Wspinaczka

Najtrudniejsze buldery na świecie - prezentacja i kwestia wycen

Poza zestawieniem i przybliżeniem charakteru najtrudniejszych bulderów, niniejszy artykuł ma na celu przedstawić kluczowe kwestie będące powodem rozbieżności wycen, zarówno w aspekcie historycznym jak i w aspekcie wypowiedzi topowych wspinaczy działających na "małych formach". Zapraszamy do przeczytania całości artykułu :) Ostatnia aktualizacja: 30 styczeń 2020.

W ostatnich latach, poza licznymi powtórzeniami i weryfikacjami trudności istniejących bulderów, powstało bardzo wiele nowych, i to z najwyższych półek bulderowej skali trudności. Ilość osób pokonujących bardzo trudne buldery (8C+ i więcej) ciągle rośnie. W 2002 roku po raz pierwszy zaproponowano okolice stopnia 8C+ dla jednego z nowo otwartych bulderów. Obecnie, większość z ponad 30tu bulderów o autorsko zaproponowanej wycenie 8C+, została zdegradowana o 0,5 lub nawet cały stopień. Są jednak takie, które posiadają powtórzenia i równocześnie niewiele (bądź brak) sugestii obniżenia wyceny, a także takie, dla których zaproponowano podwyższenie autorskiej wyceny. W pierwszej części artykułu poznacie w skrócie historię przełamywania kolejnych barier trudności, a także zestawienie największych bulderowych ekstremów. A przynajmniej tych ekstremów, dla których autorsko (lub po powtrórzeniu) zaproponowano najwyższe wyceny bulderowej skali trudności. Powoli ulega ugruntowaniu najwyższy do niedawna stopień trudności, czyli 8C+ i formuje kolejny, całkowicie przełomowy stopień 9A, który najprawdopodobniej pokonany został po raz pierwszy w październiku 2016 roku. Wtedy to, Nalle Hukkataival proponuje 9A dla swojego bulderu w Lappnor (Finlandia).

 

Mélissa Le Nevé w Rocklands (źródło: climbandmore.com)

 

Pierwsze w swoim stopniu

Wg. ukbouldering.com kolejne poziomy trudności pokonywane były w następujących latach:

Rok powstania Wycena Nazwa bulderu Rejon Autor
1934 5+ Fissure des Alpinistes Fontainebleau (Francja) Pierre Allain
1934 5+/6A Angle Allain Fontainebleau (Francja) Pierre Allain
1946 6A La Marie Rose Fontainebleau (Francja) Rene Ferlet
1950 6B La Stalingrade Fontainebleau (Francja) Paul Jouy
1950 6C/6C+ La Carre d’As Fontainebleau (Francja) Paul Jouy
1953 7A Le Joker Fontainebleau (Francja) Robert Paragot
1960 7A+ L'Abattoir Fontainebleau (Francja) Michel Libert
1958 7B Gill Right Problem Tetons (Wyoming, USA) John Gill
1959 7C Gill Dynamic Route Tetons (Wyoming, USA) John Gill
1978 7C+ The Groove Bacon Hole (Colorado, USA) John Gill
1977 8A Meathook Colorado (USA) Jim Hollaway
1975 8A+ Trice Flagstaff Mountain (Colorado, USA) Jim Hollaway
1977 8B Slapshot Flatirons (Colorado, USA) Jim Hollaway
1997 8B+ Nanuk Berchtesgaden (Niemcy) Klem Loskot
2000 8B+ lub 8C Dreamtime Cresciano (Szwajcaria) Fred Nicole
2002 8C Gossip Frankenjura (Niemcy) Markus Bock
2002 8C Black Eagle Assis/Black Eagle SD po obrywach Rocklands (RPA) Fred Nicole
2002 8C Monkey Wedding Rocklands (RPA) Fred Nicole
2002 8C Viva la Evolution (sugestia obniżenia wyceny po pierwszym powtórzeniu) Tyrol (Austria) Bernd Zangerl
2002 8C Walk Away Fairysteps (UK) John Gaskins
2002 8C Emotional Landscapes Maltatal (Austria) Klem Loskot
2008 8C+? Gioia Varazze (Włochy) Christian Core
2009 8C+? Shiva Fontainebleau (Francja) Thomas Willenberg (sugestia 8C), Charles Albert (pierwsze przejście po obrywie w 2016 roku, sugestia 8C+)
2009 8C+? Livin' Large Rocklands (RPA) Nalle Hukkataival
2010 8C+ Hypnotized Minds RMNP (Colorado, USA) Daniel Woods
2016 9A Burden of Dreams Lappnor (Finlandia) Nalle Hukkataival

 

 

8C

8C było przez wiele lat wyceną zarezerwowaną dla najtrudniejszych bulderów. Niektórzy uważali nawet, że człowiek nie jest w stanie przejść niczego trudniejszego. Pierwszy bulder wyceniony pierwotnie na 8C powstał w 2000 roku w Cresciano (Szwajcaria) za sprawą Freda Nicole. Mowa o legendarnym Dreamtime, który później uznawany był za 8B+. Niektórzy uważają, że był zbyt intensywnie czyszczony i dlatego stał się łatwiejszy, inni natomiast są zdania, że zawsze miał 8B+ a autorsko został źle wyceniony. Tak czy siak w późniejszym czasie nastąpił obryw, a miesiąc po nim, pod koniec 2009 roku, wersję ze stania po obrywie przeszedł jako pierwszy Nalle Hukkataival, sugerując wycenę 8B. Dodał też, że dodanie sit startu, spowoduje powstanie prawdziwego 8C. Dwa tygodnie późnie,j wersje z siedzenia, w bardzo krótkim czasie przeszedł Adam Ondra. Jego zdaniem obryw niewiele zmienił i wycena 8B+ w dalszym ciągu jest odpowiednia. Również Jakob Schubert, który powtórzył Dreamtime na początku 2018 roku, zasugerował wycenę 8B+. Z kolei James Webb, który stanął na topie bulderu niewiele wcześniej, zaproponował 8C, tak samo jak rok później David Firnenburg. O ile dla tego ostatniego, byłby to pierwszy bulder w tej wycenie, o tyle James Webb znany z mocnego wyceniania problemów i obniżania wycen, ma w tym stopniu bardzo duże doświadczenie. Sam bulder ma 10 metrów wysokości i biegnie w 50cio stopniowym przewieszeniu. Pomijając kontrowersje związane z wyceną, jest z pewnością światowym klasykiem. Pod koniec 2019 roku Dreamtime pokonuje jeszcze Jernej Kruder, który przy bulderze stawia cyfrę 8C, a także Stefano Carnati, Ryuichi Murai oraz Vadim Timonov. Na początku 2020 roku Dreamtime przechodzi Clément Lechaptois.

 

James Webb na Dreamtime w Cresciano (fot. Stefan Kürzi, źródło: klettern.de)

 

W 2002 roku powstało kilka bulderów o autorskiej, lub obowiązującej obecnie wycenie 8C. W kwietniu Markus Bock otwiera Gossip na Frankenjurze (Niemcy). Bulder posiada dwa powtórzenia, w tym pierwsze z 2004 roku, dość kontrowersyjne, dokonane przez Johna Gaskinsa (kilka faktów na temat wspomnianych kontrowersji po kliknięciu w link). Drugie powtórzenie należy do Markusa Windischa, którego dokonał w 2009 roku. W sierpniu za sprawą Freda Nicole powstają Black Eagle SD i Monkey Wedding w Rocklands (RPA). Monkey Wedding, chociaż wycenione pierwotnie na 8B+, uznawane jest przez wielu powtarzających problem za niełatwe 8C. Black Eagle natomiast zupełnie odwrotnie. Autorska wycena 8C się nie utrzymała i mimo obrywów, Black Eagle SD przez długi czas uznawane było za 8B+. W nowej wersji, po kolejnych obrywach, bulder pokonał Dave Graham i zasugerował powrót do autorskiej wyceny - 8C. Black Eagle w nowej wersji, z dopiskiem Assis, pokonali jeszcze Dawid Woods (film z przejścia) i Giuliano Cameron, wszyscy trzej stanęli na topie w 2018 roku. W 2019 roku bulder powtarzają jeszcze James Webb i Vadim Timonow. James Webb jako jedyny zasugerował wycenę 8B+.

 

Daniel Woods na Black Eagle Assis (fot. @conditions_are_perfect, źródło: instagram.com)

 

Trudności Monkey Wedding z kolei, dobrze ukazuje film z przejścia Daniela Woodsa. Pozostali pogromcy Monkey Wedding to Adam Ondra, Nano Sánchez, Shawn Raboutou, Vadim Timonov, Nalle Hukkataival, David Graham, Charles Albert (oczywiście na boso), Alex Khazanov, Alexander Megos, Toby Saxton, Aidan Roberts, Toshi Takeuchi, Giuliano Cameroni oraz Vadim Timonow.

 

Nano Sánchez na Monkey Wedding w Rocklands (fot. David Le, źródło: nacho-boulder.blogspot.com)

 

We wrześniu 2002 roku Bernd Zangerl otwiera Viva la Evolution w Tyrolu (Austria). Po 16 latach, Christof Rauch powtarza piękny bulder po małych i ostrych krawądkach, sugerując obniżenie wyceny do 8B+. W październiku 2002 roku, John Gaskins otwiera Walk Away SD w rejonie Fairysteps (UK), do tej pory prawdopodobnie, bez żadnego powtórzenia. Ostatni bulder za 8C z 2002 roku, to otwarty w listopadzie przez Klema Loskota Emotional Landscapes w Maltatal (Austria). W 2014 roku Nalle Hukkataival podwyższa autorską wycenę z 8B+ na 8C, co potwierdza wcześniejsze spekulacje na temat trudności Emotional Landscapes. Warty obejrzenia film z przejścia Fina po kliknięciu w link. Przed Nalle, bulder powtórzył prawdopodobnie tylko Martin Moser w 2004 roku, a w 2017 roku sztuka ta udała się Florianowi Schmalzlowi.

 

Nalle Hukkataival na Emotional Landscapes w Maltatal (źródło: epictv.com)

 

Obecnie istnieje bardzo dużo bulderów o zweryfikowanej lub nie, wycenie 8C, z różną ilością powtórzeń - od żadnego do ok. 20. Pozostałe, nie opisane w pierwszej części artykułu, przedstawione zostaną w jego dalszej części.

 

8C+

Już w 2002 drugim roku usłyszeć można było sugestie na temat powstania bulderu o jeszcze wyższej wycenie - 8C+. Taką wycenę miała mieć Amandla w Rocklands, otwarta przez Freda Nicole, ceniona obecnie na łatwe 8B+.

W 2004 roku Dai Koyamada łączy trawersy Under Siege 8B+ (lub 8B) oraz Sleepy Rave 8C (lub 8B+), będące już same w sobie kombinacją innych bulderów, w trawers całej Hollow Mountain Cave w Grampians (Australia). Długi trawers typu tzw. "monster bulder", liczący 60 przechwytów, nazwał The Wheel of Life i wycenił na 8C+ (później zmienił zdanie i stanęło na 8C). The Wheel of Life obecnie posiada co najmniej 10 powtórzeń (Christopher Webb-Parsons, Ethan Pringle, James Kassay, Benjamin Cossey, David Graham, Ian Dory, Alexander Megos, Daniel Woods, Alex Barrows oraz Tom O’Halloran) i bardzo różne wyceny - od 8B+ do 8C+, ale też od "linowego" 9a do 9a+, bo wg. niektórych długość The Wheel of Life powoduje, że bulderem nazwać go nie można... Warto obejrzeć ruchy, które składają się na trudność całego trawersu na filmie oraz wersję direct, otwartą przez Jamesa Kassay (po kliknięciu w link). James Kassay zasugerował dla wersji direct wycenę 8C+, natomiast autor jedynego zarejestrowanego powtórzenia, Jorg Verhoeven, 8C.

 

Jorg Verhoeven na The Wheel of Life w wersji direct (fot. Jon Glassberg, źródło: ukcclimbing.com)

 

Ósmy pogromca The Wheel of Life, Alex Megos otworzył dodatkowo w Grampians nową kombinację o nazwie Wheelchair, która startuje tak samo jak The Wheel of Life, po czym w połowie Sleepy Hollow (składowa kombinacji Sleepy Rave) trawersuje do Stimulation za 8B (lub 8A+). Całość wycenił na 9a+ (twierdząc, że wycena "linowa" bardziej pasuje do charakteru Wheelchair).

 

Alex Megos na Wheelchair w Grampians (fot. Dorothea Karalus, źródło: climb.pl)

 

Również w 2004 roku, dla swojego bulderu o nazwie Tonino'78 w rejonie Meschia (Włochy), przełomową cyfrę 8C+ zaproponował Włoch Mauro Calibani. Tonino'78 to przedłużona wersja bulderu Leonardo Da Vinci za 8B+. Odnotowane powtórzenia należą do Juliena Nadirasa (2004 - propozycja obniżenia wyceny do 8C/+) i Antoine Vandeputte (2005 - propozycja obniżenia wyceny do 8C).

W 2005 roku powstaje Memento Bernda Zangerla w Silvrettcie (Austria), który decyduje się wycenić bulder na 8C+. Memento to siedmioruchowy problem, z których kluczowym jest specyficzna bania. Obecnie Memento posiada kilka powtórzeń i ugruntowaną wycenę - 8B+.

W 2006 roku Fred Nicole pokonuje kolejny bulder sugerując początkowo 8C+. Mowa o Terremer w Hueco Tanks (Texas, USA). Terremer to połączenie startu Mer Diaphane (8A+) z dachem Terre de Sienne (8B+). Obecnie krawądkowy problem posiada powtórzenia i ugruntowaną wycenę - 8C a jak dokładnie wygląda, zobaczyć można na filmie z pierwszego powtórzenia, którego dokonał w 2008 roku Paul Robinson. Pozostałe powtórzenia należą do Daniela Woodsa (2010), Daniela Bealla (2013) i Simona Partona (2015).

 

Paul Robinson w dachu Terre de Sienne, drugiej części kombinacji Terremer w Hueco Tanks (fot. James Martin, źródło: climbing.com)

 

W 2008 roku Romain Desgranges otwiera Keizer Sauzé w lasach Argentiére niedaleko Chamonix (Francja). Rozwiązanie problemu kosztowało Desgrangesa 2,5 roku pracy a wycena jaką zaproponował to 8C/+, chociaż uważał że zasługuje na 8C+. Bulder został zniszczony w wyniku aktu wandalizmu, o którym można przeczytać po kliknięciu w link.

2009 rok, to najpierw to przejście przez Toniego Lamprechta 27mio ruchowej kombinacji Bokassa's Fridge-Assassin, Monkey and Man w Kochel (Niemcy), wycenionej przez niego na 8C+. Bokassa's Fridge to bulder z 2006 roku wyceniony autorsko na 8C. Taką samą wycenę posiada druga składowa kombinacji, czyli Assasin, Monkey and Man otwarta w 2008 roku. Po przejściu powiedział (za wspinanie.pl):

Assassin, Money and Man jest 8-metrowym dziobem u podstawy klifu (Atlantiswand) w Kochel. Przewieszony i śliski wapień pozwala wspinaczowi zaprezentować cały warsztat umiejętności od strzałów, przez ściskanie oblaków do trikowego haczenia pięt i palców. Po sześciu “łatwych”, ale atletycznych ruchach na starcie następuje 7-ruchowy crux. Robiąc najtrudniejsze ruchy dociera się do górnej części dzioba, gdzie trzeba zawalczyć na kolejnych desperackich i bardzo siłowych 12 przechwytach, aż dotrze się do wielkiej klamy i łatwiejszego terenu(…).

Film z pierwszego przejścia po kliknięciu w link. Wcześniej (w 2004 roku), w tym samy rejonie powstała inna kombinacja, Marla Singer, również autorstwa Toniego Lamprechta, którą wycenił na 8C. Po 10 latach od otwarcia najtrudniejszej kombinacji, otrzymała ona powtórzenie autorstwa Christofa Raucha i sugestię obniżenia wyceny do 8C. Bokassa's Fridge-Assassin, Monkey and Man, w 2019 roku pokonał również Thomas Lindiger (film), potwierdzając wycenę zaproponowaną przez Christofa Raucha. Jeżeli składowe owej kombinacji wycenione zostały na 8C, a cała kombinacja zdegradowana do tego stopnia, prawdopodobnie nie mają one tak wysokich, jak zaproponował autor, trudności. Również w Kochel, po 2 latach prac nad Stoamatz Project, Toni Lamprecht otwiera pod koniec 2019 roku Real Absurdistan za 8C, część całego projektu. Zaczyna się w najniższej części dachu i wymaga wykonania 17tu bardzo długich ruchów, angażujących mocno body tension i wymagających sporo koordynacji. Cały projekt Stoamatz dodaje trawers po oblakach za 8B+ i liczy w sumie 33 ruchy.

 

Tony Lamprecht na Bokassa's Fridge-Assassin, Monkey and Man w Kochel (fot. Bruno Axhausen, źródło: climbing.com)

 

Miesiąc od otwarca Bokassa's Fridge-Assassin, Monkey and Man, Thomas Willenberg pokonuje Shivę, dla której zaproponował 8C. Mimo tego, że wcześniej powtórzył inne buldery za 8C, jego autorskie problemy nie zyskały rozgłosu adekwatnego do ich trudności. Wywiad z mało znanym Thomasem Willenbergiem przeczytać można po kliknięciu w link. W 2016 roku Shivę powtarza bez butów Charles Albert, sugerując podwyższenie wyceny do 8C+, z powodu obrywu.

 

Shiva o autorskiej wycenie 8C w Fontainebleu (źródło: ukclimbing.com)

 

W sierpniu 2009 roku, oferta Rocklands w Republice Południowej Afryki, zostaje wzbogacona o niesamowitą linię. Mowa o pierwszym otwartym przez Nalle Hukkataivala bulderze, dla którego zaproponował wycenę 8C - Livin Large. Problem biegnie 8mio metrowym przewieszonym kantem i wymaga wykonania technicznych, bardzo trudnych przechwytów. Bulder trzyma od początku aż do samego końca, z cruxem przed samym topem po bardzo małych chwytach i bardzo słabych stopniach. Film z przejścia po kliknięciu w link. Livin Large doczekało się w końcu pierwszego powtórzenia w 2015 roku, którego dokonał James Webb. Komentarz Hukkataivala po jego autorskim przejściu sugerował, że Livin Large to z pewnością 8C, jeżeli nie więcej... Spekulacje potwierdził James Webb, któremu praca nad jedną z najlepszych linii pod jaką stał, zajęła 10 dni (więcej niż nad jakąkolwiek 8C, z którą przyszło mu się do tamtej pory mierzyć - film z przejścia po kliknięciu w link). Livin' Large jest więc kolejnym bulderem, który zasługuje najprawdopodobniej na wyższą wycenę, co potwierdza nie tylko fakt, że nie poradził sobie z nim Adam Ondra, ale też opinia Shawna Raboutou, który dokonał drugiego powtórzenia w 2019 roku. Shawn zasugerował podniesienie wyceny do 8C+, co wydaje się w pełni uzasadnione, zwłaszcza że ma na koncie wiele trudnych problemów (w tym również te z poziomu 8C+).

 

Adam Ondra podczas prób na Livin Large w Rocklands (źródło: climbing.com)

 

2010 rok przyniósł dwa nowe buldery wycenione pierwotnie na 8C+ – The Game w Boulder Canyon (Colorado, USA) Daniela Woodsa i Lucid Dreaming w Buttermilks (California, USA) Paula Robinsona. The Game to 8 wytężających przechwytów w dachu. Po znalezieniu lepszych patentów i rzekomym powiększeniu chwytów na skutek inwazyjnego ich czyszczenia, obecnie zarówno autor jak i powtarzający bulder (Carlo Traversi, Jon Cardwell i James Webb) są zgodni co do nieco niższej wyceny - 8C. Jedynie Matt Fultz, który pokonał bulder w 2020 roku, zasugerował łamańca - 8C/C+. Historię pierwszego przejścia zobaczyć można na filmie.

 

Daniel Woods na The Game w Boulder Canyon (źródło: climb.pl)

 

Taka sama wycena (8C) stanęła ostatecznie przy Lucid Dreaming, czyli wersji SD do Rastaman Vibration za 8A+. Główna trudność skumulowana jest na dwóch ruchach, o których autor wypowiadał się jako dwóch najtrudniejszych jakie zrobił do tamtej pory. Lucid Dreaming posiada obecnie kilku pogromców. Poza Paulem Robinsonem, trudności bulderu pokonał Daniel Woods (film), Alex Megos (film), Toru Nakajima oraz James Webb.

 

Paul Robinson na Lucid Dreaming w Buttermilks (fot. Wills Young, źródło: bouldering.pl)

 

Również w 2010 roku Dai Komayada dokonuje pierwszego powtórzenia przełomowego bulderu Dave'a Grahama z 2005 roku - The Story of Two Worlds (8C). Po jakimś czasie okazało się, że wystartował z innych chwytów niż Dave i wraca do Cresciano w celu przejścia bulderu z poprawnym startem. W 2012 roku dodaje niższy start, uznając taką wersję za najbardziej naturalną i sugeruje wycenę 8C+, która nie została jednak przyjęta, tak samo jak nowy wariant startowy. Nie mniej jednak historię przejścia i charakter samego bulderu warto zobaczyć na filmie (krótszy i lepszej jakości film, uwieczniający powtórzenie Martina Stráníka oryginalnej wersji bulderu po kliknięciu w link). Wersję Dai'ego Komayady powtórzyli do tej pory prawdopodobnie tylko Christof Rauch i Sebastian Cotting, z czego ten pierwszy odczuł trudności obu wersji podobnie, i przy obydwóch postawił wycenę 8C. The Story of Two Worlds to wersja SD do słynnego The Dagger 8B+ (jakiś czas temu zdegradowanego do 8B) Toniego Lamprechta. Bulder na początku wyznaczał nowy standard 8C, a przez jakiś czas uważany był nawet nieoficjalnie za wzorzec 8C+. Do tej pory posiada bardzo dużo odnotowanych przejśc i stosunkowo ugruntowaną trudność łatwego 8C, z coraz częstszymi sugestiami obniżenia wyceny ze względu na wynalezienie bardziej optymalnych patentów. W styczniu 2018 roku, na topie melduje się Paweł Jelonek, pierwszy Polak i ogólnie 3ci z tak wysoką cyfrą w kajecie. Podsumowując, poza autorskim przejściem Dave'a Grahama, bulder pokonali: Dai Koyamada, Paul Robinson, Jernej Kruder, Carlo Traversi, Giuliano Cameroni, Gabriele Moroni, Toru Nakajima, James Webb, Jan Hojer, Samuel Ometz, Martin Stráník, Alex Khazanov, Paweł Jelonek, Christof Rauch, Sebastian Cotting, Max Räuber, Martin Keller, Leon Fraunholz, Giani Clement, Ryuichi Murai, Stefano Carnati, Vadim Timonov, Austin Purdy, Michiel Nieuwenhuijsen oraz Jakob Schobert).

 

Jernej Kruder na The Story of Two Worlds w Cresciano (źródło: krudrozaver.blogspot.com)

 

W drugiej połowie 2010 roku, Daniel Woods otworzył w Rocky Mountain National Park (w skrócie RMNP) w Colorado (USA), bulder Hypnotized Minds, sugerując dla niego wycenę 8C. Wielu próbujących powtórzenia bulderu sugerowało, że wycena powinna być wyższa a sam autor podniósł w końcu wycenę do 8C+. W 2016 roku Rustam Gelmanov jako pierwszy powtórzył Hypnotized Minds, a w 2019 roku, po 9 latach prób, sztuka ta udała się również Dave'owi Grahamowi. Na czym polega jego trudność, najlepiej zobaczyć na filmie z autorskiego przejścia.

W 2011 roku Adam Ondra otwiera 12sto ruchowy trawers w Holštejn o nazwie Terranova, biegnący po bardzo małych chwytach i jeszcze gorszych stopniach. Chociaż, jak sam przyznaje, nie tak powinien wyglądać buldering, nie mógł tak po prostu zostawić zaczętego projektu. Po 12 dniach pracy przechodzi problem, który do tamtej pory kosztował go najwięcej czasu oraz wysiłku i dlatego zaproponował wycenę 8C+. Wcześniej Czech przeszedł 6 bulderów za 8C: Big Paw (uznawane obecnie za 8B+), From Dirt Grows the Flowers (którego trudność odczuł porównywalnie do trudności Big Paw - w jego opinii 8B+/C), Monkey Wedding, Practice of the Wild, a także autorskie, Pata Ledovce i Cháron) Tego samego roku Ondra powtarza Gioię Christiana Core w Varazze we Włoszech (film z przejścia Adama Ondry obu tych problemów po kliknięciu w link), sugerując podwyższenie wyceny na 8C+ (pierwotnie 8C). Gioia to dodatkowe 7 ruchów po krawądkach do oryginalnej wersji ze stania wycenianej na 8B. 3 lata później Gioię powtarza również Nalle Hukkataival stawiając przy niej cyfrę 8C/+ (film). Mimo prób wielu mocnych zawodników, Gioia posiada w dalszym ciągu tylko 2 powtórzenia. Krótki, dobry jakościowo film z przejścia bulderu w wykonaniu autora po kliknięciu w link.

 

Nalle Hukkataival Na Gioii w Varazze (źródło: scottnoy.wordpress.com)

 

W 2011 roku powstaje także Asagimadara w rejonie Mizugaki (Japonia), dla której autor Tokio Muroi proponuje po 100 dniach pracy nad projektem wycenę 8C+. Po pierwszym powtórzeniu, Toru Nakajima w 2013 roku, zaproponował obniżenie wyceny do 8C. Bulder powtórzył również Toshi Takeuchi w 2015 roku i potwierdził skorygowaną wycenę. W marcu 2016 roku na topie zameldowali się również Sachi Amma, Chon Jongwon oraz Adam Ondra, który postawił na łatwe 8C. W drugiej połowie 2016 roku Asagimadarę przeszedł jeszcze Ryuichi Murai, co zobaczyć można na filmie. W 2019 roku Asagimadara otrzymuje powtórzenie autorstwa Keenana Takahashiego.

 

Toschi Takeuchi na Asagimadara w Mizugaki (fot. Hiroshi Asada, źródło: ukclimbing.com)

 

W 2013 roku za sprawą Bernda Zangerla powstaje Shantaram (Osen, Norwegia), bulder ochrzczony przez autora jego największym projektem, najtrudniejszym i najpiękniejszym, bez możliwości porównania do czegokolwiek co zrobił do tamtej pory. Długi bulder (ok. 15m), łączący wiele trudnych ruchów bez restu (podobno 26), zobaczyć można na filmie z przejścia. Shantaram kosztowało Zangerla wiele dni prób na przestrzeni 3 lat. Crux znajduje się zaraz na starcie, po czym trudności wcale nie odpuszczają, wymagając wykonania ruchów za 8A+. Mimo tego, że autor zrezygnował z podania propozycji wyceny, po otwarciu bulderu spekulowało się, że trudność Shantaram to co najmniej górna granica 8C. We wrześniu 2017 roku Shantaram zostało powtórzone dwukrotnie, a dokonali tego Niccolò Ceria i Martin Mobråten (zasugerował wycenę 8B+).

 

Bernd Zangerl na Shantaram w Osen (fot. Radec Capek, źródło: zebloc.com)

 

Wiosną 2014 roku, Nalle Hukkataival przechodzi wersję SD głośnego Bügeleisen 8B+ Klema Loskota w Maltatal (Austria). Wersję ze stania powtórzyły do tamtej pory tylko 3 osoby, z czego przejście Markusa Bocka poddawane jest pod wątpliwość. Z wypowiedzi niektórych powtarzających wnioskować można było, że już Bügeleisen ze stania może być nieco trudniejsze niż sugeruje autorska wycena. Z tego względu i relacji Nalle'go z przejścia wersji SD, spodziewano się trudności 8C+, której Fin po raz kolejny unika poprzestając na wycenie 8C/+. Filmowa historia przejścia po kliknięciu w link. W pierwszej połowie 2015 roku, Bügeleisen w wersji z siadu pokonuje również Jakob Schubert (film) proponując wycenę 8C, nie mając jednak w tym stopniu trudności żadnego punktu odniesienia...

 

Nalle Hukkataival na Bügeleisen w Maltatal (źródło: epictv.com)

 

Początek 2015 roku to kolejne przełomowe przejście. Daniel Woods wytycza The Process, które biegnie południową, przewieszoną ścianą kilkunastometrowego głazu Grandpa Peabody, na którym znajduje się również Lucid Dreaming. Bulder stanowi połączenie Social Distortion (8B) Matta Bircha, odcinek 8B+ doprowadzający do krawędzi kamienia, i na koniec psychiczne, płytowe wyjście (ok. 7 metrów) za ok. 7C+ na top. Woods mówi o bulderze jako największej przeszkodzie jaką przyszło mu tej pory pokonać w życiu, sugerując że w przypadku The Process, które jest jak najbardziej w jego stylu, wycena 8C+ będzie najbardziej adekwatna. Z jednej strony nie jest zestawem najtrudniejszych ruchów jakie zrobił, ale połączenie trzech bulderów: 8B, 8B+ i 7C+, dodatkowo ze sporym wyzwaniem mentalnym spowodowanym dużą wysokością i czujnymi ruchami na połogiej końcówce, zasługuje wg. niego na tak wysoką wycenę. Posiada duże doświadczenie w stopniach 8B-8C a przez ostatnią dekadę trenował w 60cio stopniowym dachu. Dodając do tego zdolność do zapinania małych chwytów w dużym przewieszeniu, z której jest znany, opinia na temat trudności The Process wydaje się być rozsądna. Przejście asekurowane było 25cioma crash padami, co wznowiło pytania o to gdzie leży granica między bulderingiem a solowaniem… Przejście The Process zobaczyć można na filmie High and Mighty, wchodzącym w skład Reel Rock Tour 10 (trailer) oraz na YT po kliknięciu w link.

 

Daniel Woods na The Process w Buttermilks (fot. David Clifford, źródło: linkedin.com)

 

Również w 2015 roku, Bernd Zangerl otwiera kolejny, wydaje się ekstremalnie trudny bulder - Die Versorgungslinie w Silvapark Galtür (Austria). Austriak unika po raz kolejny podania propozycji wyceny, jednak praca nad problemem zajęła mu 5 lat (w sumie ok. 150 prób), co mówi samo za siebie. Ilość prób spowodowana jest z jednej strony obrywem oraz rezygnacją z patentowania na wędkę cruxa znajdującego się 4ry metry nad ziemią, z drugiej strony Zangerl opisuje Die Versorgungslinie jako swoje najtrudniejsze pierwsze przejście (wywiad po kliknięciu w link).

 

Bernd Zangerl na Die Versorgungslinie w Silvapark Galtür (fot. Ray Demski, źródło: wspinanie.pl)

 

Pod koniec 2015 roku, Pirmin Bertle proponuje 8C+ dla bulderu (a w zasadzie trawersu) Drop a Line w rejonie Cousimbert (Szwajcaria). Drop a Line to 20 przechwytów w piaskowcu a charakter bulderu oddaje najlepiej film z przejścia. Nie jest to pierwsze przejście Szwajcara, dla którego zaproponował bardzo wysoką wycenę. Jego specyficzne podejście do wyceniania (o którym można poczytać na jego blogu), przerwa od ekstremalnego wspinania i opisywana przez niego droga powrotu do tak wysokiej formy (na jaką wskazują jego propozycje wycen), budzą pewne kontrowersje co do rzeczywistych trudności jego realizacji. W 2013 roku zaproponował dla swojego trawersu o nazwie Minimalomania w Lindental (film) kosmiczny stopień 8C+/9A, przy kombinacji dwóch sportowych dróg swojego autorstwa stawia cyfrę 9b (Meiose w Charmey), a później dla trawersu Mediomalomania (film), znajdującym się tak samo jak Minimalomania w Lindental, proponuje cyfrę 8C. Poza Drop a Line, w Cousimbert znajduje się jeszcze jeden problem autorstwa Pirmina, dla którego zaproponował wysoką wycenę (8C), a mianowicie Wintertime Love, któremu poświęcił 20 dni pracy. Pisząc o trudnych trawersach w Szwajcarii, należy wspomnieć o 150cio ruchowym E La Nave Va Più Avanti w Lindental, wycenionym autorsko na 9A (rok 2003, autor Hanspeter Bodmer). Powtórzony został do tej pory przynajmniej dwa razy: Simon Wandeler (2005) oraz Pirmin Bertle (2009). Pirmin zasugerował obniżenie wyceny do 8C.

 

 

Pirmin Bertle na Drop the Line w Cousimbert (źródło: goryonline.com)

 

W styczniu 2016 roku, w Fontainebleau (Francja) powstaje Le Pied à Coulisse autorstwa Guillaume Glairon Mondeta. Praca nad drogą zajęła francuzowi ok. 25 sesji rozłożonych na 3 lata a sam bulder składa się z kilku naprawdę mocnych ruchów i kluczowej, najbardziej z całego bulderu loteryjnej mantli. Doświadczony w ekstremach znajdujących się w lasach pod Paryżem, Guillaume Glairon Mondet jest przekonany, że linia Le Pied à Coulisse jest zdecydowanie trudniejsza od najtrudniejszych bulderów w rejonie i wprowadza do Fontainebleau nowy poziom trudności. Stąd po raz kolejny pada propozycja stopnia 8C+. Jak wygląda bulder oraz pierwsze jego przejście zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link. Nie trzeba było długo czekać na pierwsze powtórzenia, których dokonali w lutym James Webb i Charles Albert. Wg. Webba Le Pied à Coulisse jest na pewno jednym z najtrudniejszych bulderów w lasach Fontaine, ale wycena 8C byłaby bardziej odpowiednia. Charles Albert natomiast przeszedł bulder na boso, bardziej na wprost, omijając w ten sposób 6 ruchów. Taka wersja jest możliwa do przejścia prawdopodobnie tylko bez butów wspinaczkowych (wymaga owinięcia palcem u nogi małego występu skalnego wewnątrz dziurki) i wg. niego zasługuje na 8B+. W butach wspinaczkowych, wersję direct (tak jak Charles Albert) powtórzył pod koniec 2017 roku Nalle Hukkataival i również zaproponował wycenę 8B+. W 2019 roku, bulder powtarza Nicolas Januel, któremu zajęło to 16 lat (chciał dokonać pierwszego przejścia, ale nie był wtedy wystarczająco silny).

 

Nicolas Januel na Le Pied à Coulisse (źródło: wspinanie.pl)

 

We wrześniu 2016 roku Daniel Woods otwiera w Chaos Canyon (RMNP, Colorado, USA) bulder Creature form the Black Lagoon, czyli sit start za ok. 8C do istniejącego bulderu za 8A, w który wchodzi się bez restu. Woods uważa, że bulder jest trudniejszy niż większość 8C jakie robił, dlatego proponuje wycenę 8C+. Miesiąc później, po ponad dwóch tygodniach prób, Na topie Creature from the Black Lagoon melduje się również Dave Graham potwierdzając autorską wycenę. Później, w 2017 roku James Webb i Daisuke Ichimiya, a w 2018 roku Griffin Whiteside i Shawn Raboutou. Ten ostatni zasgerował, że mogłoby być również 8C, ale nie ma tak dużego doświadczenia w tych zakresach trudności.

 

Dave Graham na Creature from the Black Lagoon w Rocky Mountain National Park (fot. Cameron Maier, źródło: wspinanie.pl)

 

Również w 2016 roku, w Torrelodenos (Albarracin, Hiszpania), powstaje kolejny bulder wyceniony autorsko na 8C+. Mowa o problemie La Teoría del Todo, otwartym przez Alberto Rocasolano. Autor posiada już na swoim koncie kilka bulderów za 8C (warto dodać, że tylko hiszpańskich), a nowość biegnąca rysą w dachu kosztowała go zdecydowanie więcej pracy, stąd tak wysoka wycena. Film z przejścia po kliknięciu w link. Na początku 2017 roku, La Teoria del Todo powtarza Rubén Díaz, sugerując obniżenie wyceny do 8C. Jego przejście można zobaczyć na filmie po kliknięciu w link. Kolejne powtórzenia: Jonatana Flora Vazqueza (wrzesień 2018), Pola Roca Lopeza (grudzień 2018) i Vadima Timonova (styczeń 2019), ugruntowały wycenę na poziomie 8B+.

 

Rubén Díaz na La Teoria del Todo w Albarracin (źródło: epictv.com)

 

W pierwszej połowie 2017 roku, Dai Koyamada otwiera w Gero (Japonia) Nayutę, najtrudniejszy bulder jaki do tej pory pokonał. Nayuta to kombinacja Nehanny (8B+/C) i Puresemu (8B+). W sumie 27 ruchów. Nazwa oznacza ekstremalnie wysoki numer lub coś ponad istniejące rzeczy. W sieci można odpłatnie obejrzeć film - Nayuta - o procesie powstania prawdopodbnie najtrudniejszego otwartego bulderu w Japonii. W drugiej połowie 2017 roku, w Tamajón, Alberto Rocasolano otwiera kolejny ekstrem, dla którego proponuje wycenę 8C+. Wg, autora nowości, jest to z pewnością najtrudniejszy bulder w Hiszpani. Mowa o El Indomable, o którym więcej dowiedziec można się z filmu po kliknięciu w link. Na początku 2018 El Indomable pokonuje Nano Sanchez sugerując obniżenie wyceny do 8C.

 

Alberto Rocasolano na El Indomable wTamajón (fot. @dariodesnivel, źródło: instagram.com)

 

Jeszcze w 2017 roku, bosonogi Charles Albert (więcej o jego fenomenie w dalszej części artykułu) proponuje stopień 8C+ dla La Révolutionnaire w przedłużonej wersji. Oryginalna wersja bulderu otwarta została przez niego rok wcześniej w sektorze Gros Sablons (Fontainebleau, Francja). Biegnące dachem, krawądkowo-ściskowe wyzwanie, Charles pokonał oczywiście na boso i wycenił na 8C. Przedłużona wersja dodaje 3 trudne ruchy i zasługuje wg. Francuza na miano najtrudniejszego bulderu w Fontainebleau, proponując tym samym 8C+. W marcu 2019 roku bulder pokonuje Ryohei Kameyama, nie sugerując obniżenia wyceny. Film z przejścia po kliknięciu w link.

W maju 2018 roku Nomura Shinichiro pokonuje problem Hydrangea, który posiadał ugruntowaną wycenę 8C, ale rzekomo w wyniku obrywów trudność miała ulec podwyższeniu (do 8C+), co miał potwierdzić pod koniec 2019 roku Akira Waku. Hydrangea powstała w 2005 roku w rejonie Shiobara za sprawą Dai'ego Koyamady, który początkowo sugerował 8C/+ a później, co ciekawe, zmienił zdanie i postawił przy bulderze 8B+. Hydrangea to długi, bo 25cio przechwytowy problem w dachu, który po 8 latach doczekał się powtórzenia przez Daniela Woodsa. Amerykanin wycenił problem na 8C z górnej półki. Bulder powtórzyli również Sachi Amma (2014), Motoshi Nagao (2015) i Ryuchi Murai (2016). Powagę Hydrangei i ilość wysiłku, którą musiał włożyć w jej pokonanie jeden z najlepszych bulderowców na świecie, zobaczyć można na filmie.

 

Daniel Woods na Hydrangea w Shiobara (fot. Eddie Gianelloni, źródło: wspinanie.pl)

 

Październik 2018, to miesiąc powstania nowego 8C+ Daniela Woodsa, w Rocky Mountain National Park (USA). Box Therapy, bo tak została ochrzczona nowość, biegnie pęknięciem przecinającym mocno przewieszony (ok. 50 stopni) granitowy głaz. Box Therapy to dodanie niższego startu do Spread Eagle (8A) Tommy'ego Caldwella. Całość to ok. 20 ruchów po słabych i małych ściskach oraz krawądkach ze słabymi stopniami. Proces tego niesamowitego przejścia zobaczyć można na filmie.

 

Daniel Woods na Box Therapy w Rocky Mountain National Park (źródło: youtube.com)

 

Miesiąc później, Shawn Raboutou dodaje niższy start do Off the Wagon, czyli słynnego Cart Projekt Dave'a Grahama i Chrisa Sharmy w Szwajcarii, który jako pierwszy pokonał Nalle Hukkataival w 2012 roku i zaproponował 8C. Wycena się nie utrzymała - dla wersji ze stania stanęła na 8B+. Zdaniem autora nowej wersji, trudności Off the Wagon zsiadu sięgają stopnia 8C+. Powód (a w zasadzie powody), dla którego bulder jest taki wyjątkowy, najlepiej ukazuje film z przejścia.

 

Shawn Raboutou na Off the Wagon w Valle Bavona (źródło: youtube.com)

 

Jeszcze pod koniec 2018 roku, Charles Albert utrudnia kolejny bulder w Fontainebleau, tym razem Hypothèse (7C+) w sektorze Bas Cuvier. Start z siedzenia (bez użycia crashpada) dodaje tylko dwa ruchy, ale wg. autora wystarczające, żeby podnieść wycenę do 8C+, nowo powstałego Hypothèse Assis. Niedługo później, 15 grudnia 2018, James Webb otwiera w Black Velvet Canyon (Red Rocks, Kolorado, USA) Sleepwalkera, trudną propozycję, na której na początku nie mógł zrobić ani jednego ruchu. Po 11 dniach zmagań udało mu się stanąć na topie, otwierając prawdopodobnie najtrudniejszy bulder w kraju (film o bulderze i jego pierwszym przejściu). Wycenę potwierdzili w przeciągu dwóch kolejnych miesięcy Daniel Woods (film) oraz Nalle Hukkataival (bardzo ciekawy film nie tylko o przejściu Sleepwalkera). W fazie projektu jest jeszcze wersja z siedzenia... Na początku 2020 roku, Sleepwalkera powtarza Rudolph Ruana (film).

 

James Webb na Sleepwalker w Red Rocks (źródło: youtube.com)

 

W pierwszym kwartale 2019, Giuliano Cameroni rozwiązuje dwa problemy w Szwajcarii, dla których proponuje wycenę 8C+. Pierwszy to Poison Well w Brione, czyli prostowanie tamtejszego klasyka Pamplemousse (8A). Drugi to REM, czyli rozwiązanie Dreamtime Project w Cresciano. Problem staruje tak samo jak Dreamtime, ale zamiast trawersować w lewo, idzie prosto do góry po małych krawądkach (w tym dwóch mikrochwytach, z których ruch to crux bulderu). Film z przejścia obu ekstremów do obejrzenia po kliknięciu w link.

 

Giuliano Cameroni na Poison Well w Brione (fot. Paul Robinson, źródło: planetmountain.com)

 

W pierwszej połwoie 2019 roku, powstaje kolejna Szwajcarska nowość za 8C+ - Ephyra Jamesa Webba w Chironico. Problem znajduje się na lewo od popularnego From Dirt Grows the Flowers, i jest jednym z najstarszych szwajcarskich projektów. Na filmie Ephyra a poza nią również From Dirt Grows the Flowers.

 

James Webb na Ephyrze w Chironico (fot. Keenan Takahashi, źródło: wspinanie.pl)

 

W listopadzie 2019 roku, Ryuichi Murai dodaje niższy start (dodatkowe 5 ruchów po oblakach) do mocno przewieszonego Decided (8B+) w Mizugaki. Problem nazwał United i wycenił na 8C+ (film z prób i przejścia).

 

Ryuichi Murai na United w Mizugaki (źródło: planetmountain.com)

 

Pod koniec 2019 roku, Dai Koyamada otwiera nienazwany do tej pory, 10cio ruchowy problem za 8B przechodzące w 7C w Shirakawa (Japonia). Dla całości zaproponował 8C+.

 

9A

Od kilku lat wiadomo było o supertrudnych projektach fińskiego mistrza Nalle'go Hukkataivala. Pierwszym, prawdopodobnie najtrudniejszym z nich, okazał się Sisu Project, bulder na którym Nalle po 4rech dniach patentowania był w stanie wykonać tylko pierwszy, i to najłatwiejszy, z ok. 10ciu kluczowych ruchów. Również po dłuższym zapoznaniu, startując z pomocą spotterów z różnych części ściany, Nalle jest w stanie tylko trzymać się chwytów, bez możliwości wykonania pojedynczych ruchów. Drugim projektem, na którym Nalle spędzał wiele czasu był Lappnor Project. Co jakiś czas na profilu fb Fina przeczytać można było o niewielkich postępach w pracy nad projektem. Wiadomo było, że jest coraz bliżej i że jeżeli się uda będzie to na pewno jeden z najtrudniejszych bulderów na świecie. W końcu, w marcu 2016 nastąpił ważny przełom. James Webb znalazł patent z małym stopniem, którego Nalle nie brał pod uwagę, uznając że znajduje się zbyt daleko na prawo by być użyteczny. Mijały jednak kolejne miesiące a Lappnor Project pozostawał dalej projektem. Aż tu nagle 23 października 2016 roku:

"Dnie zamieniały się w tygodnie, tygodnie w miesiące, miesiące w lata, niezliczone wizyty, wzloty i upadki, pewność zmieniona w wątpliwości. (...) Siedząc pod bulderem czuję jego ciężar. Startując czuję jakbym miał déjà vu. Zawsze zaczyna się tak samo i tak samo kończy. Z wyjątkiem tego razu. Tym razem było inaczej. (...) Wiszę na szczycie bulderu zdezorientowany, serce bije jak szalone. (...) Staram się pojąć w jaki sposób się tam dostałem. Wiele uczuć naraz: zaskoczenie, ulga, szczęście, dezorientacja".

Nalle Hukkataival pokonuje w końcu swój wieloletni projekt i nazywa go Burden of Dreams. Znany z bardzo rozsądnego, często nawet zbyt zachowawczego podejścia do tematu proponowanych wycen, tym razem wprowadza nowy, w pełni zasadny poziom trudności - 9A! Więcej o pracy nad projektem i aspektem mentalnym związanym z przełamywaniem kolejnych barier trudności w bardzo ciekawym wywiadzie, który można przeczytać na stronie UKClimbing po kliknięciu w link.

 

Nalle Hukkataival na Burden of Dreams w Lappnor (źródło: ukclimbing.com)

 

Przechwytów na Burden of Dreams próbowali już James Webb, Daniel Woods, Toru Nakajima i Ryohei Kameyama (dwaj ostatni posiadają nawet bardzo dokładne repliki chwytów do treningu pod przejście problemu). Czas poświęcony próbom, ogromne doświadczenie Nalle'go, wysoki poziom oraz wspomniane wyżej podejście do wyceniania pozwalają sądzić, że zaproponowana wycena się utrzyma. Więcej, o prawdopodoobnie najtrudniejszym pokonanym przez człowieka bulderze, na filmie po kliknięciu w link.

Pod koniec 2018 roku, Charles Albert proponuje dla otwartego przez siebie (oczywiście na boso) bulderu w Fontainebleau najwyższą na ten czas cyfrę - 9A. No Kapote Only, najtrudniejsza linia w rejonie, biegnie sporym przewieszeniem i liczy ok. 10 ruchów, z czego dwa są kluczowe a doprowadza do nich krótki trawers (3 ruchy) za ok. 8A. Na koniec zostaje do pokonania bulder za ok. 7C+. Próby na No Kapote Only, oraz przejście innych bulderów rejonu w wykonaniu Charlesa Alberta i Giulanio Cameroni, zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link. W marcu 2019 roku, No Kapote Only powtarza Ryohei Kameyama. Mimo tego, że nie ma dużego doświadczenia w wycenianiu tak trudnych dróg, sugeruje obniżenie wyceny do 8C+/9A, porównując problem do Burden of Dreams, nad którym pracował w poprzednim roku. Jak wspina się wybitny Japończyk, zobaczyć można na filmie, na których atakuje wiele trudnych problemów Fontainebleau.

 

Ryohei Kameyama na No Kapote Only w Fontainebleau (źródło: epictv.com)

 

W celu podsumowania, zebrano poniżej wszystkie potencjalne buldery za 8C+ i więcej, które posiadają jedno bądź więcej powtórzeń:

 

Bulder Autor pierwszego przejścia Rejon Rok otwarcia Autorska wycena Powtórzenia
Hydrangea Dai Koyamada Shiobara 2005 8C/C+ Daniel Woods (2013), Motochika Nagao (2013), Sachi Amma (2014), Ryuichi Murai (2016), Nomura Shinichiro (2018), Akira Waku (2019). Dwa ostatnie powtórzenia miały miejsce po obrywach, które rzekomo zwiększyły trudności do 8C+.
Gioia Christian Core Varazze (Włochy) 2008 8C Adam Ondra (2011) sugestia podwyższenia wyceny na 8C+; Nalle Hukkataival (2014) sugestia wyceny: 8C/+
Shiva Thomas Willenberg Fontainebleau (Francja) 2009 8C Charles Albert (2016) sugestia podwyższenia wyceny z powodu obrywu na 8C+
Livin' Large Nalle Hukataival Rocklands (RPA) 2009 8C James Webb (2015); Shawn Raboutou (2019) sugestia podwyższenia wyceny na 8C+
Hypnotized Minds Daniel Woods Rocky Mountain National Park (USA) 2010 8C+ Rustam Gelmanow (2016); David Graham (2019)
Creature from the Black Lagoon Daniel Woods Rocky Mountain National Park (USA) 2016 8C+ David Graham (2016); James Webb (2017); Daisuke Ichimya (2017); Griffin Whiteside (2018); Shawn Raboutou (2018) zasugerował, że równie dobrze mogłoby być 8C
La Révolutionnaire Charles Albert Fontainebleau (Francja) 2017 8C+ Ryohei Kameyama (2019)
Sleepwalker James Webb Red Rocks (USA) 2018 8C+ Daniel Woods (2019); Nalle Hukkataival (2019); Rudolph Ruana (2020)
No Kapote Only Charles Albert Fontainebleau (Francja) 2018 9A Ryohei Kameyama (2019) sugestia obniżenia wyceny do 8C+/9A

 

Pozostałe buldery, dla których zaproponowano (lub przypuszcza się) wycenę 8C+ i więcej, albo nie utrzymały swojej wyceny, albo nie zostały jeszcze zweryfikowane żadnym powtórzeniem.

 

Powody degradacji wycen

Z licznych problemów o autorskiej wycenie 8C+, tylko dwa posiadają względnie ugruntowaną wycenę. Pozostałe albo nie posiadają powtórzeń, albo niektórzy powtarzający zasugerowali niższą wycenę, albo powtórzeń jest na tyle mało, że ciężko mówić o ugruntowaniu wyceny. W przypadku stopnia 8C, istnieje wiele bulderów z dużą ilością powtórzeń i ugruntowaną wyceną. Zdarza się jednak, że i te bywają degradowane. Zdarzały się też przypadki, że pierwsze powtórzenia weryfikowały wycenę, obniżając ją o cały stopień czy nawet półtora! Niewiele jest przypadków, w których zasugerowano podniesienie wyceny. Rodzi się więc pytanie dlaczego tak się dzieje? Wycena zawsze była, jest i będzie kwestią subiektywnej oceny trudności we wspinaczce. Autorskie wyceny często nie są w stanie przetrwać próby czasu, ponieważ po kilku powtórzeniach bulderu pojawia się więcej sugestii dotyczących trudności. Wyceny stabilizują się na konkretnym, uśrednionym zazwyczaj poziomie. Chodzi to u to, że trudność odczuwana przez większość powtarzających będzie najbardziej obiektywną wyceną dla danego bulderu. Zawsze znajdą się opinie, że coś jest trudniejsze lub łatwiejsze, ale będą one w mniejszości. Propozycja wyceny często opiera się na ilości wysiłku i czasu jaki włożyło się w pracę nad pokonaniem danego bulderu. Autorzy pierwszego przejścia zawsze muszą wykonać dużo większą pracę niż powtarzający. Pomijając wszystkie czynności związane z przygotowaniem bulderu do wspinaczki, praca nad nim polega przede wszystkim na rozpracowaniu odpowiedniej sekwencji. Na to powtarzający nie muszą już poświęcać tak dużo czasu, lub czasami nawet w ogóle, mając podane wszystko jak na tacy na filmie z przejścia lub dzięki "sprzedanym" przez autora patentom. Z czasem wkładanym w rozpracowanie sekwencji nierozłącznie wiąże się duży wysiłek. W przypadku autorskich problemów, ilość włożonego czasu i wysiłku często są jednak nieadekwatną miarą trudności.

Dodatkowo coś co nam się wydaje bardzo trudne, dla innych może być tylko trudne. Na taki stan rzeczy może mieć wpływ wiele kwestii. Ktoś może się czuć lepiej w danej formacji czy preferować właśnie taki typ chwytów, które przeważają, lub są kluczowe na danym bulderze. Ktoś może być w lepszej formie danego dnia, czy też jego wzrost powoduje, że jest łatwiej gdzieś sięgnąć lub wręcz przeciwnie - przez to, że jest wyższy, ciężej jest mu się "poskładać". Są to oczywiście tylko niektóre czynniki mające wpływ na odczucie trudności.

Drugim ważnym powodem rozbieżności w propozycjach wycen jest punkt odniesienia. Jako przykład można podać bulder New Base Line w Magic Wood, który autor Bernd Zangerl wycenił na górną granicę 8C. Stwierdził, że taka wycena będzie adekwatna, porównując New Base Line do Dreamtime, w czasach kiedy uznawane było ono jeszcze jako bulder o trudności 8C. Trudność obu bulderów w rzeczywistości jest istabilizowała się na poziomie 8B+ (w przypadku Dreamtime chodzi o wersję przed obrywem).

 

Carlo Traversi na New Base Line w Magic Wood (fot. Mary Mecklenburg, źródło: wspinanie.pl)

 

Z jednej strony, proponując wyższą wycenę porównując bulder do innego, warto żeby tamten miał ugruntowaną wycenę, z drugiej rodzą się pytania o kwestię pojemności danego stopnia. Czy to, że coś jest dużo trudniejsze, w naszym odczuciu, od innych pokonanych w tym stopniu problemów, znaczy że zasługuje już na wyższą cyfrę? Dodatkowo wycena może się zmieniać z powodu obrywów lub znalezienia lepszych patentów. Coraz częściej poruszanym problemem, przy okazji licytowania najwyższych stopni trudności, jest wpływ mediów i sponsorów (głodnych rozgłosu, który zapewnia przełamywanie kolejnych barier trudności). Pokonanie kolejnego bulderu za 8C nie jest już niczym niesamowitym, przez to że zdarza się często (ostatnio nawet bardzo) i dotyczy dużo większej grupy ludzi niż jeszcze 1-2 lata temu. Kiedy tylko coś wydawało się bardzo trudne, bo ktoś poświęcił temu dużo więcej czasu niż innym problemom, często słyszało się od autora pierwszego przejścia że to właśnie 8C+.

 

Porządkowanie bulderowej skali trudności

Wśród najlepszych wspinaczy zauważyć można jednak grupę, która zamiast licytować od razu najwyższe cyfry, podchodzi do tematu ostrożnie, starając się porządkować bulderową skalę trudności. Chodzi o takie znane postacie jak np. Nalle Hukkataival, Dave Graham i James Webb. Nalle bardzo ostrożnie wycenia swoje a także powtarzane buldery. W 2010 roku, w czasie kiedy co najmniej 7 bulderów posiadało autorską wycenę 8C+, pisał że stopień 8C nie został jeszcze ugruntowany. Mimo tego, że odczuwał pokonany rok wcześniej problem o nazwie Livin Large w Rocklands jako coś najtrudniejszego co do tej pory zrobił (nawet dużo trudniejszego od wszystkich pokonanych do tej pory przez siebie bulderów za 8C), nie uważał że powinien zalicytować wyższą wycenę. Przy okazji nie wykluczał faktu, że może być to 8C+.

 

Nalle Hukkataival (źródło: epictv.com)

 

W 2012 roku Adam Ondra twierdzi, że 8C to dalej cholernie trudna rzecz do zrobienia i mimo tego, że możliwe jest że 8C to na tamte czasy szczyt ludzkich możliwości w bulderingu (głównie z powodu wysokich standardów tej cyfry), wg. niego Gioia Christiana Core'a jest sporo trudniejsza od wszystkich 8C jakie zrobił... Patrząc na to, że buldery za 8B+ pokonywane są obecnie coraz częściej flashem a bywa że i 8C czasem bardzo szybko, należy założyć że poziom poszedł mocno w górę. Nie wiąże się to jednak z powstawaniem zbyt wielu 8C+. Wg. Ondry powodem może być to, że wielkość chwytów i zatrzymująca na dłuższy czas trudność ruchów na bulderach za 8C+ (czy potencjalnie za 9A), powoduje że nie są one zbyt przyjemne i niewiele osób ma ochotę się z nimi mierzyć. Niemożność wykonania ruchów przez parę dni pod rząd może być bardzo frustrująca. Szczególnie, że podczas pokonywania takich trudności, można nie mieć siły lub skóry żeby wykonać więcej niż kilka prób w ciągu jednego dnia.

Wracając do porządkowania najwyższych poziomów bulderowej skali trudności, należy wspomnieć również o Davidzie Grahamie. Mimo tego, że kilka wycenionych przez niego bulderów na 8C poszło w dół, dołożył swoje trzy grosze w porządkowaniu bulderowej skali trudności wprowadzając w 2005 roku, jak to sam określił, "nowy standard". Jak wiadomo otworzył wtedy jeden z najbardziej znanych bulderów na świecie (jeżeli nie najbardziej znany) - The Story of Two Worlds w Cresciano. Mimo tego, że bulder wykraczał poza trudność wszystkiego co do tamtej pory pokonał, zaproponował "tylko" 8C.

 

Dave Graham (źródło: theblindmonkey.com)

 

Z topowych wspinaczy pokonujących dużo problemów cenionych na 8C i to często w bardzo krótkim czasie, wyróżnia się również James Webb. Przecenia jeden bulder za drugim, odważnie mówiąc o swoich odczuciach zamiast upajać się sukcesem. Dotyczy to często niekwestionowanych do tamtej pory bulderów o topowej cyfrze. Jako przykłady można podać The Kingdom, From Dirt Grows the Flowers (wersja wyjściem w lewo, oryginalna linia posiada ugruntowaną wycenę - 8C), Big Paw, Insanity of Grandeur, The Bridges of Ashes, Jade, Jour de Chasse, Meadowlark Lemon, wszystkie zdegradowane z 8C na 8B+. Wiekszość wymienionych propozycji obniżenia wyceny się przyjęła.

Pod koniec 2014 roku skala bulderowa, włącznie z najwyższymi jej stopniami, wydawała się być względnie uporządkowana. Wiele bulderów otrzymało liczne powtórzenia, a te które jeszcze ich nie miały, były w większości problemami znajdującymi się w mało popularnych lub słabo dostępnych rejonach. Dodatkowo część z nich stanowiła kombinacje, które generalnie cieszą się dużo mniejszym zainteresowaniem. Kiedy Adam Ondra sugeruje podniesienie wyceny Gioii w Varazze na 8C+ a wersja SD do Bügeleisen w Maltatal posądzana jest nie bez powodu o topowe trudności, Nalle Hukkataival sugeruje dla obydwu 8C/C+. Początek 2015 roku przynosi nowe 8C+ a jego kolejne miesiące prawdziwy wysyp propozycji za 8C oraz kilka o potencjalnie większych trudnościach. W 2016 roku podziało się naprawdę wiele. Powstają nowe buldery o najwyższych wycenach a wiele już istniejących otrzymało powtórzenia i weryfikacje trudności. Nikt jednak nie spodziewał się, że w tym roku powstanie zupełnie nowa jakość. 23 października 2016 roku nastąpił bowiem wielki przełom w światowym bulderingu i światło dzienne ujrzał pierwszy bulder o wycenie 9A...

Przy okazji powstania Burden of Dreams Nalle Hukkataival podzielił się po raz kolejny cennymi przemyśleniami dotyczącymi wycen. We wspomnianym już w tym artykule wywiadzie dla UKClimbing, wspomina, że wyceniając bulder miał do wyboru dwie opcje: zaproponować 9A, bądź 8C+. Po długim namyśle wybrał pierwszą opcję, dodając że byłby hipokrytą mówiąc, że osiągnął nowy poziom nie proponując adekwatnej wyceny. Uważa że proponując 8C+, jak to miało miejsce w przypadku wielu bulderów w przeciągu ostatnich 12 lat, nie odda właściwie trudności bulderu. Zwraca też uwagę, że przez długi czas wszystko co najtrudniejsze było wrzucane do jednego worka jako 8C i że ten worek pęka już w szwach. Są na świecie 8C, których powtórzenia liczone są w dwucyfrowych liczbach, i takie, których jedynie kilku najlepszych wspinaczy na świecie może spróbować. Nie trzeba być geniuszem, żeby dojść do wniosku że to nie może być ta sama trudność. W gronie najlepszych bulderowców na świecie dyskutowali na ten temat oraz na temat postępującej stagnacji bulderowych wycen. Jasnym jest, że jedynym sposobem na przywrócenie logiki w górnych zakresach bulderowych wycen, jest uznanie kilku najtrudniejszych bulderów jako w pełni uznane 8C+. W ostatnich latach pojawiły się buldery wycenione na 8C+, których nikt nie zakwestionował. Problemem jest to, że porównując jest to starych 8C, nie ma między nimi większej różnicy. Wg. logiki stosowanej w ostatnich latach, należałoby wszystko zrównać z powrotem do poziomu 8C. Błędne koło. Jedynym rozwiązaniem wg. Fina jest podniesienie wyceny wybranych, starych 8C, które wyraźnie odstają trudnością od pozostałych, uznając że 8C+ istnieje od jakiegoś czasu zamiast rezerwować ta wycenę tylko dla nowo powstających bulderów. Podsumowując - wybierając bezpieczną opcję wyceny Burden of Dreams jako 8C+, Nalle uważa że narobiłby więcej szkód w bulderowej skali trudności niż pożytku.

 

Zestawienie bulderów za 8C i więcej

Listę najtrudniejszych problemów na świecie otwierają: Burden of Dreams (9A), No Kapote Only (8C+/9A lub 9A) Hypnotized Minds (8C+), Sleepwalker (8C+), La Révolutionnaire (8C+) The Process (8C+), Creature from the Black Lagoon (8C+) , Gioia (8C/+ lub 8C+), Livin' Large (8C/+ lub 8C+), Shiva (8C+?) oraz kilka wysoko wycenionych trawersów, które stanowią zupełnie osobny wątek. Bulderów, dla których autorzy zalicytowali 8C lub więcej jest obecnie ponad 150. W dalszej części artykułu przybliżone zostaną w skrócie najciekawsze i najbardziej wiarygodne z nich, pomijając buldery opisane w pierwszej części artykułu.

 

Japonia

W Japonii znajduje się ok. 15 bulderów, których trudności sięgają stopnia 8C. Większość z nich otworzył Dai Koyamada (rocznik 1976). Właśnie te - jego autorstwa, opisane zostaną jako pierwsze, pomijając opisane już w pierwszej części artykułu: Hydrangeę, Nayutę, i najnowszą, nienazwaną jeszcze propozycję - wszystkie o potencjalnej trudności 8C+. Pod koniec 2019 roku w Japonii powstało jeszcze inne, potencjalne 8C+ - United. Stosunkowo często powtarzana Asagimadara, dla której zaproponowana została autorsko wycena 8C+, posiada ugruntowaną już trudność - 8C.

W 2003 roku powstaje Byak-dou (8C) w Hourai, powtórzone w 2015 roku przez Motoshiego Nagao. Film z przejścia po kliknięciu w link. W 2019 roku, Mishka Ishi przejściem Byak-dou,zapisała się na kartach historii, jako pierwsza 13to latka z takimi trudnościami na koncie. Pierwsza część bulderu to ok. 20 trikowych ruchów za 8B a druga to 8A+ z mocną bańką.

W 2004 roku Dai otwiera Methuselahzation (8C) w Yatsue. Problem liczy 25 przechwytów w dużym przewieszeniu i nie posiada do tej pory prawdopodobnie żadnego powtórzenia.

W rejonie Shiobara, w 2006 roku powstaje Hyper Ballad a w Kanoto Orochi, obie autorsko wycenione na 8C. Hyper Ballad powtórzyli do tej pory Sachi Amma i Akira Waku (propozycja obniżenia wyceny do 8B+), a Orochi powtórzyli Makoto Yamauchi (2014 - film z pracy nad przejściem po kliknięciu w link), Alex Megos, Toshi Takeuchi, Ryuichi Murai (wszyscy trzej w 2015) oraz Nomura Shinichiro (2018). Alex odczuł Orochi jako nieco łatwiejsze niż 8C a Nomura pokonał bulder w ok. godzinę. Pod koniec 2015 roku podobno niektóre buldery w rejonie zostały podkute, także albo Orochi było jednym z nich, albo Nomura jest tak dobry, albo jak sugeruje Alex autorska wycena jest zbyt wysoka.

W 2007 roku Dai Koyamada otwiera w Shiobarze Babel, kombinację Catharsis (8B+), Hydry (8B) i Umy (8B+), w sumie ok. 30 ruchów. Pierwonie wycenił nowy problem na mocne 8C lub 8C/+, ale później zmienił zdanie i zaproponował 8B+/C, tak samo jak jeden z powtarzających - Sachi Amma w 2014 roku. Powtórzeń bulderu jest więcej: Motochika Nagao, Ryuichi Murai, Akira Waku (film z przejścia), Jun Shibanuma oraz Nomura Shinichiro a najczęściej powtarzaną wyceną jest wciąż 8C.

 

Ryuichi Murai na Babel w Shiobarze (źródło: bouldering.pl)

 

W 2009 roku w Hourai, powstaje kolejny bulder wyceniony na 8C, czyli Epitafh. Autor okreśłił go mianem jednego z najpiękniejszych i najtrudniejszych z jakimi do tej pory się zmierzył. Tego samego roku po pucharze świata w Kazo, Nalle Hukkataival spróbował swoich sił na Epitafh. Po tym jak dowiedział się, że kluczowy chwyt już dwa razy się oberwał a jego próby nie rokowały szans szybkiego przejścia, zrezygnował z dalszych wstawek. Ani nowy bulder Dai'ego ani sam rejon nie wywarły pozytywnego wrażenia na Hukkataivalu. Bulder otrzymał w końcu powtórzenie w marcu 2017 roku autorstwa Ryuichiego Murai'ego, który na przejście problemu poświęcił 8 dni, bo w przeciwieństwie do Fina, docenił piękno tej trudnej linii. Dodatkowo w 2009 roku Koyamada otwiera w Japonii Karamu i proponuje 8C. Poza tym, że zaczyna się z siadu mocno przewieszonym trawersem i składa z 21 ruchów, ciężko znaleźć jakiekolwiek inne infromacje nt. Karamu.

 

Nalle Hukkataival na Epitafh (źródło: nalle-hukkataival.blogspot.com)

 

2012 rok to powstanie Shanbary w Toyocie, która jest dodaniem wersji SD do Agarthy (8B+). Kluczowym ruchem na bulderze pozostaje bania z Agarthy, ale według autora dodanie czterech ruchów w dachu czyni problem o stopień trudniejszy. Bulder powtórzył w 2015 roku Ichimiya Daisuke (film) oraz w 2017 roku Nomura Shinichiro.

W 2013 roku w Hinokage powstaje Eternal, dla którego Dai pierwotnie proponuje 8C/+, zmieniając później wycenę na 8C, którą potwierdza Kazuma Watanabe w 2015 roku.

Rok później Dai otwiera kolejną 8C - Vanitas na Mount Horai. Charakter bulderu biegnącego po małych krawądkach i dziurkach autor porównuje do skał Frankenjury a jego pokonanie zajęło mu 4 lata. Vanitas powtórzyli w marcu 2016 roku Ryuichi Murai oraz Ichimiya Daisuke, potwierdzając autorską wycenę.

W maju 2015 roku powstaje kolejny wielki bulder Japończyka. Mowa o Horizon na Mount Hiei na wyspie Kiusiu. Horizon to rysa w dachu, przechodząca w płytowe wyjście. Razem 30 przechwytów. Mimo tego, że po pokonaniu bulderu Dai stwierdził, że było to jego najtrudniejsze przejście, przy Horizon postawił ostatecznie 8C. W marcu 2016 roku Horizon powtarza Ashima Shiraishi (w wieku 14 lat) a w styczniu 2017 roku Daisuke Ichimiya.

 

Ashima Shiraishi na Horizon w rejonie Mount Hiei (fot. Brett Lowell, źródło: climbing.com)

 

Również w marcu 2016 roku, Koyamada dodaje trzy startowe ruchy do bulderu Meikyoushisui (8B+/C), znajdującego się w Toyamagawie (okolice Nagano). Powstał w ten sposób bulder o nazwie Rokudou i proponowanej wycenie 8C.

W 2017 roku w rejonie Gero (tam gdzie otwarł Nayutę o proponowanej wycenie 8C+), powstaje Yocuto - 10cio ruchowy, mocno przewieszony problem z 3-ruchowym cruxem po małych chwytach. Przejście zajęło Japończykowi ok. 10 dni a propozycja wyceny to 8C.

W 2018 roku powstają dwie 8C autorstwa Koyamady - Gekirin w Ryutosen (Nagasaki, wyspa Kiusiu) i Arobayo na wyspie Yakushima. Dwa miesiące po otwarciu, Gekirin powtarza Daisuke Ichimiya. Problem opisuje jako trudny trawers z wyjątkowymi chwytami oraz cruxem po krawądkach i dead point'em.

 

Daisuke Ichimiya na Gekirin w Ryutosen (fot. Chikara Ishizuka, źródło: wspinanie.pl)

 

Najnowsza realizacja Japończyka, z marca 2019, to nienazwana jeszcze linia, za prawdopodobnie 8C w rejonie Hiei na wyspie Honsiu.

 

Dai Koyamada na nowym problemie w Hiei (źródło: wspinanie.pl)

 

Dodatkowo w Horai znajduje się problem wyceniony przez Dai'ego na 8C - Hull Shea Nation, odnośnie którego ciężko jest znaleźć jakiekolwiek informacje, w tym również odnośnie roku jego przejścia/otwarcia.

W Japonii nie tylko Dai Koyamada otwiera ekstremalnie trudne buldery. Poza Tokio Muroi, który otworzył w 2011 roku opisaną już Asagimadarę, skutecznie działa w tym temacie również Toshi Takeuchi. Najpierw, pod koniec 2016 roku, otwiera Babylon w rejonie Toyota. Na trudność bulderu składają się dwa odcinki - 11-ruchowe 8B+ i 12-ruchowe 8A, całość zasługuje wg. niego na 8C. W 2017 roku problem powtórzyli: Ryuichi Murai, Nomura Shinichiro oraz Ryohei Kameyama. Ryuichi zaproponował korektę wyceny na trudne 8B a Ryohei zasugerował 8B+ lub 8B+/C. Później, na początku 2017 roku, powstaje Kuzan w rejonie Mie Toshi. Kuzan to rozwiązanie projektu Borsalino Extension Project, czyli przedłużenia Borsalino za 8B+. Przedłużenie, do 7ruchowego 8B+, dodaje jeden kluczowy ruch (banię) za 8B. Toshi zastanawiał się nad autorską wyceną 8C+, ale z braku doświadczenia w tym stopniu ostatecznie zaproponował 8C. W lutym 2019 roku Ryohei Kameyama powtarza Kuzan, nie zgłaszając sprzeciwu względem propozycji 8C.

W Japonii istnieje jeszcze bulder bez zarejestrowanych powtórzeń Yuji'ego Hirayamy z 2008 roku w Kanoto, o nazwie Ginga i proponowanej wycenie 8C. Nie da się niestety znaleźć w łatwy sposób żadnych informacji na temat tego problemu w internecie.

 

Korea

W listopadzie 2016 roku, Jongwon Chon pokonuje 10cio metrowy problem w Mudeungsan National Park i proponuje wycenę 8C. Trudność powstałego Eternal Sunshine, autor mógł odnieść do Asagimadary (również highball za 8C), którą przeszedł tego samego roku. Miesiąc później otwiera kolejną trudną nowość - Hymn - w tym samym rejonie (co Eternal Sunshine) oraz o tak samo wysokiej autorskiej wycenie.

 

Szwajcaria

Poza bulderami opisanymi w pierwszej części artykułu: Dreamtime (8C lub 8B+), The Story of Two Worlds (8C), kontrowersyjnymi, w głównej mierze trawersowymi, propozycjami Pirmina Bertle (Drop a Line 8C+, Minimalomania 8C+/9A, Mediomalomania 8C i Wintertime Love 8C), Off the Wagon Low Start (8C+) oraz Poison Well, Rem i Ephyra (wszystkie o autorksiej wycenie 8C+), Szwajcaria oferuje bardzo dużą ilość trudnych bulderów, z których wiele posiada liczne powtórzenia i ugruntowane wyceny.

Do pojawienia się na scenie wspinaczkowej Adama Ondry (rocznik 1993), niekwestionowanie najlepszym wspinaczem na świecie był Amerykanin Chris Sharma (rocznik 1981). Poza wieloma powtórzonymi i otwartymi najtrudniejszymi drogami na świecie, Sharma otworzył wiele bulderów, w tym również o wycenie 8C. Pierwszy z nich powstał w Magic Wood w 2004 roku. Practice of the Wild biegnie po obłych chwytach w dachu i posiada wiele powtórzeń (Tyler Landman, Daniel Woods, Adam Ondra, Carlo Traversi, James Webb, Nalle Hukkataival, Anthony Gullsten, Martin Stráník, Toshi Takeuch, Dave MacLeod, Gabriele Moroni, Baptiste Ometz, David Firnenburg, Ryuichi Murai, Alex Khazanov, William Bosi oraz Vadim Timonov). Dwóch ostatnich powtarzających zasugerowało obniżenie wyceny do 8B+. Jedno z przejść w wykonaniu Dave'a MacLeoda oraz cały proces przygotowań, zobaczyć można na filmie.

W 2008 roku, w Magic Woods powstaje kolejne 8C, tym razem Daniela Woodsa - In the Search of Time Lost. Jest to bulder w dachu po krawądkach łączący Left Hand of Darkness 8A z Remembrance of Things Past 8B+. Posiada co najmniej 4 powtórzenia (Dai Koyamada - 2011, Carlo Traversi - 2012, Tamás Zupán - 2014 oraz Ryuichi Murai - 2017). W 2011 roku Woods, otwiera w tym samym rejonie kolejne 8C - La Force Tranquille. Bulder biegnie 45-stopniowym przewieszeniem po małych, obłych krawądkach i kiepskich stopniach. Do tej pory został powtórzony prawdopodobnie tylko przez Nalle Hukkataivala (uznał bulder za jeden z najlepszych na świecie) a autorskie przejście można zobaczyć na filmie.

 

Daniel Woods na La Force Tranquille w Magic Wood (źródło: youtube.com)

 

W 2013 roku, oferta Magic Woods wzbogaca się o wyjątkowe 8C - The Understanding autorstwa Nalle Hukkataivala. Problem jest bardzo chwalony zarówno przez samego autora, jak i powtarzających: Jamesa Webba (2014) i Vadima Timonowa (2018). Understanding to podobno jedna z pierwszych odkrytych i oczyszczonych linii w rejonie a na pokonanie czekała ok. 10 lat. Warto zobaczyć jeden z najlepszych moim zdaniem bulderowych filmów, który uwiecznia autorskie przejście The Understanding :) Następną 8C w magicznych, szwajcarskich lasach, otworzył w 2015 roku Michael Piccolruaz - kombinację La Grosse Tarlouze. Problem łączy The Never Ending Story z La Tarlouze, dodając 10 ruchów pomiędzy nimi (w sumie ok. 40 przechwytów). W 2019 roku La Grosse Tarlouze powtarzają Giani Clément oraz Christof Rauch.

 

Nalle Hukkataival na The Understanding w Magic Wood (fot. Stefan Schlumpf, źródło: blog.nallehukkataival.com)

 

W innym, bardzo popularnym szwajcarskim rejonie - Chironico, Dave Graham otwiera w 2005 roku From Dirt Grows the Flowers. Bulder stanowi dolna partia za 8B i z pozoru łatwiejsza, bo za 8A+, końcowa mantla. Mimo tego, to właśnie mantla, opisana przez Nalle Hukkataivala jako jedna z najfajniejszych i najbardziej skomplikowanych jakie do tej pory wykonał, stwarzała próbującym najwięcej problemów. Oryginalną wersję bulderu (istnieje również wersja wychodząca lewą stroną, ceniona na 8B+) powtórzyło do tej pory kilkanaście osób osób: Bernd Zangerl (2009), Radovan Souček (2010), Adam Ondra (2010), Nalle Hukkataival (2012), Rok Klančnik (2013), Manuel Brunn (2015, film z przejścia), Nils Favre (2015), Kilian Fischhuber (2015), Jan Hojer (2015), Alexey Rubtsov (2017), Christof Rauch (2019), James Webb (2019), Kim Marschner oraz Vadim Timonov (oboje 2020). Tylko Ondra zaproponował 8B+/C, reszta powtarzających (poza Kilianem Fischhuberem, którego opinia nie jest znana) potwierdziła autorskie 8C, z tym że Jamess Webb z komentarzem, że jeżeli 8C to łatwe.

 

Christof Rauch na From Dirt Grows the Flowers w Chironico (fot. @sir.takobert, źródło: instagram.com)

 

W 2012 roku w Chironico powstał bulder o nazwie Der mit dem Fels Tanzt, autorstwa Martina Kellera, który problemowi poświęcił ok. 100 dni w przeciągu 3 lat. Problem składający się z 4 przechwytów za ok. 8B/B+, przechodzących w 15 przechwytów za ok. 8B i 6cio metrowe wyjście na top, powtórzyli: Dai Koyamada (2012) Giuliano Cameroni (2017) Martin Stráník (2018) oraz Christof Rauch (2018), potwierdzając autorską wycenę. Również Martin Keller jest autorem dwóch, pierwotnie wycenionych na 8C bulderów na przełęczy Sustenpass w Alpach Szwajcarskich. Po wielu próbach rozłożonych na 3 lata, w 2014 roku powstaje ok. 15to ruchowy problem o nazwie Gepresster Hase. Do tej pory bulder powtórzyło ponad 6 osób i żadna z nich nie potwierdziła tak wysokiej wyceny. Dwa lata później Szwajcar otwiera kolejny bulder, któremu poświęcił wiele czasu. Tym razej od wypatrzenia linii do jej pokonania minęło 13 lat. Całość składa się z ok. 30 ruchów i została nazwana przez autora Higlander. Również w tym przypadku, powtórzenia (co najmniej 3) obniżyły autorską wycenę.

 

Martin Stráník na Der mit dem Fels Tanzt w Chironico (fot. @kac_stranik źródło: instagram.com)

 

Obok znanych na całym świecie rejonów jak Magic Woods, Chironico czy Cresciano, 8C znaleźć można jeszcze w Basler Jurze, Solothurn, Fionnay, Murgtal, Vernayaz, Gottardo, Valle Bavona czy Sobrio. W Basler Jurze już w 2004 roku Fred Nicole otwiera problem za 8C, powtórzony do tej pory prawdopodobnie tylko przez Franza Vidmera. Mowa o Le Poinçonneur des Lilas. Franz Vidmer jest również autorem bulderu Kryptos w Solothurn, dla którego zaproponował 8C. Kryptos powstał w 2009 roku i biegnie obłym kantem (film). Posiada stosunkowo dużo powtórzeń: Frédéric Nicole (2009), Kevin Heiniger (2017 - film), Katrin Lehmann (2018) oraz Elias Iagnemma (2018).

 

Elias Iagnemma na Kryptos w Solothurn (źródło: instagram.com)

 

W marcu 2013 roku Carlo Traversi otwiera w Brione The Kingdom, dla którego proponuje 8C. Po przejściu powiedział, że jest to najtrudniejsze pięć ruchów, jakie do tej pory udało mu się połączyć w całość. W 2014 roku, James Webb po powtórzeniu problemu zaproponował obniżenie wyceny do 8B+. W 2019 roku miały miejsce kolejne powtórzenia - Floriana Wientjesa, Daniela Woodsa (który odczuł trudności 8C) oraz Vadima Timonova (stwierdził, że jak na 8C to niezbyt trudne). W październiku 2013 roku, w Fionnay, David Graham otwiera Foundation’s Edge - mocno przewieszony, krawądkowy, siłowy, ok. 20to ruchowy problem o długości ok. 12 metrów. Przejście bulderu zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link. Odnotowane powtórzenia należą do Shawna Raboutou (2018) i Clémenta Lechaptoisa (2019). W 2015 roku, legenda bulderingu, Fred Nicole, otwiera w Murgtal 8C o nazwie Arzak. Propozycję wyceny potwierdza w 2018 roku Toby Saxton a w 2019 Guntram Jörg (film) i Eliot Stephens. Wg. Guntrama bulder ma wszystko co powinien mieć: trudność polegającą na połączeniu ruchów w całość, a także jest długi, trudny, straszny i dobrze wygląda. Pod koniec 2019 roku, Arzaka pokonuje w ekspresowym tempie Vadim Timonow i sugeruje obniżenie wyceny do 8B+. Pod koniec 2016 roku, Dave Graham otwiera kolejny bulder za 8C w Szwajcarii, tym razem w rejonie Vernayaz. Mowa o nietypowym, trikowym La Colombe. W drugiej połowie 2017 roku, w Gottardo (Alpy Szwajcarskie), Giuliano Cameroni otwiera Hazel Grace i proponuje 8C. Jak wygląda bulder zobaczyć można na filmie. Rok później problem powtarzają Nalle Hukkataival i Gabriele Moroni. Fin nie skomentował wyceny a Włoch zaproponował obniżenie do 8B+.

 

Shawn Raboutou na Foundation’s Edge w Fionnay (źródło: instagram.com)

 

James Webb otworzył w Valle Bavona 2 buldery, przy których aktualnie stoi cyfra 8C - La Rustica z 2013 roku i Primitivo z 2019. La Rustica, wyceniona pierwotnie na 8B+ z dopiskiem hard, doczekała się w 2018 roku powtórzenia za sprawą Nalle Hukkataivala i zdecydowanej sugestii podwyższenia wyceny do 8C. W 2019 roku Daniel Woods również odhacza ekstrem (film) i potwierdza sugestię Fina dotyczącą wyższych trudności. Primitivo z kolei, zostało autorsko wycenione na 8C, a proces jego otwierania (w którym poza Webbem uczestniczyli inni mocarze - Daniel Woods i Giuliano Cameroni), zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link. Primitivo w tym samym roku powtarza Giuliano Cameroni. Również w 2019 roku, w Sobrio Martin Keller dodaje niższy start do zarówno siłowej jak i trikowej, znanej linii Nalle Hukkataivala - Ninja Skills za 8B+. Ninja Skills SDS, linia która kosztowała Martina Kellera ponad 150 wyjazdów, z czego niektóre sesje trwały całą noc, zasługuje w jego odczuciu na 8C/+ a w całej okazałości ukazuje ją film z prac nad przejściem.

 

Włochy

Poza jednym z najtrudniejszych bulderów na świecie - Gioią (możliwe, że nawet 8C+) oraz Tonino'78 (8C), opisanych już wcześniej, we Włoszech znajdują się jeszcze trzy lub cztery problemy za 8C. W Rifugio Barbara, Cristian Core otwiera w 2006 roku Kimerę. Na problem składa się 17 chwytów, przez które do tej pory prawdopodobnie nikt poza autorem się nie przedarł... Pod koniec 2015 roku Niccolò Ceria otwiera Ziqqurat w rejonie Gaby. Dla 20sto ruchowego bulderu biegnącego dachem, przechodzącego w techniczny kant, Włoch zaproponował 8C. Ziqqurat odczuł jako trudniejsze, niż pokonane przez niego w tym samym roku The Big Island w Fontainebleau. W 2017 roku bulder otrzymał powtórzenie za sprawą Gabriela Moroniego (film), który potwierdził autorską wycenę.

 

Niccolò Ceria na Ziqqurat w Gaby (źródło: planetmountain.com)

 

W 2016 roku powstał jeszcze jeden, tym razem dość mocno kontrowersyjny bulder we Włoszech, wyceniony autorsko na 8C. Mowa o The Mystical Patatohead´s Direct Edge w Gais. Aleksander Feichter, autor problemu nie pokonał wcześniej żadnego bulderu za 8B+, ale porównując go do problemów za 8B uważa, że zasługuje na tak wysoką wycenę. Powodem kontrowersji jest też fakt, że w 2004 roku ta część ściany została przewspinana na wędkę przez Martina Mosera i wyceniona na 8A+/B. Martin podczas przejścia używał rysy po prawej, której nie używał Aleksander. Ten drugi nie uważa jednak, że jest to ogranicznik na drodze i twierdzi że nie zmienia on wyceny. Jak wygląda linia najlepiej oddaje film z autorskiego przejścia (przed otwarciem warto najpierw przyciszyć głośniki ;) Aleksander Feichter zaproponował 8C w Gais, również dla kombinacji Stille Wasser SD (8B+) i Walk the Line (8A), którą przeszedł w kwietniu 2018. Całość - 35 ruchów siłowych ruchów, z równo rozłożonymi trudnościami, bez wyraźnego restu - nazwał Frozen Water.

 

Francja

W pierwszej części artykułu opisano już najtrudniejsze (bądź anonsowane jako najtrudniejsze) francuskie buldery, takie jak: Keizer Sauzé (2008), Shiva (2009), Le Pied à Coulisse (2016), La Révolutionnaire (2017), Hypothèse Assis i No Kapote Only (obie otwarte w 2018).

Jak Francja, to przede wszystkim Fontainebleau, które jest największym i najbardziej wyeksplorowanym rejonem bulderowym na świecie. Znajduje się 90 km na południe od Paryża. W lasach otaczających Fontainebleau znajduje się mnóstwo piaskowcowych skał bardzo dobrej jakości. Rejon oferuje tysiące bulderów na każdym poziomie zaawansowania.

 

Jeden z klasyków Fontainebleau - L'Elephant (źródło: rebellion.nerdfitness.com)

 

Już w 2003 roku za sprawą Sébastiena Frigaulta w Fontainebleau powstał bulder za 8C o nazwie Trip Hop. Posiada co najmniej 4 powtórzenia (Thomas Willenberg, Paul Robinson, Guillaume Glairon-Mondet, Jan Hojer) i ugruntowaną wycenę. Trip Hop to około 20 przechwytów, stanowiących połączenie bulderu Hip Hop w wersji SD za ok. 8B, z 2-metrowym trawersem dojściowym za ok. 8A. Na filmie przejście Trip Hop w wykonaniu Guillaume Glairon-Mondeta.

Le Dernier Fléau to bulder Sébastiena Frigaulta, którego rok otwarcia nie jest znany, ale znana jest autorska wycena - 8B+. W 2007 roku podwyższenie wyceny na 8C zaproponował Shawn Diamond a w 2019 roku Nico Januel.

Druga 8C, o ugruntowanej obecnie wycenie, powstała w Fontainebleau dopiero w 2010 roku. Vincent Pochon przedłużył wtedy o dwa ruchy The Island, znany problem Dave'a Grahama z 2008 roku. The Big Island omija głaz, o który opiera się przy starcie w The Island, startując nieco z prawej. Samo Island to seria długich ruchów po oblakach w dużym przewieszeniu. Aktualnie problem posiada wiele powtórzeń (Lucas Ménégatti, Arjan de Kock, Guillaume Glairon-Mondet, Jan Hojer, Toru Nakajima, Christopher Schulte, Griffin Whiteside, Niccolò Ceria, Edward Feehally, Michiel Nieuwenhuijsen, James Webb, Jonas Winter, Taylor McNeill, Ryohei Kameyama, Giuliano Cameroni, Anthony Gullsten, Nicolas Pelorson oraz Max Deelen) a pierwsze przejście zobaczyć można na filmie. Obecnie trwają prace nad wersją SD, która dodaje 10 ruchów, tworzące same w sobie bulder za 8B+.

 

Lucas Menegatti na The Big Island w Fontainebleau (źródło: lucasmenegatti.blogspot.com)

 

W 2013 roku Jan Hojer otwiera Jour de Chasse, stanowiące dodanie trudniejszej końcówki do Mécanique Élémentaire (8B+, pierwotnie 8C). Zamiast skończyć bulderem Opium (8A), dodał nieco trudniejsze wyjście bardziej na wprost bulderem Narcotic (8A+). Dla takiej kombinacji zaproponował wycenę 8C (z komentarzem, że może być to dolna granica stopnia). Film z przejścia po kliknięciu w link. Po kolejnych przejściach bulderu (Guillaume Glairon-Mondet, Iker Arroitajauregi, James Webb, Edward Feehally, Niccolò Ceria, Kevin Lopata, James Noble, Alban Levier, Giuliano Cameroni, Pascal Gagneux, Nalle Hukkataival, Luis Gerhardt, Lucien Martinez, Ryohei Kameyama oraz Nicolas Pelorson), wielu powtarzających zaproponowało obniżenie wyceny do 8B+, z powodu znalezienia łatwiejszego patentu (hak pięty na starcie), a niektórzy nawet do 8B czy 8A+ (Lucien Martinez - film z przejścia).

W 2014 roku Jan Hojer pokonuje bulder, który stanowi lekko przewieszony trawers kończący się wyjściem przez L’Arête de Boissy za 7C+. Całość nazywa Le Marathon de Boissy i wycenia na 8C. Bulder posiada już jedno powtórzenie, którego dokonał Guillaume Glairon-Mondet co zobaczyć można na filmie.

 

Jan Hojer na Le Marthon De Boissy w Fontainebleau (źródło: youtube.com)

 

W lutym 2015 roku, Nalle Hukkataival dokonuje drugiego powtórzenia (pierwsze z 2011 roku należy do Paula Robinsona) bulderu La Force du Destin Kevina Lopaty. Przez 10 lat problem przeszły tylko 3 osoby a Nalle sugeruje, że wycena 8C byłaby bardziej adekwatna niż autorskie 8B+. Jak wygląda problem zobaczyć można na filmie z powtórzenia Albana Leviera, który przeszedł bulder w styczniu 2016 roku. Pozostali pogromcy bulderu to Anthony Gullsten i Giuliano Cameroni (obaj pokonali problem w 2018 roku). Większość powtarzających stawia jednak na autorskie 8B+ (Giuliano Cameroni nawet z dopiskiem soft).

Miesiąc później Nalle powtarza L’alchimiste, bulder Marca Le Menestrela z 1996 roku. Marc wycenił problem na 8B i w tamtym czasie był to jeden z najtrudniejszych bulderów w Fontainebleau, którego nikt nie był w stanie powtórzyć. Niedługo po tym, jeden z kluczowych chwytów został skuty w niewyjaśnionych okolicznościach. Z tego powodu powtórzenie problemu wydawało się tym bardziej niemożliwe. Już w 2014 roku Nalle był bliski rozwiązania zagadki polegającej na pokonaniu nowej wersji L’alchimiste. Z powodu dużego wpływu charakteru problemu na konieczność wystąpienia odpowiednich warunków atmosferycznych, przejście udało się sfinalizować dopiero w marcu 2015 roku. Ilość prób i komentarz Fina pozwalają sądzić, że trudność L’alchimiste to co najmniej 8C... Warto zapoznać się z bulderem i jego ciekawą historią na filmie. W styczniu 2016 roku Alban Levier powtarza L’alchimiste i potwierdza wycenę 8C. W tym samym miesiącu bulder pokonał również Charles Albert (w wieku 18 lat) i to na boso(!). Hukkataival oraz Levier pokonali końcówkę bulderu prawą stroną, natomiast Albert lewą, tak jak oryginalnie Le Menestrel. Dodatkowo zasugerował obniżenie wyceny do 8B+. Co ciekawe oryginalna końcówka posądzana była o większe trudności niż wyjście prawą stroną a sam Charles Albert (znany również jako Mowgli - wywiad po kliknięciu w link), przeszedł L'alchemiste kolejne dwa razy na boso pod rząd. Neil Hart, który sfilmował przejście, powiedział: "jest tak silny, że wyglądało to jakby robił 6A". W lutym 2016 roku, pierwszego dnia wyjazdu, James Webb powtarza L'alchemiste w 3ciej próbie i wycenia bulder na 8B(!). Kilka dni później L'alchemiste wyjściem w prawo pokonuje również Lucas Ménégatti (film), który również odczuł trudność bulderu jako 8B. Ponieważ trafił w idealne warunki, zaproponował ostatecznie wycenę 8B+.

 

Nalle Hukkataival na L'alchimiste w Fontainebleau (fot. Neil Hart, źródło: planetgrimpe.com)

 

Charles Albert, który wspina się bez butów wspinaczkowych od 16tego roku życia, pokonał w ten sposób wiele trudnych problemów w Fontainebleau, w tym trawers za 8C - La Valse Aux Adieux (prolongée), autorstwa Jean-Pierre Bouvier z 2010 roku. Sam trawers oraz ciekawą postać niezwykłego wspinacza zobaczyć można na filmie.

W Fontainebleau znajduje się wiele trawersów o wysokich wycenach (8C-9A). Przejście bulderu Misti, które miało miejsce pod koniec lutego 2016 roku, wywołało niemałe zamieszanie w temacie trawersów i ich wycen. Markus Jung, któremu udało się przejść Misti określane często mianem trawersu, zaproponował wycenę 8A (wcześniej wszyscy powtarzający - Nalle Hukkataival, Jérémy Bonder, Rubén Díaz Torres oraz Kevin Lopata - potwierdzili autorską wycenę 8C). Przy okazji newsa nt. przejścia Junga, portal 8a.nu podał informację, że trudności trawersów są w rzeczywistości o stopień lub dwa niższe niż wskazywałaby ich wycena (link do postu na forum oraz wywołanej przez niego dyskusji). Chodzi tu o porównanie wycen trawersów (określanych dopiskiem trav, bądź traverse) do wycen "klasycznych" bulderów. Pod koniec 2016 roku Misti pokonuje również Iván Larrión i sugeruje wycenę 8A+.

 

Kevin Lopata na Misti w Fontainebleau (źródło: vimeo.com)

 

Kevin Lopata, który pokonał Misti (film z przejścia po kliknięciu w link) przed Markusem Jungiem, w odpowiedzi na sugestię aż tak niskiej wyceny, odwołuje się do kilku faktów. Po pierwsze stwierdza, że problem jest w stylu Junga, który jest mistrzem wspinaczki po krawądkach z olbrzymim Frankenjurajskim doświadczeniem. Po drugie Misti wg. Lopaty nie może mieć mniej niż 8B+, dlatego wycena 8C którą potwierdzili wszyscy poprzedni powtarzający, nie jest niedorzeczna a odczucia jednego wspinacza nie mogą spowodować obniżenia wyceny problemu. Całość komentarza Lopaty przeczytać można na profilu Fanatic Climbing na Facebooku po kliknięciu w link. Samo Misti biegnie diagonalnie od dołu do góry (tak samo jak Gioia w Varazze), dlatego wiele opinii sugeruje traktowanie problemu jako bulder - nie trawers. Dodatkowo wspomniana wyżej dyskusja na portalu 8a.nu zawiera kilka opinii sugerujących ujednolicenie wycen bulderów i trawersów, dzięki czemu niepotrzebne zamieszanie przestałoby istnieć. Kevin Lopata stwierdza również, że nie ma różnicy między wycenami trawersów i "klasycznych" bulderów w Fontainebleau, dlatego odczucia Junga nie są spowodowane innym sposobem wyceny trawersów, a z takimi sugestiami też można było się spotkać. Wypowiedź Lopaty dotycząca braku różnic w wycenach bulderów i trawersów w Fontaine rodzi pewne kontrowersje. Zestawienie najtrudniejszych trawersów w lasach pod Paryżem na portalu hardclimbs.info otwierają dwa trawersy wycenione na 9A autorstwa Jean-Pierre Bouviera (Le Voyage de Zhong Kui en aller-retour z 2011 roku oraz Fou Rire en aller-retour z 2012 roku) oraz dwa wycenione na 8C+ (Fou Rire - autor Jean-Pierre Bouvier, 2002 rok, powtórzony przez Francisa Héliasa w 2003 z sugestią obniżenia wyceny do 8C oraz Amazonia - autor Francis Hélias, 2002 rok). Gdyby rzeczywiście nie było różnic w wycenach bulderów i trawersów, byłyby to jedne z najtrudniejszych bulderów na świecie, a tymczasem mało kto o nich słyszał. Inne wysoko wycenione trawersy w Fontainebleau, to: Millenium Assis (8C, autor Elric Besnier, rok 2019), La Valse aux Adieux (8C, autor Jean-Pierre Bouvier, rok 2010, powtórzony w 2019 przez Christophe Bichet), Amanite Tue Mouche (8C/+, autor Jean-Pierre Bouvier, rok 2007, powtórzony w 2019 przez Christophe Bichet) i Angama (Fata i Helvete en Traversée 8C, autor Dai Koyamada, rok 2006, powtórzony w 2011 roku przez Paula Robinsona).

Często długie buldery (precyzyjniej rzecz ujmując trawersy, bo nie chodzi tu o highballe) wyceniane są, jak już wspomniano w przypadku The Wheel of Life, Wheelchair albo Bongo (opisane w dalszej części artykułu), w skali linowej. Zależność między wyceną w skali linowej i bulderowej, podawanymi często zamiennie w przypadku dróg o takim charakterze, jest bardzo ciężko jednoznacznie zdefiniować.

W lutym 2016 roku Alban Levier pokonuje nową wersję bulderu Satan i Helvete i proponuje wycenę 8C (film z przejścia). Oryginalnie linia wyceniona była na 8B, ale na starcie urwał się stopień.

W styczniu 2017, Charles Albert dodaje start z siedzenia do Délire Onirique (8A+) w sektorze Rocher St-Germain. Powstałe w ten sposób Délire Onirique Assis wycenił na łatwe 8C. Bulder powtórzyli Nicolas Pelorson oraz Kameyama Ryohei (oboje w marcu 2019). Film z przejścia Kameyamy po kliknięciu w link.

 

Charles Albert na Délire Onirique Assis w Fontainebleau (źródło: bleau.info)

 

W maju 2017, powstaje kolejne 8C Charlesa Alberta - Belial w sektorze Cuvier. W styczniu 2019 Belial zyskuje powtórzenie, którego dokonuje James Webb z sugestią obniżenia wyceny do 8B+.

 

Charles Albert na Belial (fot. Grégoire Thibault, źródło wspinanie.pl)

 

Pod Paryżem znajduje się jeszcze jeden rejon (traktowany jako sektor Fontainebleau), w którym znajdują się propozycje za 8C, a mianowicie The Toît d'Orsay zwany też Orsay Roof. W 2008 roku Rémy Bergasse połączył dwa tamtejsze buldery autorstwa Jacky'iego Godoffa (L'acte 1 - 7C+/8A i L'acte 2 - 8B) i wycenił na 8C. Mimo tego, że L'acte 2 (zwany również Quoi de Neuf acte 2) za 8B zyskało swojego czasu sporo powtórzeń (Guillaume Glairon-Mondet, Alban Levier, Rémi Samyn, Mickaël Mawem), nikomu przez długi czas nie udało się powtórzyć całej linii. Dopiero w październiku 2015 Seb Bouin, znany raczej z mocnych przejść z liną, odhacza kombinację wymagającą obracania się w dachu w każdym kierunku (film z przejścia). Całość to 12 ruchów za 8A przechodzące w klasyczne wyjście za 8B. Co ciekawe oba odcinki wydały się Bouinowi tak samo trudne, a całość linii odczuł porównywalnie do linowego 8c+. Co jeszcze ciekawsze, nie był nawet blisko zrobienia 8B, które próbował w innym sektorze Fonatinebleau. Jaka więc jest adekwatna wycena l'intégrale du Toît d'Orsay, trawersu w dachu nazywanego ostatnio częściej Quoi de Neuf? Niedługo po Bouinie, kolejnego powtórzenia dokonuje Alban Levier. Dodatkowo na początku 2016 roku dodaje do bulderu trudniejszą końcówkę a całość kombinacji o nazwie La Force wycenia na 9a. Trudniejsza końcówka to wyjście bulderem Morpheus za 7C, zamiast oryginalnego wyjścia za 7B. Inaczej mówiąc, La Force to istniejący już wcześniej bulder Vertical’Art (8B+) z niższym startem. Całość liczącą ok. 30 przechwytów zobaczyć można na filmie. Mimo zdania Leviera, że gdyby nie długość La Force, dodanie bulderu za 7C do kombinacji za 8C mogłoby tworzyć trudność 8C+, jego wycena 9a (warto podkreślić, że chodzi o "linowe 9a" a nie błąd w wielkości litery) potwierdza spekulacje na temat oryginalnej linii Quoi de Neuf, zakładające że nie zasługuje ona na autorskie 8C. Quoi de Neuf acte 2, odnośnie którego padały nawet sugestie podwyższenia wyceny do 8B/+, pokonane zostało w pierwszym kwartale 2016 roku flashem przez Jamesa Webba oraz Jana Hojera, którzy odczuli trudności bulderu jako 8A+. Odczucia po kolejnych powtórzeniach Quoi de Neuf: Jan Hojer (2017), Jonas Winter (2018), Manu Cornu i Anthony Gullsten (oboje w 2019 roku), wydają się nie popierać odczuć Seba Bouina, sugerując raczej potwierdzenie wyceny 8C. La Force z kolei, otrzymuje powtórzenie w 2018 roku autorstwa Camille Coudert, który zasugerował trawersową wycenę 8C+.

 

Alban Levier w jaskini Orsay (fot. Gilles Puyfagès, źródło: planetgrimpe.com)

 

Przy okazji Quoi de Nef i Seba Bouina rodzi się kilka pytań ujawniających pewne nieścisłości. Skoro jest w stanie pokonać potencjalne 8C, które pozostawało zresztą długo bez powtórzenia (mimo prób mocnych zawodników), dlaczego nie był nawet blisko pokonania 8B w innym sektorze Fontainebleau? Pomijając fakt, że Quoi de Nef to długa linia, na której pomaga wytrzymałość będąca mocną stroną Bouina a 8B, które próbował mogło mu zupełnie nie pasować, ciekawy argument w tej dyskusji wnosi krótki artykuł, który ukazał się na początku 2016 roku na portalu 8a.nu. Jego sens oddaje w skrócie poniższe tłumaczenie:

Można powiedzieć, że buldering został wynaleziony w Fontainebleau a sam rejon jest wciąż największym i najczęściej odwiedzanym na świecie. Pierwsze topo zostało stworzone w 1945 roku, ale już w XIX w. wspinano się na głazy w lasach Fontaine pod Paryżem. Mówi się o cyfrze w skali Fb, że jest miękka, tzn. że buldery wycenione w tej skali są łatwą cyfrą, ale w rzeczywistości świadczy to tylko o powstaniu innej skali trudności poza Fontainebleau (mimo tego, że wygląda i nazywa się zupełnie tak samo). Na świecie w 1996 i 2000 roku powstały pierwsze 8B+ i 8C (rozbieżności względem tabelki zamieszczonej na początku artykułu wynikają z wielu powodów, częściowo już opisanych), powtórzone od tamtej pory wiele razy. Przypuszcza się, że w tamtych czasach co najmniej kilku lokalsów Fontainebleau pokonało buldery wycenione na 8A-8B, posiadające taką samą trudność jak te, wyceniane wtedy na 8B+-8C+ w innych częściach globu (Ticino, Rocklands , Hueco Tanks, itd.).

 

Poza szeroko pojętymi lasami Fontainebleau pod Paryżem, we Francji można znaleźć jeszcze bulder o proponowanej wycenie 8C w Rioupéroux (niedaleko Grenoble). Autorem jest Clément Lechaptois, który dodał niski start do Malédiction (8B). Cztery dodatkowe ruchy podnoszą znacznie trudność, zwłaszcza przez siłowe i precyzyjne połączenie ostatniego dodatkowego ruchu z wersją ze stania. Całość to w sumie ok. 10 ruchów zakończone łatwiejszą (ok. 7A) końcówką po oblakach, ale psychiczną ze względu na wysokość (ok. 6 metrów nad ziemią). Całość zwie się oczywiście Malédiction Assis.

 

Clément Lechaptois na Malédiction Assis w Rioupéroux (fot. Damien Largeron, źródło: wspinanie.pl)

 

Hiszpania

Poza opisanymi już La Teoría del Todo i El Indomable Alberto Rocasolano, w Hiszpanii istnieje wiele bulderów o wycenie 8C lub większej.

W 2011 roku, w Castillo de Bayuela powstała za sprawą Nano Sancheza Entropia, której charakter dobrze ukazuje film z pierwszego przejścia. W 2014 roku Entropię powtarza Alberto Rocasolano (film) i mimo tego, że po przejściu nie wiedział jak wycenić linię, ostatecznie potwierdził autorską wycenę. W 2016 roku problem powtarza również Ignacio Mulero. W marcu 2012 roku powstaje za sprawą Ibana Larrióna Airian w grocie Baltzola, a miesiąc później nie powtórzone do tej pory Insomnio, biegnące dachem Cova de la Gota w Crevillente, które kosztowało autora, Nano Sáncheza, 1,5 roku pracy (film). Zarówno siłowy jak i wytrzymałościowy bulder Airian, powtarza w 2016 roku Alberto Rocasolano co można zobaczyć na filmie z przejścia.

 

Alberto Rocasolano na Airian w grocie Baltzola (źródło: wspinanie.pl)

 

W 2013 roku Iker Arroitajauregi otwiera Txapelę w Albarracin, biegnącą estetycznym kantem. Z relacji powtarzających - Daniego Andrady i Alberto Rocasolano, ciężko wywnioskować czy jest to 8C czy nie, pewnym jest jednak fakt, że długość bulderu wykracza poza typowe standardy (ok. 43 ruchy). Txapelę oraz różne inne buldery hiszpańskiego Albarracin przedstawia film. W 2013 roku Alberto Rocasolano otwiera w Zarzalejo, rejonie pod Madrytem, bulder Soyuz (low start), dodający do oryginalnego problemu 3 ruchy (całość to w sumie ok. 15 ruchów). Autorska, potwierdzona w 2016 roku przez Césara Quero, wycena to 8C a film z przejścia zobaczyć można po kliknięciu w link. W 2018 roku Soyouz powtarza jeszcze Jorge Díaz-Rullo (film).

 

Alberto Rocasolano na Txapela w Albarracin (fot. Juan Fabregas, źródło: soloboulder.com)

 

Kolejną propozycją Nano Sáncheza jest Crisis z 2014 roku w Crevillente, którego autorska wycena to 8C/+. Problem posiada co najmniej dwa powtórzenia: Jonatana Flora Vazqueza oraz Alberto Rocasolano (oboje pokonali bulder w 2017 roku). Charakter Crisis zobaczyć na kolejnym filmie z autorskiego przejścia, lub jednego z powtórzeń po kliknięciu w link. Również w 2014 roku, tym razem w Araotz, powstaje kolejny problem o autorskiej wycenie 8C - Lurragorri Markela Mendietty. W maju 2015 roku, Nano Sánchez otwiera Cthulhu w Arnao, które stanowi przedłużenie Katakrakena za 8B+, co w rezultacie w opinii autora daje 8C.

 

Jonatan Flor Vazquez na Crisis w Crevillente (źródło: instagram.com)

 

W 2015 roku, w rejonie La Fuexa (Teverga, Asturia) powstaje za sprawą Isaaca Montesa Kikela, kolejne hiszpańskie 8C (film). Na początku 2016 roku Kikelę powtórzył Alberto Rocasolano (film).

 

Nano Montes na Kikela w Teverdze (źródło: vimeo.com)

 

Na początku 2016 roku, w Cova de Ocell (Katalonia) Sharma otwiera Catalan Witness the Fitness (film), na które składa się odcinek za 8B/B+ przechodzący w 8A+. Sharma nie był pewien wyceny, ale spekulowało się że trudność bulderu kształtuje się na poziomie 8C. Nacho Sánchez, któremu udało się przejść pierwszą partię drogi, urwał chwyt w cruxie co zwiększyło trudności tego odcinka do 8B+. Problem posiada wiele powtórzeń i co najmniej dwie sugestie obniżenia wyceny: Alberto Rocasolano - film, Felipe Camargo - film, Nano Sánchez - film, Martin Stráník - film (wszyscy czterej w 2016 roku), Jernej Kruder (2017), Jakob Schubert - w stylu flash, David MacLeod - film (oboje w 2018, i oboje zasugerowali obniżenie wyceny do 8B+) oraz Pol Roca Lopez - film (2019). Alberto Rocasolano zasugerował, że z powodu długości bulderu (24 ruchy) równie dobrze pasowałaby wycena 9a/+.

 

Chris Sharma na Catalan Witness the Fitness w Cova de Ocell (fot. Riccardo Giancola, źródło: ukclimbing.com)

 

W grudniu 2016 roku, Markel Mendieta otwiera w Araotz kolejny bulder o potencjalnej trudności 8C - 17to ruchowy bulder w dużym przewieszeniu o nazwie Eskerrik Asko. W lipcu 2017 roku, za sprawą Césara Quero, w Navalosa powstaje Parálisis Espástica, 12 trawersowych ruchów po krawądkach, które (nie mając zbyt dużego doświadczenia w tym stopniu), wycenił w sumie na 8C. Dwa miesiące później, Alberto Rocasolano otwiera liczącą ponad 50 ruchów Trinity w Peixcave niedaleko Madrytu. Na filmie zobaczyć można nowość, dla której propozycja wyceny to 8C, a także inne buldery o tym samym charakterze (ponad 50 ruchów i trzy wyraźne resty) - Anubis 8B oraz El Abismo de Noa 8B+. Znowu dwa miesiące później, pod koniec listopada 2017, Alberto Rocasolano otwiera przedłużoną wersję Papá Oso w Torrelodones, które w pierwotnej wersji (otwartej przez niego w 2011 roku) posiadało wycenę 8B+. Przedłużona wersja bulderu została wyceniona na 8C, a jak wygląda zobaczyć można na filmie. W pierwszej połowie 2018 roku, Alberto Rocasolano przechodzi Parálisis Espástica, ale w odwrotnym, w jego odczuciu dużo bardziej oczywistym kierunku, sugerując dla takiej wersji trawersu 8C i nazwę Hipoxia.

 

Alberto Rocasolano na Papá Oso w Torrelodones (fot. @sara.richart, źródło: instagram.com)

 

Pod koniec 2018 roku, Pol Roca Lopez otwiera w rejonie La Comarca (Katalonia) Boulder Blaster, dla którego proponuje 8C. W pierwszej połowie 2019 roku, Carlos Ruano dodaje niższy start do Lemento (8B) w La Pedriza (okolice Madrytu), co jego zdaniem znacznie podnosi trudność, dlatego dla Lemento Sit zaproponował wycenę 8C. W drugiej połowie 2019 roku, Jesús Muñoz Chuchi przechodzi dwa problemy w Hoya Moros (Salamanka), dla których proponuje wycenę 8C - La Legión (8B+) oraz Eterno Legado (8B+/C), obie autorstwa Alberto Rocasolano, tyle że teraz w nowej w wersji po pobrywie.

 

Carlos Ruano na Lemento Sit w La Pedriza (fot. Louis Iruela, źródło: wspinanie.pl)

 

Pozostałe, nieopisane hiszpańskie trawersy, to: Santa Linya Never Ending Story w Santa Linya Tomáša Mrázka oraz Kaizen Alberto Rocasolano w Torrelodenos (film), oba wycenione autorsko na 9A (chociaż Jorge Díaz-Rullo po przejściu Kaizen zasugerował obniżenie do 8C/+), La Travesía de Baltzola, autorstwa Ricardo Otegui Zubiyaga oraz La Travesía de Baltzola Sin Pegado Daniego Andrady, oba w jaskini Baltzola i oba wycenione na 8C+/9A. Pierwszy powtórzony przez Josune Bereziartu, Daniego Andradę i Ivána Larrióna, z sugestiami obniżenia wyceny nawet do 8B+, drugi (czyli po prostu pierwszy, ale w wersji bez sztucznego chwytu) powtórzony przez Ivána Larrión i Ikera Pou. Iker dodał jeszcze wariant trawersu za 8C. Innymi trawersami za 8C są: Super Blood Wolf Moon w La Cova de l’Ocell Chrisa Sharmy (film), powtórzone przez Pola Roca Lopeza oraz Tekimuking a Despertar w Pla de l’Areny (Tarragona) Daniego Andrady.

 

Niemcy

Poza wymienionymi w pierwszej części bulderami i kombinacjami Toniego Lamprechta w Kochel (Bokassa's Fridge-Assassin, Monkey and Man zdegradowanego przez Christofa Raucha z autorskiej 8C+ na 8C, Bokassa's Fridge 8C, Assasin, Monkey and Man 8C, Marla Singer 8C i Real Absurdistan 8C) oraz bulderem Gossip na Frankenjurze Marcusa Bocka, jest jeszcze kilka innych bulderów o tak wysokiej zaproponowanej, lub obowiązującej wycenie. W 2003 roku Thomas Willenberg otwiera Tranzendans (proponowana wycena 8C lub 8C+ w zależności od źródła) w Sachsen. Pozostałe niemieckie propozycje za 8C znajdują się na Frankenjurze, ogromnym, bardzo znanym wapiennym rejonie, gdzie uprawiana jest przede wszystkim wspinaczka sportowa. Kolejnym po Gossip bulderem Frankenjury o autorskiej wycenie 8C jest Montecore, które posiada kilka powtórzeń (Dai Koyamada, Fabian Christof, Manuel Brunn oraz Alexander Megos) i co najmniej dwie sugestie obniżenia wyceny do 8B+. Trzecie powtórzenie bulderu Markusa Bocka (z 2005 roku), którego dokonał Manuel Brunn zobaczyć można na filmie. W 2007 roku Dai Koyamada otwiera bulder Bongo i proponuję wycenę 8C. Bongo posiada przynajmniej jedno powtórzenie (Fabian Christof, 2008), które nie potwierdziło autorskiej wyceny. Fabian Christof ze względu na charakter bulderu (ok. 40 ruchów w dachu) zaproponował wycenę 9a. W 2012 roku Felix Knaub otwiera Half Life i Wrath of the Lichking. Ten drugi problem powtórzył Alex Megos.

 

Austria

Poza opisanymi już Viva la Evolution oraz Emotional Landscapes (oba z 2002), Memento (2005), Bügeleisen Sit Start (2014) i Die Versorgungslinie (2015), w Austrii znajduje się sporo bulderów dla których zaproponowano 8C, lub więcej. Pierwsze 5 z nich otworzył Bernhard Schweiger (rocznik 1975) i zaproponował 8C (w tym - przy jednym lub dwóch z nich - okolice 8C/+). Prawie wsszystkie znajdują się w jego ulubionym rejonie Saalachtal. Jako pierwsze powstało Zunami w 2003 roku, powtórzone przez jego brata Hermanna, a także Klema Loskota, Floriana Shmalzla, Tamása Zupána oraz Christofa Raucha. Zunami to 12 przechwytów w dużym przewieszeniu po małych lub obłych chwytach i słabych stopniach.

W 2009 roku powstają kolejne dwa wysoko wycenione problemy - Dust Devil (8C/+) w Saalachtal oraz Hurricane (8C lub 8C/+) w Birgkar. Obydwa składają się z 10 przechwytów a film z Dust Devil zobaczyć można na filmie. Pod koniec 2018 roku Dust Devil powtarza Christof Rauch i sugeruje obniżenie wyceny do 8B+.

 

Christof Rauch na Dust Devil w Saalachtal (fot. @floschmalzl, źródło: instagram.com)

 

Rok później rozwiązania doczekały się kolejne dwa problemy w Saalachtal o proponowanej wycenie 8C - Pipe Dream z siadu oraz Whirlwind. Pipe Dream SD to dodanie tylko jednego przechwytu do Pipe Dream otwartego w 2003 roku (film). Whirlwind z kolei, biegnie dachem po mikrokrawądkach (film).

Trzy kolejne, wysoko wycenione propozycje, przechodzi jako pierwszy Christof Rauch w Kärnten i Weststeiermark, w pierwszej połowie 2017 roku. W Kärnten otwiera Iron Knuckles i Carinthian Dreams, a w zachodniej części Styrii (rejon Weststeiermark) - Styrian Delirium. Dla każdego z nich zaproponował wycenę 8C. Iron Knuckles to pozioma ryska za ok. 8A+ oraz bulder Hard Knock Life (8B), w sumie ok. 20 trudnych przechwytów. Styrian Delirium, otwarte jako drugie w kolejności, jest bardziej przewieszone, z dużą ilością podchwytów i restem w środku. Łączy dwa istniejące problemy w jaskini i liczy ok. 30 ruchów. Carinthian Dreams, jako ostatnia trudna propozycja Christofa z 2017 roku, to połączenie ryski za ok. 8A+ z bulderem Punching in a Dream (ok. 8B+).

 

Christof na Iron Knuckles w Kärnten (źródło: wspinanie.pl)

 

W pierwszej połowie 2018 roku, w Zillertalu powstaje Sierra Madre autorstwa Floriana Schmalzla i prawdopodobnej wycenie 8C. Jedna z najtrudniejszych i najlepiej wyglądających linii w rejonie, doczekała się szybko powtórzenia. Na topie zameldował się Alfons Dornauer dodając, że jest to z pewnością najładniejsza i najtrudniejsza linia w Zillertalu, a przy okazji jego najmocniejsze przejście. Co do wyceny - zaproponował trudne 8B+ albo łatwe 8C. Pod koniec 2018 roku, Sierra Madre pokonuje jeszcze Jakob Schobert i Christof Rauch, oboje gloryfikując linię tak samo jak poprzedni jej pogromcy. Sugestia wyceny Jakoba to 8B+/C.

 

Jakob Schobert na Sierra Madre w Zillertalu (fot. @michael.piccolruaz, źródło: instagram.com)

 

Pod koniec 2019 roku, powstaje kolejny bulder wyceniony autorsko na 8C - Childhood Dreams autorstwa Lukasa Mayerhofera w NÖ. Problem stanowi dołożenie sit startu do Sistem Zida za 8A+. Film z przejścia bulderu zobaczyć można po kliknięciu w link.

 

Słowenia

W 2007 roku, Urh Čehovin zaproponował dla 15to ruchowego bulderu swojego autorstwa w Zalog, wycenę 8C i nazwę The End.

Wracając do trawersów, w 2015 roku dla liczącego 60 ruchów trawersu w Golobove Pečine, Jernej Kruder zaproponował wycenę 9a+ oraz nazwę Massacrate. W tym przypadku linowa wycena 9a+ przeliczana jest na bulderowe 8C. Przejście tego długiego bulderu, a tak naprawdę drogi wspinaczkowej biegnącej blisko ziemi, zobaczyć można na filmie.

 

Jernej Kruder na Massacrate w Golobove Pečine (źródło: siked.nl)

 

Inną słoweńską, trudną linią Jerneja, jest otwarta we wrześniu 2018 Metafizika w rejonie Jurklošter. Charakter bulderu zobaczyć można na filmie z pierwszego przejścia. Propozycja wyceny to 8C.

 

Jernej Kruder na bulderze Metafizika w Jurklošter (fot. @luka.tambaca, źródło: wspinanie.pl)

 

Węgry

Za sprawą Tamása Zupána, Węgry posiadają problem o potencjalnej trudności 8C - The Last Jedi. Bulder biegnie w dachu i jest przedłużoną wersją The Force Awakens (8A+). Znajduje się w w jaskini Remete-Barlang (Duna-Ipoly) a otwarty został na początku 2018 roku.

 

Tamás Zupán na The Last Jedi w jaskini Remete-Barlang (źródło: wspinanie.pl)

 

Polska

W listopadzie 2015 roku, Łukasz Dudek przechodzi Obsesję w Diabelskim Schronisku w Kusiętach. Obsesja to kombinacja istniejących bulderów (Forest Gump 6C, Szatańskie Wersety 8A/+ oraz Egzekutor 7B+) oraz 12stu niezależnych, nowych ruchów, które w całym bulderze są najtrudniejsze. Ten najbardziej wszechstronny z naszych najlepszych wspinaczy, Obsesję wycenił na 8C i skomentował:

"Po około 40-50 dniach spędzonych na projekcie, wreszcie udaje mi się połączyć wszystkie przechwyty w jeden ciąg. Pierwszy raz miałem okazję mierzyć się z problemem, który przytrzymał mnie tak długo. Nie wiem, jak to jest trudne. Mogę być tylko pewien, że doszedłem do kresu swoich fizycznych możliwości. Ani w przeszłości, ani w przyszłości nie będę w stanie zrobić nic trudniejszego. Problem zawładnął moim umysłem, stał się swego rodzaju obsesją… Cieszę się, że jestem już wolny…"

 

Łukasz Dudek na Obsesji w Diabelskim Schronisku (fot. Jacek Matuszek, źródło: wspinanie.pl)

 

Czechy

W Czechach istnieje już stosunkowo dużo bulderów (poza Knocking on Heavens Door Petra Rescha, które w wyniku powtórzeń z 8C zostało zdegradowane do 8A+/B i Terranovą Adama Ondry, dla której zaproponował 8C+ - opisanej w pierwszej części artykułu), dla których autorzy zaproponowali 8C lub więcej. Pierwszy z nich to Poslední Mažoret Rosty Štefánka z 2007 roku w Łabskich Piaskowcach. Kolejne, to realizacje Adama Ondry: Cháron w Petrohradzie oraz Pata Ledowce w Holštejn (oba z 2011 roku i oba wycenione na 8C). Pata Ledowce, 15 ciężkich do poskładania ruchów, otrzymuje w 2019 powtórzenie, którego udało się dokonać Martinowi Stráníkowi (film).

Kráter, Drift i Vrtule, to kolejne buldery Ondry, wszystkie trzy znajdują się w Holštejn i wszystkie trzy otwarł w 2017 roku. Kráter to połączenie dwóch innych problemów autorstwa Ondry - Blatant i Kra - oba za 8B. Proponowana wycena to mocne 8C. Charakter kolejnego bulderu - Driftu, wycenionego również na 8C, zobaczyć można na filmie z przejścia po kliknięciu w link. Drift w 2019 roku pokonuje również Martin Stráník, sugerując łatwe 8C, lub 8B+. Dla Vrtule, ostatniej nowości z 2017 roku, Ondra zaproponował 8C/+. Pierwszego dnia nie był w stanie porobić ruchów, ale już 4ego połączył bulder w całość, co można zobaczyć na filmie z przejścia.

Pod koniec 2019, Ondra otwiera jeszcze dwa buldery w Moravským Krasie, dla których zaproponował 8C - Nunavut i Pučmeloun (film z przejścia). Oba udało mu się otworzyć tego samego dnia.

 

Adam Ondra na Vrtule w Holštejn (źródło: vimeo.com)

 

W czerwcu 2018 roku, za sprawą Martina Stráníka powstaje w Sloup (Moravský Kras) kolejny bulder o proponowanej wycenie 8C - Tekuté Štěstí. Prowadzi siłowymi, dalekimi przechwytami w dachu do trudnej końcówki. Po kilku dniach Adam Ondra powtarza problem i potwierdza wycenę.

 

Martin Stráník na Tekuté Štěstí w Sloup (fot. Kateřina Stráník, źródło: wspinanie.pl)

 

W sierpniu 2019 roku, Martin Stráník otwiera kolejny bulder w Sloup - Ghost Rider, zastanawiając się nad wyceną 8C/+. Ostatecznie siłowe wspinanie w jaskini, jak opisuje charakter nowego problemu, wycenia na 8C. Miesiąc później bulder pokonuje Adam Ondra, stawiając przy wycenie dopisek hard. Przejście Ghost Ridera można zobaczyć na filmie z serii Road to Tokyo po kliknięciu w link.

 

Martin Stráník na Ghost Rider w Sloup (fot. Jakub Konečný, źródło: wspinanie.pl)

 

Na początku 2020 roku, Stráník otwiera koljene 8C - Iceberg w Holštejn, czyli 16 trudnych ruchów bez restu.

 

Rosja

W lipcu 2017 roku, w rejonie Triangular Lake (niedaleko granicy z Finlandią), Vadim Timonow otwiera bulder Triangular Face, dla którego proponuje wycenę 8C. Bulder składający się z ok. 18 ruchów po bardzo małych krawądkach, powtórzył w październiku 2017 Alexey Rubtsov (film z przejścia). Ponieważ bulder poddał mu się w jeden dzień, a pokonanie 8C w tak krótkim czasie wydało mu się zbyt trudne, zdecydował się na obniżenie wyceny do 8B+.

 

Vadim Timonow na Triangular Face w Triangular Lake (fot. Nikita Tsarew, źródło: wspinanie.pl)

 

Pod koniec października Alexey Rubtsov pokonuje własną propozycję rosyjskiego 8C, w Lietlahti Park, które tak jak Triangular Lake znajduje się w okolicy Świętogórska. Oba rejony oferują buldery w dużym zakresie trudności w granicie. Nowość Alexey'a o nazwie Whiplash, można zobaczyć na filmie po kliknięciu w link.

 

Wielka Brytania

Poza wspomnianym na początku Walk Away SD (z 2002 roku), w Wielkiej Brytanii powstały jeszcze dwa buldery, dla których John Gaskins zaproponował 8C. Mowa o Shadowplay w Kentmere i Il Pirata w Throwbarrow. Żaden z nich nie ma powtórzenia, co w połączeniu z kontrowersjami dotyczącymi ich autora rodzi wiele wątpliwości...

Na początku 2015 roku, na Impossible Roof w Maltby (Yorkshire) powstaje za sprawą Mike'a Adamsa Serenata, stanowiąca połączenie 8B+ z 7C+ (w jej skład wchodzą buldery Serenity oraz Serenade Extension). Autorska wycena brzmi 8C a do tej pory bulder powtórzył Ned Feehally (pod koniec 2015 roku) i Dawid Skoczylas (początek 2016). W kwietniu 2017 roku w rejonie powstaje jeszcze Serenation autorstwa Mike'a Adamsa, które łączy buldery Serendipity i Tomahawk (oba za 8B+) w nowy problem za 8C, póki co bez powtórzenia.

 

Dawid Skoczylas na Serenata w Roche Abbey (fot. Monika Janicka-Skoczylas, źródło: ukclimbing.com)

 

Również w kwietniu 2017 roku, Mike Adams otwiera w Conisbrough (Peak District) Bordello, dla którego proponuje 8C. W tym samym miesiącu problem otrzymuje 2 powtórzenia (Edward Feehally oraz James Noble). James zaproponował obniżenie wyceny do 8B+, z powodu znalezienia łatwiejszego patentu.

Miesiąc wcześniej, bo w marcu 2017 roku Dave MacLeod otwiera Lithium w Arisaig Cave. Mimo tego, że wycenił problem na 8B+, mówi że jest on trudniejszy niż New Base Line (8B+), Shallow Water to Riverbed (8B+) oraz Mystic Styles (8B+) o conajmniej stopień, a także znacznie trudniejszy niż Practice of the Wild (8C). Trudności porównuje do In Search of Time Lost (8C). Lithium znajduje się w jaskini Arisaig Cave na zachodnim wybrzeżu Szkocji a żeby pokonać cały bulder (jeżeli tak mozna nazwać propozycję Dave'a) trzeba wykonać ok. 50 ruchów.

 

Dave MacLeod na Lithium w Arisaig Cave (źródło: davemacleod.blogspot.com)

 

W 2018 roku, w Biblins Cave (Gloucestershire) powstaje The World is Yours Jamesa Squire'a, dla którego zaproponował 8C. Pracował nad otwarciem bulderu podczas ponad 30 sesji, które zajęły mu 5 lat. Linia przecina środek dachu, startując z oczywistego sit startu. Stanowi przedłużenie problemu Kydd's WADzilla (8B) o 3 metry do krawędzi dachu, co zawiera 18 mocnych i patenciarskich ruchów.

 

James Squire na The World is Yours w Biblins Cave (fot. Tom Maidwell, źródło: ukclimbing.com)

 

Irlandia

W Irlandii znajduje się jeden bulder o potencjalnej wycenie 8C - Metropolis. Otworzył go w maju 2017 roku Michael Duffy, w pięknym rejonie bulderowym Lough Tay. Problem forsuje dalekimi ruchami słabo urzeźbiony dach, niesamowitego, wiszącego głazu.

 

Meksyk

W Meksyku, w 2014 roku Daniel Woods otwiera El Diablo w Peñoles o autorskiej wycenie 8C. El Diablo to dość mocno przewieszona linia (ok. 50 stopni), składająca się ze startowej rysy za 7C+, ciągu przechwytów za 8B+ i wymagającego psychicznie wyjścia na top. Highball (wysoki bulder, wykraczający poza typowe standardy) o wysokości 7,5 metra, ubogi w stopnie, z dalekimi ruchami po mini ściskach, nie posiada prawdopodobnie do tej pory żadnych powtórzeń. Jak wygląda wspinaczka po El Diablo zobaczyć można na filmie.

 

Brazylia

W rejonie Ubatuba, w 2014 roku Felipe Camargo otworzył bulder o nazwie Fortaleza (film), dla którego zaproponował trudności 8C. Po pięciu latach, problem powtarzają Giuliano Cameroni, Daniel Woods oraz Shawn Raboutou. Wycena poszła w dół do 8B+, ale bulder tak czy siak jest niesamowity, w opinii zarówno autora, jak i powtarzających. Poza powtórzeniem Fortalezy, Daniel Woods dodał do niej 7 ruchów, a powstałe w ten sposób Direct Hit wycenił na 8C. Więcej o tych i innych bulderach Brazyli, można dowiedzieć się z filmu po kliknięciu w link.

 

Felipe Camargo na Fortaleza w Ubatuba (fot. Bruno Graciano, źródło: flickr.com)

 

Stany Zjednoczone

Najtrudniejsze buldery w USA, to przede wszystkim opisane już wcześniej "ósemki ce": Terremer (2006), The Game i Lucid Dreaming (oba 2010) oraz problemy wycenione na 8C+: Hypnotized Minds (2010), The Process (2015), Creature form the Black Lagoon (2016), Box Therapy i Sleepwalker (oba 2018). Stopień 8C, pojawił się jednak w Stanach już na rok przed otwarciem Terremer...

W 2005 roku, w Ozark Mountains (Arkansans) powstaje Witness the Fitness, biegnące 14to metrowym, piaskowcowym dachem, na którym przeważają krawądki i nacieki w kształcie grzybków (całość ok. 30 ruchów). Witness the Fitness przeszli jeszcze Fred Nicole (2006) i Daniel Woods (2013, już po ukruszeniu kilku chwytów), a kolejne powtórzenia mogą nie nastąpić zbyt szybko, z powodu dalszych obrywów (podczas prób, James Webb urwał kluczowy chwyt...). Warto zobaczyć film uwieczniający pierwsze przejście bulderu oraz powtórzenie Daniela Woodsa.

 

Chris Sharma na Witness the Fitness w Arkansas (fot. Corey Rich, źródło: bigupproductions.com)

 

Kolejne (po Terremer otwartym w 2006 roku) trudne realizacje powstają dopiero w 2010 roku. Jednym z nich jest Desperanza Daniela Woodsa, która znajduje się w Hueco Tanks (Texas), i jest dołożeniem startu z siadu do Esperanzy 8B+ Freda Nicole z 2001 roku. Dodanie 5 ruchów za ok. 7B, wydawało się autorowi wystarczające do podniesienia wyceny. Potem jednak zmienił zdanie i wycenił bulder na trudne 8B+. W 2012 roku Desperanzę powtórzył Chris Webb Parsons i uznał bulder za łatwe 8C lub 8B+. W 2015 roku Sam Davis potwierdził wycenę 8B+ z adnotacją hard. W każdym razie opisu bulderu dopełnia film z autorskiego przejścia. Na 8B+ stawia również Jakob Schobert, który dokonał powtórzenia w 2016 roku, podczas 23 edycji Hueco Rock Rodeo (przejście Desperanzy znajduje się w 9tej minucie filmu, zawierającego również więcej bulderów Hueco Tanks).

 

Jakob Schobert na Desperanzie w Hueco Tanks (fot. @ingofilzwieser, źródło: instagram.com)

 

W 2012 roku Daniel Woods otwiera dwa kolejne buldery za 8C, z których każdy został zweryfikowany powtórzeniami. Mowa o Paint it Black i White Noise, oba w RMNP (Colorado). Mocno przewieszone Paint it Black powstaje w pierwszej połowie roku i prowadzi siłowymi ruchami po niezbyt komfortowych chwytach, oraz wymaga wykonania skomplikowanej sekwencji pracy nóg. Zarówno sam autor jak i powtarzający (Paul Robinson, Dave Graham, Ian Dory, Toru Nakajima, Nicholas Milburn, Griffin Whiteside, Mat Fultz oraz Niccolò Ceria) mocno komplementują bulder określając go nawet jako jeden z najlepszych w USA. Film z przejścia Dave'a.

 

Nicholas Millburn na Paint it Black w Rocky Mountain National Park (źródło: instagram.com)

 

We wrześniu powstaje White Noise, trawers liczący 24 przechwyty, opisywany przez Woddsa w następujący sposób: „najprawdziwszy trawers, jaki kiedykolwiek robiłem, z psychiczną końcówką. Idealne chwyty i ruchy”. Później Woods zmienił wycenę na 8B+. Pierwsze powtórzenie należy do Matty Honga, który zaproponował 8B+. Kolejne dwa powtórzenia (Dave Graham i Paul Robinson) potwierdzają pierwotną autorską wycenę (chociaż Paul Robinson stwierdził, że trudne 8B+ też mogło by być) a powtórzenie Adama Ondry z 2015 roku przyniosło kolejną sugestię trudnego 8B+ (potrzebował zaledwie 3-4 próby). W 2016 roku Carlo Traversi również zaproponował 8B+ a w 2018 Griffin Whiteside 8C. Około tygodniową walkę Dave'a Grahama z White Noise ukazuje film.

 

2013 rok to sześć nowych 8C w USA: jedno Paula Robinsona, dwa Jamesa Webba i trzy Daniela Woodsa. Potencjalnym problemem za 8C Robinsona jest niepowtórzony jeszcze do tej pory The New Chapter w Ozark Mountains (Arkansas, USA) z 2013 roku. New Chapter to wersja SD do Child’s Play (8B) Daniela Woodsa. Całość to siłowy, mocno wybierający bulder w dużym przewieszeniu z bardzo słabymi stopniami.

 

Paul Robinson na the New Chapter w Ozark Mountains (źródło: prana.com)

 

Znany z wielu mocnych przejść, w tym w pierwszej próbie i licznych korekt wycen, James Webb otwiera w Mt. Evans (Colorado) dwa buldery o trudności 8C: The Wheel of Wolvo i Delirium. Co ważniejsze oba buldery z 2013 roku posiadają już powtórzenia. Wheel of Wolvo to 25-cio ruchowy problem (10 ruchów za 8B+ oraz 15 ruchów za 8A/A+). Bulder powtórzyli niedługo po jego otwarciu Daniel Woods i Dave Graham, którzy pracowali razem z Webbem nad jego otwarciem, a także w 2016 roku Matt Fultz (z sugestią obniżenia wyceny do 8B+) i w 2017 Griffin Whiteside. Delirium posiada ten sam początek co The Wheel of Wolvo a po reście wchodzi się w nieco trudniejszą końcówkę (8A+). Delirium zdążył powtórzyć w roku otwarcia Daniel Woods, w 2016 roku Dave Graham, w 2017 Griffin Whiteside a w 2018 Paul Robinson (film z przejścia po kliknięciu w link).

 

Paul Robinson na Delirium w Mt Evans (źrodło: instagram.com)

 

Po pokonaniu technicznego, przewieszonego kantu w Guanella Pass (Colorado) - Ice Knife Dave'a Grahama, Daniel Woods zasugerował obniżenie wyceny do 8B+ (z autorskiej 8C). Po tym zabrał się za pracę nad wersją SD, dodającą cztery siłowe ruchy za ok. 8A+. Po kilkunastu dniach pracy udało mu się dokonać pierwszego przejścia bulderu, dla którego zaproponował 8C. Kolejne powtórzenia Ice Knife ze stania wydają się potwierdzać odczucia Woodsa odnośnie nieco niższej wyceny niż autorska, jednocześnie spekulując wycenę 8C dla wersji z siadu. Kto wie czy nie więcej... Długi i bardzo przyjemny film z pracy nad otwarciem oryginalnej wersji Ice Knife po kliknięciu w link.

Niedługo po otwarciu Ice Knife z siadu, Woods otwiera bulder Defying Gravity w Thunder Ridge (również Colorado), stanowiący siłowe i dalekie ruchy w dużym przewieszeniu. Autorską wycenę 8C potwierdza James Webb. Warto zobaczyć widowiskowy film z jego przejścia. Defying Gravity należy dodatkowo do kilku bulderów pretendowanych do podniesienia wyceny.

 

James Webb na Defying Gravity w Thunder Ridge (źródło: youtube.com)

 

Jeszcze w 2013 Woods otwiera The Nest w Red Rocks (Nevada, USA). Pracował nad problemem z Jamesem Webbem oraz Nalle Hukkataivalem. Webb pokonał bulder niedługo po Woodsie. Hukkataival natomiast, z powodu kontuzji, powtarza problem dopiero na początku 2015 roku. Co do wyceny, wszyscy pogromcy tej wyjątkowej linii (poza trzema wspomnianymi - Paul Robinson w 2013, Facundo Langbehn w 2017, a także Keenan Takahashi oraz Ethan Pringle - oboje w 2018 roku, Sam Weir w 2019 i Rudolph Ruana w 2020 roku) wydają się być zgodni. The Nest i kilka innych bulderów zobaczyć można na filmie.

 

Facundo Langbehn na The Nest w Red Rocks (źródło: instagram.com)

 

W 2014 roku, Paul Robinson otwiera w Red Rocks bulder Trieste i wycenia na 8B+. Bulder liczy ponad 8 metrów, zaczyna się siłowymi ruchami w przewieszeniu i przechodzi w połogi odcinek. W tym samy roku Daniel Woods dodaje sit start i wycenia na mocne 8B+. Pod koniec 2019 roku, bulder powtarzają Rudolph Ruana i Dave Graham, stawiając na 8C.

W styczniu 2015 roku, w Red Rocks (Nevada), Nalle Hukkataival otwiera Kintsugi, dla którego zaproponował 8C. Kolejne powtórzenia, nie potwierdziły jednak propozycji wyceny: James Webb (2016 - sugestia wyceny 8B+/C), Nils Favre (2017 - sugestia wyceny 8B+ z powodu znalezienia lepszych patentów), Keenan Takahashi (2018 - film z przejścia), Ethan Pringle (2019 - sugestia wyceny 8B+), Bryce Viola (2019 - sugestia wyceny 8B) oraz Pablo Hammock (2019 - sugestia wyceny 8B).


James Webb na Kintsugi w Red Rocks (fot. @ktakashismith, źródło: instagram.com)

 

W kwietniu 2015 roku powstaje we Flagstaff (Arizona) kolejne potencjalne 8C, tym razem za sprawą przedstawiciela starszego pokolenia - Timy'iego Fairfielda (w wieku 45 lat). Mowa o Throwback - mocno przewieszonym i dynamicznym problemie w sektorze Priest Draw. Autor znany jest z różnych wspinaczkowych sukcesów. Mimo, że tak trudnego bulderu jeszcze nie pokonał (najtrudniejszy w jego dorobku posiada wycenę 8B+), zaproponował 8C. Film z przejścia po kliknięciu w link.

Kolejny autorski bulder Jamesa Webba za 8C, tym razem z grudnia 2015 roku, to Matriarch w Rocktown (Georgia). Przejście, robiącego wrażenie dachu, zobaczyć można na krótkim filmie po kliknięciu w link.

 

James Webb i crux na Matriarch w Rocktown (źródło: reddit.com)

 

W październiku 2016 roku powstaje Topaz w Wild Basin (RMNP, Colorado) - trikowy, ok. 11-ruchowy bulder w dachu autorstwa Dave'a Grahama, który powtórzyli do tej pory Daniel Woods i Paul Robinson (oboje w 2016 roku), a także Sam Weir (2017 - film z przejścia po kliknięciu w link), Griffin Whiteside (2018) i Giuliano Cameroni (2019, z sugestią obniżenia wyceny do 8B+/C).

 

Dave Graham na Topaz w Rocky Mountain National Park (fot. Paul Robinson, źródło: wspinanie.pl)

 

Rok później, James Webb otwiera Outer Limits w granitowym rejonie Lake Tahoe. Sam autor opisuje bulder jako oszałamiający i jedno z jego najbardziej znaczących pierwszych przejść. Nowo otwarty bulder to stary projekt o nazwie Flying Saucer, składający się z 18tu bardzo siłowych ruchów w przewieszeniu, oraz 6ciu metrów łatwiejszego, ale niełatwego terenu ;) W 2019 roku problem powtarza Carlo Traversi, mocno komplementując piękno linii.

 

James Webb na Outer Limits w Lake Tahoe (źródło: instagram.com)

 

W lutym 2018, Matt Fultz otwiera w Joe's Valley zwariowany projekt z bardzo parametryczną sekwencją. Sugeruje, że może być to najtrudniejszy i jeden z najlepszych bulderów w rejonie. Dla The Expanse, bo tak ochrzcił nowość, zaproponował na początku 8C, ale później zmienił wycenę na 8B+, co potwierdził James Webb miesiąc później. Również w lutym 2018 i również w Joe's Valley, Griffin Whiteside przechodzi problem No Additives Sit-Start (Post Break), czyli po obrywie, sugerując podwyższenie wyceny z 8B+ na 8C.

W grudniu 2018, Paul Robinson otwiera Karoshi, w The Five Bimbos (Hueco Tanks), które od 1999 do 2017 roku było zamknięte dla ruchu turystycznego. Karoshi to seria krawądkowych przechwytów w dużym przewieszeniu - film z przejścia po kliknięciu w link.

 

Paul Robinson na Karoshi w Hueco Tanks (fot. @punkaca, źródło: instagram.com)

 

Również w grudniu 2018, James Webb otwiera w Red Rocks Squoze, dla którego proponuje 8B+. Squoze, to problem sąsiadujący ze Sleepwalkerem (8C+), polegający na wykonaniu serii przestrzałów po oblakach i płaskich chwytach. Kiedy w styczniu 2019 Daniel Woods powtórzył bulder, zasugerował podniesienie wyceny do 8C (zachowawczo poprzestał na łamańcu, ale z jego wypowiedzi jasno wynika, że powinien mieć 8C), tak samo jak Carlo Traversi i Taylor McNeil, którzy dokonali powótrzenia również w pierwszej połowie 2019 roku. Pod koniec 2019 roku, Squoze pokonuje jeszcze Rudolph Ruana i Dave Graham, również stawiając na 8C. Taylor McNeil zasugerował podwyższenie wyceny z 8B+ na 8C również dla innego bulderu autorstwa Jamesa Webba - Southern Drawl w Chattanooga.

 

Daniel Woods na Squoze w Red Rocks (fot. @kevintakashismith, żródło: instagram)

 

W czerwcu 2019, w Upper Chaos (Rocky Mountain National Park), Giuliano Cameroni otwiera nowy bulder - Blade Runner, dla którego zaproponował 8C. Bulder staruje na lewo od Jade (8B+), z którym łączy się na dużej półce. Film z przejścia po kliknięciu w link. Miesiąc później problem powtarza Ben Burkhalter (film). Również w czerwcu 2019 powstaje Railway w Wild Basin (RMNP), 8C autorstwa Adaina Robertsa - jego pierwsza tak trudna linia. Pod koniec roku Matt Fultz powtarza linię i potwierdza wycenę, co zobaczyć można na filmie z przejścia.

 

Australia

Wszystkie 3 australijskie problemy za ok. 8C znajdują się w Grampians. Poza Wheel of Life Dai'ego Koyamady (opisanym w pierwszej części artykułu) dwa pozostałe to Road Sweet Home i The Stepping Stone Nallego Hukkataivala, który zaproponował dla obu wycenę 8C. W 2014 roku powstaje Road Sweet Home, biegnące uderzająco pięknym kawałkiem skały (pomarańczowy piaskowiec). The Stepping Stone, z pewnością jedna z najlepszych linii jaką otworzył Fin, powstała w 2016 roku (film z prób).

 

Nalle Hukkataival na Stepping Stone w Grampians (źródło: verticallifemag.com.au)

 

RPA

Republika Południowej Afryki wsród wspinaczy znana jest przede wszystkich z niesamowitego rejonu Rocklands, znajdującego się w okolicach miejscowości Cederberg. Rocklands to zjawiskowe morze skał, które tworzy zróżnicowany, czerwony, przewieszony i mocno przewieszony piaskowiec, w półpustynnym, dzikim otoczeniu. W rejonie znajduje się tysiące problemów wysokiej i najwyższej urody. Piękno rejonu oddaje w specyficzny sposób film znajdujący się na kanale La Sportiva North America, który można zobaczyć po kliknięciu w link.

 

Bulder Black Eagle w Rocklands (fot. Nick Brown, źródło: ukclimbing.com)

 

Pierwsze ekstremalnie trudne buldery, powstają tu za sprawą Freda Nicole w 2002 roku. Mowa o Black Eagle SD (obecnie po obrywach pojawia się nazwa Black Eagle Assis) i Monkey Wedding. Później, w 2009 roku Nalle Hukkataival otwiera niezwykły bulder o autorkiej wycenie 8C - Livin Large, dla którego zaproponowano podniesienia wyceny na 8C+. Wszystkie 3 problemy zostały dokładniej opisane w pierwszej części artykułu.

Następna, mocna nowość o potencjalnej trudności 8C, to In the Depths of Solitude otwarte przez Paula Robinsona w 2014 roku w rejonie Three Corners. Początkowo wyceniony na 8B+, później rzekomo zmieniony na 8C. Najczęściej jednak podawana wycena to 8B+ lub 8B+/C. Również w 2014 roku powstaje w RPA, w rejonie Weighbridge, Khoikhoi Jamesa Webba. O bulderze wypowiada się następująco (za wspinanie.pl): "absolutnie oszałamiający boulder, jedno z tych przejść, z których jestem najbardziej dumny”. Autorska wycena - 8B+ - doczekała się podwójnej sugestii podwyższenia - po 1wszym i 2gim powtórzeniu, którego dokonali tego samego dnia w 2017 roku Nalle Hukkataival i Shawn Raboutou. Nalle opisuje bulder jako kawałek pomarańczowego Fontainebleau - oblaki i precyzyjne ustawienia ciała.

 

Nalle Hukkaitaval na Khoikhoi w Weighbridge (fot. @arjandekock, źródło: instagram.com)

 

W czerwcu 2015 roku Daniel Woods otwiera Noise vs Beauty, i chociaż poczatkowo proponuje 8B+, później zmienia wycenę na 8C. Ze wszystkich powtarzających (Nalle Hukkataival, Paul Robinson, David Graham, Moritz Perwitzschky oraz Vadim Timonov), tylko Nalle i Paul zaproponowali niższe wyceny niż 8C - Nalle 8B+/C a Paul 8B+. W lipcu 2015 roku, Daniel Woods otwiera jeszcze Spray of Light, kolejny bulder dla którego pada propozycja 8C. Spray of Light to lewy wariant wyjściowy klasyka Ray of Light za 8B, dodający do niego kolejny crux, również za 8B. Miesiąc później pierwszego powtórzenia dokonuje Dave Graham. Później na topie Spray of Light stanęli również: Shawn Raboutou, Tosci Takeuchi, Ryuichi Murai, Martin Mobråten, Thilo Schröter, Kim Marschner, James Squire oraz Giuliano Cameroni. Kilka przyjemnie sfilmowanych przejść Kima Marschnera w Rocklands, włącznie z Spray of Light (ostatni bulder na nagraniu), zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link.

 

Martin Mobråten na Spray of Light w Rocklands (źródło: instagram.com)

 

W 2016 roku, też w RPA, ale tym razem w Cederbergu nie Rocklands, Paul Robinson otworzył Dragon's Guardian i wycenił na 8C. Niedługo później nowość powtórzył Nalle Hukkataival i stwierdził, że może nie jest to do końca 8C, ale bulder jest z pewnością wspaniały. Rok później problem pokonuje Dave Graham i sugeruje wycenę 8B+, równie zachwalając urodę linii co wszyscy pozostali jej pogromcy.

 

David Graham na Dragon's Guardian w Rocklands (źródło: instagram.com)

 

W czerwcu 2017 roku powstaje kolejna niesamowita, w opinii Alexa Megosa: "prawdopodobnie najlepsza linia wszech czasów", autorstwa Nalle Hukkataivala. Autorska wycena - co najmniej 8C, piękny przewieszony kant w pomarańczowo-czarne paski o nazwie The Finnish Line. Osiem metrów wysokości, najtrudniejsza linia w Rocklands po Livin' Large. Wychwalana przez większośc pogromców, od autora, przez wspomnianego pierwszego powtarzającego - Alexa Megosa i Toby'ego Saxtona (wszyscy trzej pokonali bulder w 2017), po Shawna Raboutou, Daniela Woodsa i Daisukę Ichimiya, którzy na topie zameldowali się w roku 2018. Proces otwarcia bulderu w skrócie ukazuje film, który zobaczyć można po kliknięciu w link. "Niektóre przejścia pamiętasz do końca życia". "Klejnot rzadszy od diamentów". Do tych komplementów autora, James Webb, który powtórzył Finnish Line w czerwcu 2019 roku, dokłada jeszcze: "jeden z najlepszych na świecie", a Giuliano Cameroni po przejściu we wrześniu 2019 (za wspinanie.pl): "Absolutnie idealny problem, jedna z takich linii-marzenie, dla których warto jechać daleko! (…) to być może, jak dotąd, moje najbardziej godne zapamiętania przejście!(...)" Z propozycji wycen od 8C do 8C+, ugruntowała się ostatecznie wycena 8C.

 

Nalle Hukkataival na The Finnish Line w Rocklands (fot. @kevintakashismith, źródło: instagram.com)

 

W lipcu 2017, Paul Robinson otwiera The Pirate’s Code. Wg. Paula RPA to najlepsze miejsce do eksploracji na ziemi, i to nie tylko Rocklands, ale również Three Corners, gdzie powstała owa piracka nowość, wyceniona autorsko na 8C. Pierwsze powtórzenie królewskiej linni Amerykanina należy do Daniela Woodsa, niedługo po otwarciu problemu. Autorskie przejście (wraz z przejściami innym afrykańskich problemów), zobaczyć można po kliknięciu w link.

 

Paul Robinson na The Pirate’s Code w Three Corners (fot. Kateřina Brouzdová, źródło: rockandice.com)

 

Jeszcze latem 2017 roku Dave Graham otwiera w sektorze Riverside Red Bottom Sky i wycenia na 8C. Dziwna, siłowa sekwencja na startowej rysie doprowadza do bańki z zaklinowanym kolanem do bardzo słabego chwytu. Dalej czeka kompresyjna, techniczna sekwencja z kiepsko zahaczoną piętą - przez kilka kolejnych ruchów, prawie do końca bulderu. Film z przejścia zobaczyć można na instagramie Dave'a.

W sierpniu 2018 powstaje kolejne 8C w Rocklands, również autorstwa Dave'a Grahama. Mowa o Parzival, niesamowitym przewieszonym dziobie z 20ma, bardzo zróżnicowanymi ruchami (klin kolana, podhaczenia palców, pięty, krawądki, oblaki). Poza tym, że bulder jest bardzo techniczny, jest też i siłowy i wytrzymałościowy zarazem. James Webb - jedyny który do tej pory powtórzył bulder (w lipcu 2019), opisał go jako jeden z najbardziej wyjątkowych jakie robił w Rocklands.

 

Dave Graham na Parzival w Rocklands (fot. Chad Greedy, źródło: wspinanie.pl)

 

Nie jest to jedyna sierpniowa nowość w Rocklands w 2018 roku. Kolejny problem o proponowanej wycenie 8C otwiera Giuliano Cameroni. Kluczowe chwyty bulderu tworzą tytułową buźkę - dwa okrągłe oblaki to oczy a krawądki to usta. The Smile w wykonaniu autora zobaczyć można na filmie, na którym uwieczniony został również proces przejścia the Finnish Line w wykonaniu Daniela Woodsa i Shawna Rabaotou.

 

Giuliano Cameroni na The Smile w Rocklands (fot. Oliver Krueger, źródło: wspinanie.pl)

 

W drugiej połowie 2019 roku, Dave Graham otwiera w Rocklands widowiskowy problem po małych chwytach z akrobatyczną końcówką. Mowa o Petrichor wycenionym autorsko na 8C, którego nocne przejście zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link.

Pozostałe, nieujęte w tym opracowaniu buldery, zostały zdegradowane lub z różnych powodów nie istnieją w formie w jakiej zostały otwarte. Opierając się na historii bulderingu, wiele z niepowtórzonych do tej pory 8C lub 8C+, prawdopodobnie nie utrzyma swojej wyceny. Wszelkie sugestie mogące uzupełnić lub poprawić niniejsze opracowanie prosimy kierować na adres mailowy Polskiej Szkoły Alpinizmu - Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

 

Warto zobaczyć również:

Ofertę ekstremalnego obozu wspinaczkowego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej

Artykuł o najtrudniejszych drogach wspinaczkowych na świecie

Relacja oraz film dokumentalny z wyprawy eksploracyjnej na terenach Bośni i Hercegowiny

Artykuł o urazach przeciążeniowych kończyny górnej we wspinaczce

Kurs na Instruktora Wspinaczki

Kurs na Instruktora Alpinistycznych Technik Linowych

 

 

Mateusz Gutek

dyrektor Polskiej Szkoły Alpinizmu

Źródła:

  • hardclimbs.info
  • ukbouldering.com
  • ukclimbing.com
  • climbing.com
  • dpmclimbing.com
  • climb.pl
  • wspinanie.pl
  • goryonline.com
  • nalle-hukkataival.blogspot.com
  • klettern.de
  • bouldering.pl
  • neverstopexploring.com
  • scottnoy.wordpress.com
  • entre-prises.com
  • epictv.com
  • climbandmore.com
  • flickr.com
  • island.io
  • gripped.com
  • theblindmonkey.com
  • nacho-boulder.blogspot.com
  • rebellion.nerdfitness.com
  • bigupproductions.com
  • youtube.com
  • vimeo.com
  • lizardclimbing.com
  • reddit.com
  • guillaumeglaironmondet.blogspot.com
  • planetmountain.com
  • verticallifemag.com.au
  • planetgrimpe.com
  • zebloc.com
  • soloboulder.com
  • krudrozaver.blogspot.com
  • linkedin.com
  • blog.nallehukkataival.com
  • lucasmenegatti.blogspot.com
  • prana.com
  • onbouldering.com
  • instagram.com
  • bleau.info
  • davemacleod.blogspot.com

 

POWRÓT

 



- karty zgłoszenia
- wniosek o wydanie leg.
- inf. o kursach
- materiały szk.

GOU-TEC Jarosław Gutek
tel: 600 212 353
e-mail: jarek@gou-tec.pl

TDMA Mateusz Gutek
tel: 602 730 213
e-mail: mateusz@tdma.pl

(c) 2014 Gou-Tec & TDMA. All Rights Reserved. | Polityka Cookies