt Evans (Colorado, USA). Co ważniejsze oba buldery z 2013 roku posiadają już powtórzenia. Wheel of Wolvo to 25-cio ruchowy problem (10 ruchów za 8B+ oraz 15 ruchów za 8A/A+). Bulder powtórzyli niedługo po jego otwarciu Daniel Woods i Dave Graham, którzy pracowali razem z Webbem nad jego otwarciem, a także w 2016 roku Matt Fultz. Delirium posiada ten sam początek co The Wheel of Wolvo a po reście wchodzi się w nieco trudniejszą końcówkę (8A+). Delirium zdążył powtórzyć w tym samym roku Daniel Woods, a w 2016 roku również Dave Graham.

Trzeci autorski bulder za 8C Webba to Matriarch w Rocktown (Georgia, USA). Przejście, robiącego wrażenie dachu, zobaczyć można na krótkim filmie po kliknięciu w link.

 

James Webb i crux na Matriarch w Rocktown (źródło: reddit.com)

 

Również w USA, w kwietniu 2015 roku powstaje we Flagstaff (Arizona) kolejne potencjalne 8C, tym razem za sprawą przedstawiciela starszego pokolenia - Timy'iego Fairfielda (w wieku 45 lat). Mowa o Throwback - mocno przewieszonym i dynamicznym problemie w sektorze Priest Draw. Autor znany jest z różnych wspinaczkowych sukcesów. Mimo, że tak trudnego bulderu jeszcze nie pokonał (najtrudniejszy w jego dorobku posiada wycenę 8B+), zaproponował 8C. Film z przejścia po kliknięciu w link.

 

Realizacje fińskiego mistrza

Nalle Hukkataival jest zdecydowanie jednym z najlepszych bulderowców na świecie. Poza powtarzaniem i otwieraniem najtrudniejszych bulderów, rozwiązuje stare "zagadki" (np. L’alchimiste w Fontainebleau) i weryfikuje różne problemy, w mało odwiedzanych przez innych topowych wspinaczy rejonach świata (np. Banshousha w Ogawayamie). Pierwszy otwarty przez Hukkataivala bulder za 8C to Livin Large w Rocklands (RPA) z 2009 roku. Biegnie 8mio metrowym przewieszonym kantem i wymaga wykonania technicznych, bardzo trudnych przechwytów. Bulder trzyma od początku aż do samego końca, z cruxem przed samym topem. Livin Large doczekało się w końcu pierwszego powtórzenia w 2015 roku, którego dokonał James Webb. Komentarz Hukkataivala po jego autorskim przejściu sugerował, że Livin Large to z pewnością 8C, jeżeli nie więcej... Spekulacje potwierdził James Webb, któremu praca nad jedną z najlepszych linii pod jaką stał, zajęła 10 dni (więcej niż nad jakąkolwiek 8C, z którą przyszło mu się do tamtej pory mierzyć - film z przejścia po kliknięciu w link). Livin' Large jest więc kolejnym bulderem, który zasługuje najprawdopodobniej na wyższą wycenę.

 

Adam Ondra podczas prób na Livin Large w Rocklands (źródło: climbing.com)

 

Dopiero 4 lata po otwarciu Livin Large, Nalle decyduje się znowu wycenić swój autorski bulder na 8C. Mowa o The Understanding w Magic Woods, bardzo komplementowanym problemie zarówno przez samego autora jak i pierwszego i prawdopodobnie jedynego powtarzającego do tej pory - Jamesa Webba. Understanding to podobno jedna z pierwszych odkrytych i oczyszczonych linii w rejonie a na pokonanie czekała ok. 10 lat. Warto zobaczyć jeden z najlepszych (w moim odczuciu) bulderowych filmów ukazujących przejście The Understanding.

Przy okazji Magic Woods warto wspomnieć, że w kwietniu 2015 roku Michael Piccolruaz proponuje 8C dla otwartej przez siebie kombinacji La Grosse Tarlouze.

 

Nalle Hukkataival na The Understanding w Magic Wood (fot. Stefan Schlumpf, źródło: blog.nallehukkataival.com)

 

W 2014 roku Nalle Hukkataival otwiera w Grampians (Autralia) Road Sweet Home, dla którego proponuje 8C, dodając że bulder biegnie uderzająco pięknym kawałkiem skały. Kolejną autorską 8C Nallego jest Kintsugi w Red Rocks (Nevada, USA) ze stycznia 2015 roku. Zarówno Road Sweet Home jak i Kintsugi nie posiadają jeszcze odnotowanych powtórzeń. Rok później, w Grampians powstaje jeszcze Stepping Stone, dla którego Fin zaproponował okolice 8C, dodając że jest to z pewnością jedna z najlepszych linii jaką otworzył (film z prób).

 

Nalle Hukkataival na Stepping Stone w Grampians (źródło: verticallifemag.com.au)

 

Pozostałe szwajcarskie 8C

Obok znanych na całym świecie rejonów jak Cresciano czy Magic Wood, 8C znaleźć można jeszcze w równie znanym Chironico oraz mniej popularnych Basler Jura czy Solothurn. W Basler Jurze już w 2004 roku Fred Nicole otwiera problem za 8C, powtórzony do tej pory prawdopodobnie tylko przez Franza Vidmera. Mowa o Le Poinçonneur des Lilas. Franz Vidmer jest również autorem bulderu Kryptos w Solothurn, dla którego zaproponował 8C. Kryptos powstał w 2009 roku i biegnie obłym kantem (film). W 2012 roku w Chironico powstał bulder o nazwie Der mit dem Fels Tanzt, autorstwa Martina Kellera, który problemowi poświęcił ok. 100 dni w przeciągu 3 lat. Problem składający się z 4 przechwytów za ok. 8B/B+, przechodzących w 15 przechwytów za ok. 8B i 6cio metrowe wyjście na top, powtórzył w tym samym roku Dai Koyamada potwierdzając autorską wycenę. Równeiż Martin Keller jest autorem dwóch, pierwtonie wycenionych na 8C bulderów na przełęczy Sustenpass w Alpach Szwajcarskich. Po wielu próbach rozłożonych na 3 lata, w 2014 roku powstaje ok. 15sto ruchowy problem o nazwie Gepresster Hase. Do tej pory bulder powtórzyło ponad 5 osób i żadna z nich nie potwierdziła tak wysokiej wyceny. Dwa lata później Szwajcar otwiera kolejny bulder, któremu poświęcił wiele czasu. Tym razej od wypatrzenia linii do jej pokonania minęło 13 lat. Całość składa się z ok. 30 ruchów i została nazwana przez autora Higlander. Na razie nie posiada żadnego powtórzenia.

 

Włochy i Brazylia

Poza jednym z najtrudniejszych a zarazem najbardziej znanych bulderów na świecie - Gioią, we Włoszech znajdują się jeszcze dwa problemy z najwyższej półki. W Rifugio Barbara, Cristian Core otwiera Kimerę w 2006 roku. Na problem składa się 17 chwytów, przez które do tej pory prawdopodobnie nikt poza autorem się nie przedarł... Pod koniec 2015 roku Niccolò Ceria otwiera Ziqqurat w rejonie Gaby. Dla 20sto ruchowego bulderu biegnącego dachem, przechodzącego w techniczny kant, Włoch zaproponował 8C. Ziqqurat odczuł jako trudniejsze, niż pokonane przez niego w tym samym roku The Big Island w Fontainebleau. W 2016 roku powstał jeszcze jeden, tym razem dość mocno kontrowersyjny bulder we Włoszech, wyceniony autorsko na 8C. Mowa o The Mystical Patatohead´s Direct Edge w Gais. Aleksander Feichter, autor problemu nie pokonał wcześniej żadnego bulderu za 8B+, ale porównując go do problemów za 8B uważa, że zasługuje na tak wysoką wycenę. Powodem kontrowersji jest też fakt, że w 2004 roku ta część ściany została przewspinana na wędkę przez Martina Mosera i wyceniona na 8A+/B. Martin podczas przejścia używał rysy po prawej, której nie używał Aleksander. Ten drugi nie uważa jednak, że jest to ogranicznik na drodze i twierdzi że nie zmienia on wyceny. Jak wygląda linia najlepiej oddaje film z autorskiego przejścia (przed otwarciem warto najpierw przyciszyć głośniki ;)

 

Niccolò Ceria na Ziqqurat w Gaby (źródło: planetmountain.com)

 

W Brazylii (w rejonie Ubatuba), w 2014 roku, Felipe Camargo otworzył bulder o nazwie Fortaleza, dla którego zaproponował trudności 8C. Problem nie posiada do tej pory powtórzeń, a jak wygląda zobaczyć można na filmie.

 

Felipe Camargo na Fortaleza w Ubatuba (fot. Bruno Graciano, źródło: flickr.com)

 

Hiszpania

W Hiszpanii istnieje obecnie 10 bulderów o wycenie 8C lub większej. Są to Entropia w Castillo de Bayuela, Airian w grocie Baltzola, Insomnio i Crisis w Crevillente, Cthulhu w Arnao, Txapela w Albarracin, Soyuz w Zarzalejo, Kikela w La Fuexa oraz opisane już wcześniej Catalan Witness the Fitness Chrisa Sharmy i La Teoría del Todo Alberto Rocasolano.

Entropia powstała w 2011 roku a jej charakter ukazuje film z pierwszego przejścia. W 2014 roku Entropię powtarza Alberto Rocasolano (film) i mimo tego, że po przejściu nie wiedział jak wycenić linię, ostatecznie potwierdził autorską wycenę. W 2016 roku bulder powtarza również Ignacio Mulero. W 2012 roku powstaje najpierw za sprawą Ibana Larrióna Airian w grocie Baltzola a miesiąc później nie powtórzone do tej pory Insomnio, biegnące dachem Cova de la Gota, które kosztowało autora, Nano Sáncheza,  1,5 roku pracy (film). Zarówno siłowy jak i wytrzymałościowy bulder Airian, powtarza w 2016 roku Alberto Rocasolano co można zobaczyć na filmie z przejścia.

 

Alberto Rocasolano na Airian w grocie Baltzola (źródło: wspinanie.pl)

W 2013 roku Iker Arroitajauregi otwiera Txapelę, biegnącą estetycznym kantem. Z relacji powtarzających, Daniego Andrady i Alberto Rocasolano, ciężko wywnioskować czy jest to 8C czy nie, pewnym jest jednak fakt, że długość bulderu wykracza poza typowe standardy (ok. 43 ruchy). Txapelę oraz różne inne buldery hiszpańskiego Albarracin przedstawia film. W 2013 roku Alberto Rocasolano otwiera w rejonie pod Madrytem bulder Soyuz (low start), dodający do oryginalnego problemu 3 ruchy (całość to w sumie ok. 15 ruchów). Autorska, nie potwierdzona do tej pory wycena to 8C a film z przejścia zobaczyć można po kliknięciu w link.

Kolejną 8C Nano Sáncheza jest Crisis z 2014 roku, którego wycena wg. autora powinna być nieco wyższa - 8C/+. Crisis znajduje się w tym samym miejscu co Insomnio, toteż ich charaktery są bardzo zbliżone, co można zobaczyć na kolejnym filmie. W maju 2015 roku, Nano Sánchez otwiera kolejny bulder, dla którego proponuje wycenę 8C. Mowa o Cthulhu, które stanowi przedłużenie Katakrakena za 8B+.

 

Alberto Rocasolano na Txapela w Albarracin (fot. Juan Fabregas, źródło: soloboulder.com)

 

W 2015 roku, w rejonie La Fuexa (Teverga, Asturia) powstaje za sprawą Nano Montesa Kikela, kolejne hiszpańskie 8C (film). Na początku 2016 roku Kikelę powtórzył Alberto Rocasolano.

 

Nano Montes na Kikela w Teverdze (źródło: vimeo.com)

 

Pozostałe, nieujęte w tym opracowaniu buldery, zostały zdegradowane lub z różnych powodów nie istnieją w formie w jakiej zostały otwarte. Opierając się na historii bulderingu, wiele z niepowtórzonych do tej pory 8C prawdopodobnie nie utrzyma swojej wyceny. Opracowanie nie zawiera również (poza nielicznymi, uzasadnionymi wyjątkami) trawersów, których wycenianie rządzi się nieco innymi regułami. Wszelkie sugestie mogące uzupełnić lub poprawić niniejsze opracowanie prosimy kierować na adres mailowy Polskiej Szkoły Alpinizmu - Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

 

Warto zobaczyć również:

Ofertę ekstremalnego obozu wspinaczkowego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej

Artykuł o najtrudniejszych drogach wspinaczkowych na świecie

Relacja oraz film dokumentalny z wyprawy eksploracyjnej na terenach Bośni i Hercegowiny

Artykuł o urazach przeciążeniowych kończyny górnej we wspinaczce

Kurs na Instruktora Wspinaczki

Kurs na Instruktora Alpinistycznych Technik Linowych

 

 

Mateusz Gutek

dyrektor Polskiej Szkoły Alpinizmu

Źródła:

  • hardclimbs.info
  • ukbouldering.com
  • ukclimbing.com
  • climbing.com
  • dpmclimbing.com
  • climb.pl
  • wspinanie.pl
  • goryonline.com
  • nalle-hukkataival.blogspot.com
  • klettern.de
  • bouldering.pl
  • neverstopexploring.com
  • scottnoy.wordpress.com
  • entre-prises.com
  • epictv.com
  • climbandmore.com
  • flickr.com
  • island.io
  • gripped.com
  • theblindmonkey.com
  • nacho-boulder.blogspot.com
  • rebellion.nerdfitness.com
  • bigupproductions.com
  • youtube.com
  • vimeo.com
  • lizardclimbing.com
  • reddit.com
  • guillaumeglaironmondet.blogspot.com
  • planetmountain.com
  • verticallifemag.com.au
  • planetgrimpe.com
  • zebloc.com
  • soloboulder.com
  • krudrozaver.blogspot.com
  • linkedin.com
  • blog.nallehukkataival.com
  • lucasmenegatti.blogspot.com
  • prana.com

 

POWRÓT

 



- karty zgłoszenia
- wniosek o wydanie leg.
- inf. o kursach
- materiały szk.

GOU-TEC Jarosław Gutek
tel: 600 212 353
e-mail: jarek@gou-tec.pl

TDMA Mateusz Gutek
tel: 602 730 213
e-mail: mateusz@tdma.pl

(c) 2014 Gou-Tec & TDMA. All Rights Reserved. | Polityka Cookies